:: wikimiki.org ::

Slava Lingvo

Slava lingvo

Lingvo > Lingva familio > Hindeŭropa lingvaro > Slava lingvaro
Etnografio > Etno > Hindeŭropa familio > Slava Grupo < Slavo ----

Etnoj de la grupo	Kvanto
Okcidenta subgrupo
Poloj	44.200.000
Ĉeĥoj	10.380.000
Slovakoj	4.500.000
Soraboj	100.000
Orienta subgrupo
Rusoj	146.500.000
Ukrainoj	46.000.000
Belorusoj	8.000.000
Suda subgrupo
Serboj	10.160.000
Bulgaroj	8.450.000
Kroatoj	5.650.000
Slovenoj	2.300.000
Bosnianoj	1.800.000
Makedonoj	1.770.000

Slava lingvaro estas sublingvaro de la hindeŭropa lingva familio. Ĝi dividiĝas je subgrupoj orienta (rusa, ukraina, belorusa lingvoj), okcidenta (pola, ĉeĥa, slovaka, soraba lingvoj), suda (bulgara, serba, slovena lingvoj). La tri plej multnombraj popoloj de la grupo estas rusoj, ukrainoj kaj poloj. Totala kvanto de parolantoj en la slavaj lingvoj estas 293,5 mln (en 1992), inter ili en Rusia Federacio loĝas 125,5 mln.

Belorusoj

- Nomo: [m] belarusi; [f] Bielorusses; [r] belorusi
- Popolo, ĉefloĝantoj de Belorusio (pli ol 7,9 mln en 1992). Ili loĝas ankaŭ en Rusia Federacio (1,2 mln), Ukrainio (440 mil), Kazaĥstano (183 mil), Latvio (120 mil), Litovio (63 mil), Uzbekistano (63 mil), Estonio (27,7 mil), Pollando (ĉ. 300 mil), ka.
- Lingvo: belorusa.
- Kredantoj: precipe ortodoksuloj (60-65%), estas ankaŭ katolikoj (15%), ka.

Bosnianoj (Bosniaj muzulmanoj)

- Nomo: [m] musulmane, bosanci; [f] Musulmans, Bosniens; [r] bosnijci
- Popolo, ĉefloĝantoj de Bosnio kaj Hercegovino. Kvanto: 1,8 mln (1992). Ili loĝas ankaŭ en Jugoslavio (220 mil), Kroatio (14 mil), Turkio (30 mil), Usono (30 mil). Totala kvanto: 2,1 mln. Bosnianoj estas loĝantoj (precipe serboj kaj kroatoj) de historiaj regionoj Bosnio kaj Hercegovino, kiuj akceptis islamon dum osmana regado.
- Lingvo: serbo-kroata.
- Kredantoj: muzulmanoj-sunaistoj.

Bulgaroj

- Nomo: [f] Bulgares; [r] bolgari
- Popolo, ĉefloĝantoj de Bulgario (7,85 mln). Ili loĝas ankaŭ en Ukrainio (234 mil), Moldavio (88 mil), Rusia Federacio (32,8 mil) kaj aliaj landoj. Totala kvanto: 8,45 mln (1992).
- Lingvo: bulgara.
- Kredantoj: precipe ortodoksuloj, parto: muzulmanoj-sunaistoj.

Ĉeĥoj

- Nomoj: [f] Tcheques; [r] ĉeĥi
- Popolo, ĉefloĝantoj de Ĉeĥio (9,55 mln, 1992). Totala kvanto: 10,38 mln
- Lingvo: ĉeĥa.
- Kredantoj: precipe katolikoj, estas ankaŭ protestantoj.

Kroatoj

- Nomoj: [f] Croates; [r] ĥorvati
- Popolo, ĉefloĝantoj de Kroatio (3,8 mln). Ili loĝas ankaŭ en Serbio (200 mil), Bosnio kaj Hercegovino (830 mil). Totala kvanto: 5,65 mln (1992).
- Lingvo: kroata.
- Kredantoj: precipe katolikoj.

Makedonoj

- Nomoj: [f] Macedoniens; [r] makedonci
- Popolo, ĉefloĝantoj de Makedonio. Totala kvanto: 1,77 mln (1992), inter ili en Makedonio 1,63 mln
- Lingvo: makedona (makedona-bulgara).
- Kredantoj: ortodoksuloj, estas ankaŭ muzulmanoj-sunaistoj.

Montenegranoj

- Nomoj: [f] Montenegrins; [r] ĉernogorci
- Popolo, ĉefloĝantoj de Montenegro (460 mil); en Serbio 140 mil (1992). Ili loĝas ankaŭ en Usono kaj Albanio. Totala kvanto: 620 mil.
- Ili parolas en ŝtokava dialekto de la serbo-kroata.
- Kredantoj: precipe ortodoksuloj.

Poloj

- Nomoj: [m] polaci; [f] Polonais; [r] poljaki
- Popolo, ĉefloĝantoj de Pollando (pli ol 37,75 mln). Totala kvanto: 44,2 mln (1992), inter ili en Usono 3.8 mln, Francio 300 mil, Rusia Federacio 94,6 mil, Ukrainio 219,2 mil, Litovio 258 mil, Belorusio 417,7 mil. Kelkaj etnografiaj grupoj (Kaŝuboj, Mazuroj k.a.) konservis specifojn de la lingvo kaj kulturo.
- Lingvo: pola.
- Kredantoj: precipe katolikoj.
- KAŜUBOJ - Nomo: [f] Kachoubes; [r] kaŝubi. Etnografia grupo de poloj, loĝas en ĉemara parto de Pollando; Parolas en kaŝuba dialekto de la Pola lingvo.

Rusoj

- Nomoj: [r] russkie; [f] Russes
- Popolo, ĉefloĝantoj de Rusia Federacio (pli ol 119,87 mln). Ili loĝas ankaŭ en Ukrainio 11,35 mln, en Kazaĥstano 6,23 mln, Uzbekistano 1,65 mln, Belorusio 1,34 mln, Kirgizio 916,6 mil, Latvio 905,5 mil, Moldavio 562 mil, Estonio 474,8 mil, Azerbajĝano 392,3 mil, Taĝikio 388,5 mil, Litovio 344,5 mil, Kartvelio 341,2 mil, Turkmenio 333,9 mil, Armenio 51,5 mil (1989), en la landoj de Ameriko (precipe en Usono) kaj Okcidenta Eŭropo. Totala kvanto: 146,5 mln (1992).
- Apartenas al balta (en nordo), orienteŭropa (en centro) kaj aliaj tipoj de granda eŭropoida raso.
- Lingvo: rusa.
- Kredantoj: precipe ortodoksuloj.
- KOZAKOJ. Nomo: [f] Cosaques; [r] kazaki - etnogrupo en konsisto de rusa kaj aliaj popoloj. Totala kvanto: en Rusia Federacio ĉ. 5 mln. Lingvo: rusa, estas disvastigita bilingvismo. Kredantoj: ortodoksuloj, estas ankaŭ reprezentantoj de aliaj konfesoj.

Serboj

- Nomoj: [m] srbi; [f] Serbes; [r] serbi
- Popolo, ĉefloĝantoj de Serbio kaj Unia Respubliko Jugoslavio. Totala kvanto: 10,16 mln, inter ili en Serbio pli ol 6,7 mln (1992).
- Lingvo: serbo-kroata.
- Kredantoj: ortodoksuloj, estas ankaŭ katolikoj kaj protestantoj, muzulmanoj-sunaistoj.

Slovakoj

- Nomoj: [m] slovaci; [f] Slovaques; [r] slovaki
- Popolo, ĉefloĝantoj de Slovakio. Kvanto: 5,6 mln, inter ili en Slovakio ĉ. 4,5 mln (1992).
- Lingvo: slovaka.
- Kredantoj: katolikoj, estas ankaŭ protestantoj kaj uniatoj.

Slovenoj

- Nomoj: [m] slovenci; [f] Slovenes; [r] slovenci
- Popolo, ĉefloĝantoj de Slovenio. Kvanto: 2,3 mln (1992), inter ili en Slovenio 1,7 mln
- Lingvo: slovena.
- Kredantoj: katolikoj, estas ankaŭ protestantoj kaj ortodoksuloj.

Soraboj (luĵicaj soraboj)

- Nomoj: [f] Sorabes de Lusace; [r] luĵickie serbi, sorbi, vendi
- Popolo en Germanio, Luzacio, 100 mil (1992).
- Lingvo: soraba.
- Kredantoj: precipe luteranoj, estas ankaŭ katolikoj.

Ukrainoj

- Nomoj: [r] ukrajnci; [f] Ukrainiens
- Popolo, ĉefloĝantoj de Ukrainio (37,42 mln), en Rusia Federacio 4362,8 mil, Kazaĥstano 896,2 mil, Moldavio 600,3 mil, Belorusio 291 mil, Uzbekistano 153,2 mil, Kirgizio 108 mil, Latvio 92,1 mil; en Kanado 530 mil, Usono 500 mil, Pollando 300 mil, Argentino 100 mil.
- Apartenas al mezeŭropa branĉo de eŭropoida raso.
- Dividiĝas je subetnaj grupoj - Litvinoj, Poleŝukoj, Guculoj, Bojkoj, Lemkoj. Totala kvanto: 46 mln (1992).
- Lingvo: ukraina, rutena, vaste uzata ankaŭ rusa.
- Kredantoj: ortodoksuloj, parto - uniatoj.

Vidu ankaŭ

- Tutslavaj koloroj
- als:Slawische Sprachen ja:スラヴ語派 ko:슬라브어파

Lingvo

Lingvo estas sistemo de gestoj, signoj, sonoj, simboloj kaj vortoj uzataj por reprezenti kaj komuniki ideojn kaj pensojn de homoj. Oni povas distingi inter lingvo ĝenerale (sen pluralo) kaj unuopaj lingvoj. Aldone, oni ankaŭ uzas la vorton lingvo por paroli pri faklingvoj (ekzemple jurlingvo), programlingvoj kaj bestaj lingvoj. Lingvo (en la unua signifo) signifas la komunikmanieron de la homoj. Konscia komuniko okazas per sonlingvo, signolingvo aŭ skriblingvo. La senkonscia komunikado okazas interalie per korpolingvo. Lingvoj (en la dua signifo) estas la diversaj malsamaj komuniksistemoj uzataj de diversaj homaj grupoj. Plej ofte, lingvo apartenas al iu etna grupo, sed tio ne veras por la planlingvoj. Ofte lingvo estas dividita en diversajn dialektojn, kaj ne estas klare, kie unu lingvo finiĝas kaj alia komencas. La scienco, kiu studas lingvon, nomiĝas lingvistiko. Unuflanke ekzistas la kompara lingvistiko, kiu studas la rilatojn inter unuopaj lingvoj kaj klasifikas ilin en lingvofamiliojn. Aliflanke ekzistas la ĝenerala lingvistiko, kiu studas la ecojn de lingvo ĝenerale, kaj uzas unuopajn lingvojn nur kiel ekzemploj por la ĝenerala teorio pri lingvo. __NOTOC__

Historio de lingvo

Vidu ankaŭ

- Filozofio de lingvo
- Lingva purismo
- Planlingvo
- Lingvaj langorompaĵoj

Eksteraj ligoj

[http://www.bertilow.com/lanlin/ Nomoj de lingvoj en Esperanto] [http://dmoz.org/World/Esperanto/Informo/Vortaroj/ Vortaroj] en la katalogo DMoz [http://www.proel.org/mundo2.html Lingvoj de la mondo (hispane)] [http://www.georgetown.edu/faculty/ballc/animals/animals.html Bestaj sonoj en diversaj lingvoj (baza lingvo estas la angla)] [http://lingvo.info/forumo/?lingvo=eo Nova Prismo] - plurlingva retejo pri lingvoj ja:言語 ko:언어 ms:Bahasa simple:Language

Lingva familio

Oni grupigas lingvojn en familiojn laŭ ilia historia parenceco: lingvoj, kiuj ŝajnas deveni de komuna pralingvo, troviĝas en la sama familio, nomata ankaŭ "lingvaro". Tiel oni ricevas arbostrukturon. La sekva tabelo montras unu tian strukturon. Pri kelkaj familioj ekzistas diversaj opinioj, kaj iuj disdividoj estas esence arbitraj. Ĉi tiu tabelo estas iom konservativa, montrante nur familiojn, kies parenceco estas ĝenerale agnoskita. Pli radikala klasigo estas priskribita en la artikolo pri lingva filono. Pro konveno, por ke ne estu tro da familioj en la supra nivelo, la tabelo uzas ankaŭ kelkajn geografiajn grupojn, sed tiuj estas klare distingitaj per la vorto "lingvaroj" en la titolo. Ekzemple, historia parenceco inter la nordkaŭkaza kaj sudkaŭkaza lingvaroj ne estas pruvita. Evidente la tabelo ne mencias ĉiujn homajn lingvojn, da kiuj estas kelkaj miloj. La strukturo de iuj familioj estas iom simpligita; pli da detaloj troviĝas eventuale en la artikolo pri la koncerna familio. Kreolaj lingvoj, piĝinoj kaj planlingvoj estas ellasitaj pro ilia alispeca deveno, kaj listo de izolitaj lingvoj (lingvoj, kiuj ne apartenas al konata familio) troviĝas en aparta artikolo. Iuj familioj estas rigardeblaj ankaŭ kiel lingvoj kun dialektoj, kaj multaj lingvoj estas rigardeblaj ankaŭ kiel familioj de proksime parencaj lingvoj.

Afrikazia

- Berbera
- Kabila - Ŝilha - Tamaziĥta - Tuarega - Zenaga
- Ĉada
- Haŭsa
- Egipta
- Egipta - Kopta
- Kuŝida
- Beĵa - Oroma - Somalia
- Omota
- Semida
- Akada - Amhara - Araba - Aramea - Babilona - Hebrea - Kanana - Malta

Altaja

- Mongola
- Burjata - Kalmuka - Mongola
- Turka
- Azerbajĝana - Ĉuvaŝa - Jakuta - Kazaĥa - Kirgiza - Tatara - Turka - Turkmena - Ujgura - Uzbeka
- Tungusa
- Ĉakara - Evenka
- Eble en la sama familio: Japana - Korea

Aŭstralia

- Djirbala - Mabujaga - Okcidentdezerta lingvo

Aŭstrazia

- Mon-kmera
- Aslia
- Ĵahaja - Semaja - Semelaja
- Mona
- Mona
- Nikobara
- Kara - Nankaŭra
- Norda
- Kasia
- Orienta
- Banara - Kmera
- Vjetmuonga
- Vjetnama
- Munda
- Norda
- Hoa - Munda - Santala
- Suda
- Karia - Sora

Aŭstronezia

- Formosa
- Amisa - Atajala - Bununa - Cua - Pajvana - Pujuma - Rukaja - Sedika
- Malajopolinezia
- Centra
- Mangaraja - Ngadha - Soboja - Tetuma
- Okcidenta
- Balia - Cebuana - Ĉamora - Java - Malagasa - Malaja - Sunda - Tagaloga
- Orienta
- Fiĝia - Gilberta - Havaja - Maoria - Samoa - Tahitia - Tongana

Ĉinotibeta

- Tibetobirma
- Birma - Nevara - Ŝarpa - Tibeta
- Ĉina
- Amoja - Fukia - Hakaa - Hokia - Jua - Kantona - Mandarena - Mina - Tajvana - Ŭua

Dravida

- Centra
- Gadaba - Kolama - Najka - Olara - Parĵa
- Norda
- Brahua - Kuruksa - Maltoa
- Suda
- Kanara - Kodaga - Kota - Malajala - Tamila - Toda - Tulua
- Sudcentra
- Gonda - Konda - Manda - Savara - Telugua

Eskimo-aleuta

- Aleuta
- Eskima
- Inuita
- Jupika

Hindeŭropa

Albana

- Albana

Armena

- Armena

Balta

- Okcidenta
- Prusa
- Orienta
- Latva - Litova

Ĝermana

- Norda
- Dana - Feroa - Islanda - Norna - Norvega - Sveda
- Okcidenta
- Afrikansa - Alzaca - Angla - Frisa - Germana - Jida - Limburga - Nederlanda - Platgermana - Skota
- Orienta
- Gota

Helena

- Greka

Hindirana

- Hinda
- Bengala - Hinda - Marata - Guĝarata - Panĝaba - Romaa - Urdua
- Irana
- Avesta - Gila - Kurda - Oseta - Paŝtua - Persa - Sogda - Taĝika - Zazaa

Italia

- Antikvaj lingvoj: Faliska - Latina - Oska - Sabina - Umbria
- Latinida
- Italo-okcidenta
- Italo-dalmata
- Dalmata - Itala - Sicilia
- Okcidenta
- Franca - Friula - Galega - Galoa - Hispana - Kataluna - Okcitana - Portugala - Romanĉa - Venecia
- Orienta
- Rumana
- Suda
- Korsika - Sarda

Kelta

- Insula
- Bretona lingvaro (P-kelta)
- Bretona - Kimra - Kornvala
- Gaela lingvaro (Q-kelta)
- Irlanda - Manksa - Skotgaela
- Kontinenta
- Gaŭla - Iberokelta

Slava

- Okcidenta
- Ĉeĥa - Pola - Slovaka - Soraba
- Orienta
- Belorusa - Rusa - Ukraina
- Suda
- Okcidenta
- Bosnia - Kroata - Serba - Slovena
- Orienta
- Bulgara - Makedona - Slavona

Indianaj lingvaroj de Nord-Ameriko

Algonkina

- Centra
- Miĉifa - Aniŝinabeka - Potaŭatoma - Inua - Kria - Odawa - Ŝaŭnia - Vulpa
- Orienta
- Mikmaka - Malecita - Abenaka
- Preria
- Ĉejena - Pikania - Siksika - Akainaŭa
- Rituana
- Ŭijota - Juroka

Indianaj lingvaroj de Sud- kaj Mez-Ameriko

klasigenda: Murapirahana lingvo - Keĉua

Arua

- Ajmara - Ĥakara lingvo
- Araŭkana (mapuĉa lingvo) -

Ge-pano-kariba

- Borora - Kariba - Mataka - Vitota

Makro-Ĉibĉa

- Epera - Kajapa - Kuna - Talamanka - Varaa

Tupi-lingvaro

- Tupi-gvarania sublingvaro
- Gvarania

Kaŭkazaj lingvaroj

- Nordkaŭkaza
- Nordcentra
- Ĉeĉena
- Nordokcidenta
- Abĥaza - Kabarda
- Nordorienta
- Avara - Ceza - Lezga
- Sudkaŭkaza
- Kartvela - Lazmingrela - Svana

Kojsana

- Kunga - Nama - Sandaŭa

Niĝerkonga

- Atlantikokonga
- Atlantika
- Djola - Drola - Fula - Manĵaka - Temna - Volofa
- Iĵaŭeca
- Defaka - Iĵaŭa
- Voltokonga
- Benvekonga
- Bantueca
-
- Bantua
-
- Bemba - Efika - Igba - Joruba - Kosa - Svahila - Ŝona - Zulua
- Krua
- Basa - Greboa - Gverea - Klaoa
- Kvaa
- Evea - Fantea - Tvia
- Norda
- Adamaŭ-ubanga
-
- Banda - Ngbaka- Ngbanda - Zanda
- Gura
-
- Dagara - Murea
- Kordofaneca
- Kadugla
- Kordofana
- Katla - Koaliba
- Manda
- Bambara - Malinka - Mendea

Nilota

- Lua - Masaja

Papua

Rotokasa lingvo
- Bunaka - Enga

Urala

- Finn-ugra
- Finnoperma
- Finna
- Estona - Finna - Karela - Livona - Maria - Mordva - Samea - Vepsa - Voda
- Perma
- Komia - Votjaka
- Ugra
- Hungara - Mansia (aŭ pli frue vogula lingvo) - Ostjaka (aŭ Ĥantia lingvo)
- Samojeda
- Eneca - Neneca - Nganasa - Selkupa Kategorio:Lingvo ja:言語の分類一覧 simple:Language families and languages zh-cn:语言系属分类

Etnografio

Homscienco > Antropologio > Etnografio ---- Etnografio (en greka lingvo: ethnos (εθνος) - "tribo, popolo", grapho (γραφω) - "mi skribas"; laŭvorte - "priskribo de popoloj") estas socia scienco, kiu esploras etnojn, ilian etnogenezon kaj dislokigon, komunajn kaj apartajn formojn de la vivo kaj kulturo, leĝkonformecon de genezo kaj evoluo, kulturajn kaj historiajn rilatojn. La termino unue aperis en 1607. Ĝi estis menciita kiel nomo de multaj seriaj eldonoj, sed jam en 1839 en Parizo fondiĝis nova societo sub la nomo Etnologio. Ĉi tiu vorto ankaŭ devenas de greka kaj signifas - "studo pri popoloj". En Germanio oni uzis samtempe du terminojn: Volkskunde - pristudo de propra popolo, kaj Völkerkunde - priskribo de fremdaj popoloj. En Rusio ĉi tiu scienca disciplino estis nomita "Popolstudado" kaj en anglalingvaj landoj - "Kultura kaj socia antropologio". Supremenciitaj terminoj diferenciĝas ne nur laŭ nomoj, sed ili diversmaniere traktas studobjekton, ĉu homo, ĉu socio, popolo aŭ kulturo. Malgraŭ ekzisto de diversaj malnovaj kaj novaj teorioj kaj fluoj, rimarkeblas alproksimiĝo de opinioj pri la senco de la termino Etnografio, nome, specifika studobjekto estas popolo, ne laŭ senco de loĝantaro, grupo de homoj aŭ nacioj, laboruloj, sed kun senco kiu korespondas al malnovgreka vorto - etno. Kelkaj etnografoj: Tibor SEKELJ Rilataj artikoloj:
- Etno
- Etnolisto - Plej Multnombraj Etnoj
- Etnonimo
- Klasifiko De Etnoj
- Lingvo
- Raso
- Religio RIMARKO: Oni povas tute libere uzi ĉiujn artikolojn el Monda Faktolibro pri etnoj kaj etnogrupoj.

Hindeŭropa Familio

Etnografio > Etno > Klasifiko de Etnoj > Hindeŭropa Familio ---- Lingvofamilio de popoloj, dividiĝas je (1) Albana, (2) Armena, (3) Balta, (4) Greka, (5) Ĝermanida, (6) Indo-Aria, (7) Irana, (8) Kelta, (9) Nuristana, (10) Romida kaj (11) Slava grupoj. Totala kvanto: 2.174 mln. Etnogeografia distribuo de la familio estas jena (mln):

Lingvogrupo	SU	Eŭropo	Azio	Afriko	Ameriko	Oceanio	Mondo
Albana	0.54	6.00	-	-	-	-	6.54
Armena	4.58	0.32	0.66	0.02	0.80	0.02	6.40
Balta	0.35	4.55	-	-	0.40	0.03	5.01
Greka	0.35	10.10	0.68	0.10	0.72	0.35	12.30
Ĝermanida	3.75	177.35	0.48	8.00	220.00	16.40	425.98
Hindo-Aria	0.25	2.25	754.70	1.95	1.60	0.40	761.15
Irana	4.25	0.03	75.85	-	0.16	-	80.29
Kelta	-	7.65	-	0.01	1.77	0.12	9.55
Nuristana	-	-	0.15	-	-	-	0.15
Romida	3.30	181.76	0.05	1.54	388.75	0.85	576.25
Slava	198.30	83.04	0.10	0.03	8.56	0.47	290.50
Totalo	215.35	467.05	838.67	11.65	622.76	18.64	2174.12

SU - Teritorio de iama Sovetunio sen baltaj landoj.

Rusa lingvo

Lingvistiko > Lingvo > Lingvaj Familioj > Hindeŭropa lingvaro > Slava lingvaro > Orienta slava lingvaro > Rusa lingvo ---- Orienta slava lingvaro Rusa lingvo (ruse: русский язык) estas la nacia lingvo de Rusio. Ĝi estas la plej vaste parolata slava lingvo kaj la kvara plej granda lingvo en la mondo (ĉ. 285 mln. parolantoj tutmonde) post la ĉina, la angla kaj la hispana. La rusa estas unu el la oficialaj lingvoj de Unuiĝintaj Nacioj kaj plu rolas gravan rolon kiel helplingvo en internaciaj rilatoj. En multaj lokoj, ene de Rusio (ekzemple en multlingva Dagestano) kaj ankaŭ ekster ĝi, la rusa servas kiel interlingva komunikilo. Ĝi estas la dua lingvo por kelkdek milionoj da parolantoj. La rusa estas precipe parolata en Rusio kaj en la aliaj landoj de la eks-Sovetio, kaj estis vaste instruata en la lernejoj de ĉiuj landoj de la Varsovia Pakto. Malgraŭ la vera lingva demokratio de la 1920-aj jaroj, en la sovetia periodo post la Dua Mondmilito la rusa lingvo estis forte trudata malfavorigante la lokajn naciajn lingvojn. Tia politiko kaŭzis en multaj regionoj "lingvan ŝanĝon" — la loka lingvo iĝis la dua, sed la fakta denaska por novaj generacioj estas rusa. Kvankam la plejmulto el la sendependaj landoj de la eks-Sovetio nun favoras siajn lingvojn, la rusa restas vaste parolata tie kaj estas uzata por komunikado inter tiuj landoj. La rusan oni skribas per la cirila alfabeto.

Vortaroj

Vidu Esperanto-rusa vortaro.

Influoj al Esperanto

Ĉar Zamenhof mem kaj pluraj pioniroj de la movado estis ruslingvanoj, la rusa influis la Internacian Lingvon Esperanto, kaj leksike kaj sintakse. Jen kelkaj ekzemploj por la leksika influo:
барахтаться [baraĥtat'sja] > barakti, бант [bant] > banto, кроме [krom'i] > krom

Ligoj

[http://e-novosti.info/forumo/ Tre aktiva dulingva rusa-Esperanta forumo ĉe e-novosti.info] (multaj temoj pri la rusa kaj aliaj slavaj lingvoj) [http://gramota.ru Gramota.ru: granda ruslingva servilo pri la rusa lingvo] Kategorio:Slava lingvaro ja:ロシア語 ko:러시아어 ms:Bahasa Russia simple:Russian language th:ภาษารัสเซีย

Belorusa lingvo

La belorusa lingvo (beloruse: беларуская мова) estas slava lingvo kaj la oficiala lingvo de Belorusio. Ĝi kun la rusa kaj ukraina lingvoj apartenas al Orienta slava lingvaro. Laŭ informoj de censo farita en 1999 entute el 8.159 milionoj da belorusoj vivantaj en Belorusio nomis la belorusan lingvon gepatra 85,6% (ĉirkaŭ 7 milionoj da homoj), kaj 41,3% nomis ĝin lingvo uzata hejme. Aldone la belorusa estas gepatra por 67,1% el 395.7 mil poloj vivantaj en Belorusio, 57,6% el ili hejme parolas beloruse. Pro densaj kaj multjaraj kontaktoj kun la rusa lingvo en Belorusio kreiĝis lingva fenomeno nomata трасянка (trasjanka): mikso de la belorusa lingvo kun rusa leksiko, kaj foje kun sintakso. Tiu miksita formo estas simila al piĝino kaj kreola lingvo.

Aboco

En la belorusa lingvo nun estas uzataj la cirila skribo kaj latina skribo. Antaŭe tataroj vivantaj tie ĉi skribis beloruse per la araba skribo. En la tabelo ordigo estas laŭ la cirila alfabeto Notoj.
- La belorusa cirila skribo ankaŭ uzas apostrofon ' aŭ ’, sed oni ne alkalkulas ĝin al la aboco kaj ignoras dum laŭalfabetigo.
- Foje oni uzas la literon Ґ ґ por la sono [g] (plejparte en pruntitaj vortoj). Antaŭe en la cirila skribo tiu sono estis reprezantata ankaŭ kiel кг. En la belorusa aboco ĝi sekvas post la litero Г.
- Ekzistas duliteraĵoj: дж / dž = [ĝ], дз / dz = [dz] (voĉa ekvivalento de c = ts), ĉiu el ili estas unu fonemo, kvankam skribata per du literoj.
- La latinskribaj supersignoj (se neeblas aŭ malfacilas uzi la ĝustajn simbolojn) anstataŭeblas per surogatoj. Ne ekzistas standarto por tio, jen estas unu el la sistemoj uzataj: ć = c', č = cz, l = l', ł = l, ń = n', ś = s', š = sz, ŭ = u / w, ź = z', ž = rz. Kelkaj belorusaj literoj havas molan kaj malmolan variantojn. En la cirila skribo por molaj vokaloj ekzistas apartaj literoj: я, ё, ю, і, е (koresponde la malmolaj: а, о, у, ы, э). La konsonantoj estas molaj (palatalaj), kiam ili aperas antaŭ mola vokalo aŭ speciala litero "mola signo": ь. Kiam konsonanto antaŭ mola vokalo estas prononcata malmole, ili estas apartigataj per apostrofo. Ekzemploj: : пяць (kvin), пятніца (vendredo), п'яніца (drinkemulo) : ялавічына (bovaĵo), лёс (sorto), лось (alko) En la latina skribo la malmolaj vokaloj estas: a, o, u, e. La molaj vokaloj estas signataj per j plus koresponda mola se la vokalo aperas komence de vorto aŭ post alia vokalo, kaj estas signataj per i plus koresponda mola vokalo, se la vokalo aperas post konsonanto. Moleblaj konsonantoj antaŭ alia konsonanto aŭ finvorte havas apartan literon (malmola/mola): c/ć, ł/l, n/ń, s/ś, z/ź. La apostrofo kaj "malmola signo" ne uziĝas en la latinskribo. La samaj ekzemploj latinskribe: : piać, piatnica, pjanica : jałavičyna, los, łoś

Ortografio

En 1933 estis akceptita lingva reformo, kiu forte ŝanĝis la ortografion de la belorusa lingvo direkte al plia simileco kun la rusa lingvo. Tiu reformita varianto estas oficiale uzata ĝis nun, kaj nomiĝas наркамаўка (narkamaŭka). La antaŭreforma varianto nomiĝas тарашкевіца (taraŝkevica) estis daŭre uzata ekster Soveta Belorusio kaj nun renovigita pli aktive uziĝas en interreto kaj sendependaj periodaĵoj.

Eksteraj ligiloj

- [http://esperanto.pisem.net/vortaroj.html Esperanta-belarusa kaj belarusa-esperanta vortaroj]
- [http://www.geocities.com/dipela/Paulukavec/vortaro/index.html Esperanta-belarusa vortaro fare de Zmicier Lapcionak]
- [http://evortaro.ru/index_e.html eVortaro — programo kun kelkaj esperantaj vortaroj, inluzive de esperanta-belarusa]
- [http://pravapis.org/ Prilingvaj artikoloj, diskutoj, programoj] (angle kaj beloruse) :[http://pedia.nodeworks.com/B/BL/BLA/Black_Ruthenian_language/ Black Ruthenian language] :[http://www.belarusguide.com/dictionaries/engblr/index.html English-Belarusian dictionaries, in Lacinka] :[http://www.belarusguide.com/culture1/texts/Metrika.html Metrica of GDL] :[http://www.belarusguide.com/culture1/texts/Statut.html Statutes of GDL] ja:ベラルーシ語

Soraba lingvo

Lingvo > Lingvaj Familioj > Hindeŭropa > Slava > Soraba ---- nomo: serbski Ekzistas du literaturaj lingvoj: sudsoraba nomata suprasoraba (hornoserbski/gornoserbski), parolata en la regiono apud Bautzen kaj nordsoraba nomata malsuprasoraba (delnoserbski/dolnoserbski), parolata apud Cottbus. parolantoj: La soraba popolo estas nacia minoritato en Orienta Germanio. Ĉirkaŭ 40.000 parolas la suprasoraban kaj ĉirkaŭ 20.000 la malsuprasoraban, laŭ tre optimismaj taksoj. origino: Hindeŭropa Lingvaro, pli precize Slava, okcidentslava grupo skribo: latina La gramatiko konas sep kazojn; tiu de la nordsoraba (dolnoserbski) konas ses kazojn. Rimarkinde estas, ke krom la singularo kaj la pluralo ankaŭ ekzistas la dualo. ---- Tre bona kaj ampleksa artikolo pri la soraboj kaj la soraba lingvo troviĝas sub jena adreso: http://members.aol.com/soraboj/sbindex.htm

Vidu ankaŭ

- Luzacio Kategorio:Slava lingvaro ja:ソルブ語 ko:소르브어

Serbokroata lingvo

Lingvo > Slava lingvaro > Serbokroata lingvo Serbokroata lingvo estis la oficiala lingvo de kvar el la ses respublikoj, el kiuj konsistis Jugoslavio. Tiuj kvar respublikoj estas nun tri apartaj landoj, kaj ĉiu difinas sian propran normlingvon: la bosna en Bosnio kaj Hercegovino, la kroata en Kroatio, kaj la serba en Serbio kaj Montenegro. ISO 639 iam havis kodon por la serbokroata, sed en pli novaj versioj de la normo tiu iama kodo (sh) estas anstataŭigita de apartaj kodoj por la bosna (bos, bs), la kroata (scr/hrv, hr) kaj la serba (scc/srp, sr). La nomo serbokroata restas utila por priskribi lingvaĵon, kiu konformas al neniu el la tri novaj normoj. Kategorio:Slava lingvaro

1992

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1992 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj - 2020-oj Jaroj: 1987 - 1988 - 1989 - 1990 - 1991 - 1992 - 1993 - 1994 - 1995 - 1996 - 1997 ---- Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta je merkredo (vidu ĉi tie kalendaron). En la jaro 1992 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Nedatitaj

- 77-a Universala Kongreso de Esperanto en Vieno.
- Fabio Alonso Ruiz ORTEGA eklernas Esperanton.
- 15-a de aprilo : Vjetnamo akiras sian konstitucion.
- Aŭstrio : Thomas KLESTIL elektatas prezidento.
- Fina disiĝo de Jugoslavia Socialisma Federacia Respubliko. Eliras Kroatio, Bosnio kaj Hercegovino. Serbio kaj Montenegro kreas novan Jugoslavion.
- Kreita Ehmay ghee chah.
- UNO : Boutros BOUTROS GHALI anstataŭigas Javier PÉREZ DE CUELLAR kiel ĝenerala sekretario. Bosnio aniĝas, kaj Eŭropa Unio kaj Usono rekonas ĝian sendependecon. Krome aniĝas: Armenio, Azerbajĝano, Kartvelio, Kazaĥstano, Kirgizistano,Kroatio, Moldavio, San-Marino, Slovenio, Taĝikistano, Turkmenistano kaj Uzbekistano.
- Estonio : Lennart MERI elektatas prezidento.
- Rumanio : Dua el du unuaj demokratiaj elektoj.
- Kroatian sendependecon agnoskas Usono.
- Israelo : Yitzhak Rabin elektatas ĉefministro. Granda venko de la maldekstruloj post multaj jaroj.
- Maŭricio : Cassam UTEEM elektatas prezidento.
- Kartvelio: Demokratie elektita prezidento Z.Gamsaĥurdia renversiĝas.
- Afganion unuigas la Norda Alianco.
- Kameruno, Kongolo Brazavila, Malio : Unuaj multpartiaj elektoj.

Datitaj

Aŭgusto

- En aŭgusto, la ŝtatestroj de la Sud-Afrika Evolu-Kunordiga Konferenco kunvenis en Windhoek, Namibio, kaj subskribis deklaracion kaj traktaton establigante la novan organizaĵon, la Sud-Afrika Evolu-Komunumo.

Oktobro

- 31-a de oktrobro : Frumatene komenciĝis armita konflikto inter Inguŝio kaj Nord-Osetio en la sudo de Rusio. Kvankam la milita fazo daŭris nur 6 tagojn, la streĉo de rilatoj daŭras ĝis nun.

Decembro

- 1-a. UN-rezolucio kondamnas la serbojn kiel ĉefagresanfojn, en Bosnio. El ia militregiono multiĝas raportoj pri sistemaj perfortoj de virinoj kaj pri koncentrejoj.
- 2-a. Germana parlamento ratifas la kontrakton de Maastricht.
- 3-a. Eksa GDR-ĉefo Honecker en proceso neas ĉian kulpon pri politikaj viktimoj.
- 3-a. Nova leĝo permesas israelajn kontaktojn kun PLO-reprezentantoj. -
- 6-a. Hinduoj detruas moskeon en Ayodhya kaj kaŭzas tumultojn en Hindio, Pakistano kaj Bangladeŝo.
- 6-a. La svisa popolo voĉdonas kontraŭ ia aliĝo al Eŭropa Ekonomia Sfero (EES).
- 7-a. Prezidanto Kuĉan kaj liberaldemokratoj venkas en Slovenio.
- 8-a. JELCIN nomumas la reformemuton GAJDAR ĉefministro de Rusio.
- 9-a. Armitaj UN-trupoj invadas Somalion por helpi ai la malsatanta popolo.
- 10-a. Portugala parlamento ratifas la kontrakton de Maastricht.
- 10-a. Rigorberta MENĈU, defendantino de la indiĝenaj rajtoj en Gvatemalo, ricevas - la Nobepacpremion.
- 10-a. La germana registaro ekmalpermesas novnaziajn grupiĝojn reage al iliaj atakoj kontraŭ eksterlandanoj.
- 11-a. Sukcesa konferenco de Eŭropa Komunumo en Edinburgo.
- 13-a. La liĥtenŝtejna popolo voĉdonas por la aliĝo ai Eŭropa Ekonomia Sfero (EES).
- 15-a. Post solvo de la parlamenta krizo, la nova rusia ĉefministro ĈERNOMIRDIN promesas daŭrigi reformojn kun modifoj.
- 17-a. Reage al murdo de israela soldato fare de la radikala organizajo Hamas, la jerusalema registaro deportas 400 palestinanojn al Libano.
- 19-a. La nova prezidanto de Sud-Koreio nomiĝas KIM Jung Sam. Opoziciulo Kim Dae Jung fiaskas.
- 20-a. Prezidanto de Serbio Slobodan MILOŜEVIĈ reelektita. Opozicia kandidato Panid postulas nuligon de la, laŭ lia opinio, manipulutaj elektoj.
- 20-a. Unuafoje pluraj kandidatoj - prezentas sin en komunumaj elektoj en Kubo.
- 30-a. Brazila prezidanto COLLOR demisias sub premo de koruptada suspekto.

Naskiĝoj

Mortoj

- 16-a de februaro : Jânio QUADROS
- 6-a de aprilo : Isaac ASIMOV, sciencfikcia verkisto
- 23-a de aprilo : Satjaĵit RAY
- 28-a de aprilo : Francis BACON, pentristo
- 6-a de majo : Marlene DIETRICH
- 4-a de septembro: João MASIERO
- Árni BÖDVARSSON
- Albertino dos SANTOS MATIAS ---- 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento als:1992 ja:1992年 ko:1992년 simple:1992 th:พ.ศ. 2535

Rusio

Geografio > Azio > Rusio < Eŭropo ---- Eŭropo Eŭropo Rusio (la dua oficiala formo de la nomo — Rusia Federacio, Rusialingvo: Российская Федерация) estas federacia ŝtato, kiu konsistas de 89 egalrajtaj subjektoj, inter ili estas:
- 21 respublikoj;
- 1 aŭtonoma provinco (ruse - автономная область);
- 8 aŭtonomaj distriktoj (ruse - автономный округ);
- 6 regionoj (ruse - край);
- 49 provincoj (ruse - область');
- 2 federaciaj urboj: Moskvo, Sankt-Peterburgo. Respublikoj:
Adigeio, Respubliko Altaj, Baŝkirio, Burjatio, Ĉeĉenio, Ĉuvaŝio, Dagestano, Ĥakasio, Inguŝio, Kabardio-Balkario, Kalmukio, Karaĉajio-Ĉerkesio, Karelio, Komiio, Mariio, Mordvio, Nord-Osetio, Saĥa Jakutio, Tatarstano, Tuvio, Udmurtio Aŭtonoma provinco:
Hebrea Aŭtonomio Aŭtonomaj distriktoj:
Ĉukotka, Jamalo-Nenecija, Jevenkija, Ĥanti-Mansio, Kamĉatka, Korjakija, Perm-Komi, Tajmirija. Regionoj:
Altaja, Ĉemara, Ĥabarovska, Krasnodara, Krasnojarska, Stavropola. Provincoj:
Amura, Arĥangelska, Astraĥana, Belgoroda, Brjanska, Ĉeljabinska, Ĉita, Ĥabarovska, Irkutska, Ivanova, Jaroslavla, Kaliningrada, Kaluga, Kamĉatka, Kemerova, Kirova, Kostroma, Kurgana, Kurska, Leningrada, Lipecka, Magadana, Moskva, Murmanska, Niĵnij-Novgoroda, Novgoroda, Novosibirska, Omska, Orenburga, Orela, Penza, Permja, Pskova, Rjazana, Rostova, Saĥalena, Samara, Saratova, Smolenska, Sverdlovska, Tambovska, Tjumena, Tomska, Tula, Tverja, Uljanovska, Vladimira, Volgograda, Vologda, Voroneĵa. Urboj: Urboj de Rusio Grandaj urboj:
En 2002 en Rusio okazis popolnombrado, laŭ rezultoj de kiu la sekvaj urboj havas enloĝantaron pli ol 1 miliono:
Moskvo (10.101,5), Sankt-Peterburgo (4.669,4), Novosibirsk (1.425,6), Niĵnij Novgorod (1.311,2), Jekaterinburg (1.293,0), Samara (1.158,1), Omsk (1.140,2), Kazanj (1.105,3), Ĉeljabinsk (1.078,3), Rostov-na-Donu (1.070,2), Ufa (1.042,4), Volgograd (1.012,8), Permj (1.000,1). ---- Geografiaj Regionoj:
Norda Kaŭkazio - Siberio - Uralo - Volgio ---- Loko: 60 No, 1 00 Or (orienta Eŭropo kaj norda Azio) Azio Areo: 16.995.800 km²
semotaŭga: 8% Loĝantaro: 146.001.176 (julio 2000, takso), % urbana: 78% (2000)
homoj po kv. km: 8,6 (2000)
homoj po kv. km da semotaŭga tero: 107,4 (2000)
kreskanta procento: -0,38% (2000, takso)
naskoj: 9,02 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortoj: 13,8 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
migrantoj: +1,02 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortokvanto de beboj: 20,33 mortoj po 1000 naskoj (2000, takso)
infanoj po virino: 1,25 infanoj naskita po virino
meza longeco de vivo: 67,19 jaroj (61,96 viroj, 72,69 virinoj) (2000, takso) Ĉefurbo: Moskvo

13,20 Moskvo (#14 tutmonde)

5,55 Sankt-Peterburgo

Etnoj de Rusio
Etnoj: 81,5% rusa, 3,8% tatara, 3% ukrajna, 1,2% ĉuvaŝa, 0,9% baŝkira, 0,8% belorusa, 0,7% mordva, 8,1% aliaj.
Religio: rusa ortodoksismo, islamo, aliaj
Lingvo: la rusa, aliaj (la tatara, finna, ĉuvaŝa, baŝkira, mordva, ĉeĉena, ĥakasa, udmurta, maria, oseta, kabarda, komia, burjata, karaĉaja-balkara, ĉeĉena, inguŝa, jida, tuva, adigea, samea).
alfabeta: 98% (100% viroj, 97% virinoj)
Registaro
Registaro: Rusio estas parlamenta demokratio kun forta prezidento. La rusa parlamento nomiĝas dumao.
organizoj: UNO (1945).
konstitucio: la 12-an de decembro 1993
korupteco: 2,1 CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta) (2000)
Ekonomio
Ekonomio: 869 Gd (1998, takso)
po kapo: 5,95 kd (1998, takso)
kreskanta procento: 3,2% (1999, takso)
inflacio: 86% (1999, meza)
senokupa: 12,4% (1999) Valuto: 1 rublo (R)
Historio

Prahistorio

1 p.K.
En la jarcento V, slavoj komencis enmigri el la okcidento. En la jarcento IX, en nordo de rusio (Novgorodo) kaj en sudo de Rusio (Kievo) komenciĝis aperi rusaj praŝtatoj. Dum meze de jarcento IX en Novgorodo estis elektita kiel princo de Novgoroda ŝtato Ruriko (kiu, laŭ nekonfirmataj legendoj, estis el gento de "varjagoj" - skandinavoj). Dum sekva rusa princo, Oleg, al la ŝtato estis kunigita suda parto de Rusio (Kievo) kaj aperiĝis unua unueca rusa ŝtato - Rusio. La ĉefurbo estis transigita el Novgorodo en Kievo.
1000
En 1237, Rusio estis venkita de la mongoloj, ankaŭ nomita la tataroj. El ilia ĉefurbo, Sarai sur la Volgo Rivero, ili regis Rusion dum du jarcentoj, sed neniam kaptis Novgorodon. Jare 1380 okazis Kulika batalo inter mongoloj kaj rusia armeo. Finfine, la rusaj nobeloj de Moskvo helpis restarigi rusan potencon kaj fine Rusio liberiĝis de mongola jugo en 1480.
1500
En 1547, Ivano la Terura fariĝis la unua caro.
1600

1700
Petro la Granda vastigis Rusion, precipe al la oriento, fondis Sankt-Peterburgon, kaj enkondukas Okcidentajn ideojn. En 1721 li fondis la rusan imperion.
1800
Ora epoko de cara Rusio kaj de rusa literaturo: Lev TOLSTOJ, Fjodor DOSTOJEVSKIJ, ktp, floras.
1900
En 1905, Rusio batalis Japanion por Manĉurio kaj estas venkita. La malvenko kaj la fiasko de la Unua mondmilito malfortigis la potencon de la caro. Rusio iĝis parlamenta monarkio, aperis antaŭe neimageblaj liberoj (kiel pli facila eblo eldoni periodaĵon. En 1917, la Rusa Revolucio renversis la caron kaj, post mallonge daŭranta demokratio sub Lvovo kaj Kerenskio, stariĝis registaron komunistan, la unua en la mondo, sub Lenino la . Lenino aplikis la ideojn de Markso al Rusio. La Rusia Imperio fariĝis Sovetunio, de kiu Rusio estis la bazangulo. Post la morto de Lenino en 1924, Stalino superas kaj regis Sovetunion ĝis 1953. Lia regado estis tre kruela, mortigante milionojn da homoj, sed ĝi ankaŭ transformas Sovetunion en landon industrian kaj potencan, kiu povis venki eĉ Hitleron. En 1939, Sovetunio kaj Germanio interkonsentis dividi Pollandon kaj venkis tiun en aŭgusto. La 22-an de junio 1941 Germanio atakis Sovetunion. Ili militis 1941-45. La kriza batalo estis tiu de Stalingrado (septembro 1942 ĝis februaro 1943). Post monatoj de batalado, Germanio malsukcesis kaj, dum la du sekvantaj jaroj, Sovetunio repuŝis Germanion kaj, en 1945, kaptis Berlinon. La milito inter Germanio kaj Sovetunio estis unu el la plej grandaj teraj militoj en historio. Britio kaj Usono helpis Sovetunion venki Germanio per ŝipoj kaj per atako kontraŭ Germanio el la okcidento (1944). Kvankam Sovetunio kaj Usono estis amikoj dum la milito, poste, kiel la du plej potencaj nacioj sur la Tero, malfideco kaj malamikeco kreskis inter la du nacioj. Dum la milito Usono inventis la atombombon (1945) kaj fariĝis grava danĝero al Sovetunio. Baldaŭ Sovetunio ankaŭ konstruas atombombon kaj tiel komenciĝis la Malvarma Milito (1945-91), dum kiu la du landoj konkuris konstrui la plej potencajn, avangardajn armilojn. La plej timiga momento de la fridmilito okazis en la aŭtuno de 1962 kiam Usono eltrovis sovetajn raketojn en Kubo kaj la mondo staris ĉe la rando de la nuklea milito. Sed tiam Sovetunio eltiris la rakedojn el Kubo. Parto de la armila konkuro inter Usono kaj Sovetunio estis la konkuro por la Luno (1957-69). Sovetunio lanĉis la unuan sateliton (1957) kaj la unuan homon en kosmo (Jurij GAGARIN), sed Usono metis la unuan homon sur la Lunon (Neil ARMSTRONG, 1969). Je la fino de la 1970-oj, la soveta ekonomio kadukiĝadis kaj bezonis reformon. Anstataŭ reformo, Leonid BREĴNEV elektis militon: en 1979 li atakis Afganion, apogante la lokajn komunistojn. Inter la montoj de Afganio, la milito fariĝis malvenkebla kaj la malsano de Sovetunio nur graviĝis. Usono apogis la kontraŭkomunistajn fortojn, kiuj iĝis poste la fifamaj taliboj. Inter ili estis eĉ Usama BIN LADEN Fine en 1987, Miĥail GORBAĈOV penis reformi kaj, en 1988 retiris la armeon el Afganio. Sed la reformo de Gorbaĉov estis tro milda, tro malfrua. La Sovetunio estis tiel kaduka kaj malforta ke en 1989 la nacioj de Orienta Eŭropo frakasis sovetan potencon tie kaj sin liberigis. La respublikoj en Sovetunio -- ekzemple, Litovio -- rigardas la agojn de Orienta Eŭropo kaj ankaŭ penis sin liberigi. Ĉi tio finfine frakasis Sovetunion mem en 1991. Gorbaĉov abdikis, kaj la respublikoj sendependiĝis. La plej granda el ĉi tiuj respublikoj estis Rusio. Boris JELCIN estis elektita unua prezidento de Rusio la . Depost la frakasiĝo, Rusio reformis sian ekonomion kapitalisme, vendante ŝtatajn firmaojn preskaŭ senkoste al amikoj, eks-komunistoj. Komence, Jelcin elektis reformistojn al ministroj, sed tra la jaroj pasintaj, dum kiam la kontraŭ-reformistoj ade venkis potencon en parlamento (eĉ la komunistoj), la reformistoj ĉirkaŭ Jelcin simile malaperadis. En 1994, Jelcin sendis la armeon al Ĉeĉenio, eta montara lando en la sudo de Rusio, kiu gvide de Ĝoĥar DUDAJEV penis sendependiĝi, sed la milito fiaskis kaj la armeo foriris en 1996, lasante la landon al lokaj armitaj grupoj dividantaj potencon. Jelcin venkis en la balotado por prezidenteco en 1996. Sed dum 1996-2000, Jelcin malsaniĝis kaj la oligarkoj (riĉuloj kiuj profitis el la granda vendo de komunistaj firmaoj en la fruaj 1990aj jaroj) efektive regis. La ŝtato fariĝis profunde korupta kaj krimema.
2000
En 1999 Jelcin nomis sian posteulon Vladimir PUTIN, antaŭe ne atentitan oficiston de la KGB. Putin facile venkis en la balotado por la prezidanteco en 2000. Post atako de ĉeĉenaj separatistoj al Dagestano Putin resendis la armeon al Ĉeĉenio por protekti la trankvilon en Kaŭkazo. La armeo ne fiaskis, kiel en la unua milito kontraŭ Ĉeĉenio, sed la atakoj de separatistoj foje kun terorismaj agoj restas ĝis nun. Inter la plej kruelaj terorismaĵoj fare de internacia teroristaro, kiu postulis sendependiĝon de Ĉeĉenio okazis en Beslan (Nord-Osetio) 1-3an de septembro 2004. En 2001, Rusio helpis kaj subtenis Usonon en ĝia milito kontraŭ la Taliboj en Afganio.
Esperanto-movado
Vidu: Historio de Esperanto en Rusio
Vidu ankaŭ

- Listo de famaj rusoj
Eksteraj ligoj
[http://novajxojelrusio.blogspot.com/ E-lingvaj Novaĵoj el Rusio] als:Russland ja:ロシア ko:러시아 ms:Russia roa-rup:Rusii simple:Russia th:สหพันธรัฐรัสเซีย zh-min-nan:Lō·-se-a

1992

Eventoj

Nedatitaj

Datitaj

Aŭgusto

Oktobro

- 31-a de oktrobro : Frumatene komenciĝis armita konflikto inter Inguŝio kaj Nord-Osetio en la sudo de Rusio. Kvankam la milita fazo daŭris nur 6 tagojn, la streĉo de rilatoj daŭras ĝis nun.

Slava lingvo

Belorusoj

Bosnianoj (Bosniaj muzulmanoj)

Bulgaroj

Ĉeĥoj

Kroatoj

Makedonoj

Montenegranoj

Poloj

Rusoj

Serboj

Slovakoj

Slovenoj

Soraboj (luĵicaj soraboj)

Ukrainoj

Vidu ankaŭ

Lingvo

Vidu ankaŭ

Eksteraj ligoj

Lingva familio

Albana

Armena

Helena

Hindirana

Italia

Indianaj lingvaroj de Nord-Ameriko

Atapaska (aŭ Na-Denea)

Indianaj lingvaroj de Sud- kaj Mez-Ameriko

Kaŭkazaj lingvaroj

Etnografio

Hindeŭropa Familio

Rusa lingvo

Vortaroj

Influoj al Esperanto

Ligoj

Belorusa lingvo

Aboco

Ortografio

Eksteraj ligiloj

Soraba lingvo

Vidu ankaŭ

Serbokroata lingvo

1992

Eventoj

Nedatitaj

Datitaj

Aŭgusto

Oktobro

Decembro

Naskiĝoj

Mortoj

Rusio

Etnoj de Rusio

Registaro

Ekonomio

Historio

Prahistorio

1 p.K.

1000

1500

1600

1700

1800

1900

2000

Esperanto-movado

Vidu ankaŭ

Eksteraj ligoj

1992

Eventoj

Nedatitaj

Datitaj

Aŭgusto

Oktobro

Decembro

Naskiĝoj

Mortoj

Rusio