:: wikimiki.org ::
| Spacosondilo |
SpacosondiloKosmosondilo (aŭ spacosondilo) estas veturilo, kiu esplorvojaĝas en la ekstertera kosmo sen homa anaro. Ĝi do estas teleregata aŭ aŭtonome stirata, kutime en reĝimo miksa inter tiuj du.
Kelkaj ekskluzivigas de la nocio ĉiujn terajn satelitojn kaj enlasas nur veturilojn, kiuj foriras el la tera gravita kampo kaj superas la eskapan rapidon.
Ju pli granda estas la distanco inter sondilo kaj la Tero, des malpli eblas dependi de teleregado, ĉar la lumrapido limas la reag-kapablon de telereganto.
La unua kosmosondilo (laŭ la malpli strikta difino) estis Sputnik 1, lanĉita je la 4-a de oktobro 1957 de Sovetio. Verŝajne ĝi servis precipe por provi kaj pruvi la uzatan teknikon. Kvankam ĝi radie sendis signalojn, tiuj verŝajne celis nur pruvi ĝian funkciadon kaj ne reprezentis la rezultojn de iuj mezuradoj. Postaj sondiloj tamen faris mezuradojn pri la kosmo ĝenerale aŭ pri diversaj astroj.
Male al kelkfoje trovata opinio kosmoveturiloj, kiuj plenumas komercan taskon pri la tero, ne estas sondiloj. Tiaj veturiloj estas ekzemple komunikaj satelitoj por transsendo de telefonaj, radiaj aŭ televidaj informoj aŭ satelitoj, kiuj servas surteran navigadon, ekzemple por la sistemo GPS.
KOSMOSONDILO
KosmoKosmo estas la universo, rigardata kiel unu ordigita tuto, aparte de la tero kaj ties atmosfero. En la alteco ĉirkaŭ 120 km de la tero, atmosfero praktike forestas, pro tio objektoj povas movi rapide sen suplementaj energioj. La spaco inter planedoj ne estas tute malplena, sed ĝin plenigas rarigita gaso, suna vento kaj polveroj. La FAI Fédération Aéronautique Internationale (Internacia Aeronaŭtika Federacio) difinas la komenco de kosmo kiel 100 km super la tero.
:La vorto devenas de la greka vorto kosmos, kiu signifis "ordo" aŭ "bonordo" en Homero, sed poste, pro Pitagoro kaj aliaj filozofoj, signifis "la ordo de la mondo" aŭ, simple, "mondo", eĉ se tiu mondo ŝajnis difekta kaj pekema, kiel en la Nova Testamento.
Sciencoj pri la kosmo
- Astrofiziko - Unu el branĉoj de astronomio, kiu studas fizikajn kaj kemiajn fenomenojn de la kosmo.
- Astrologio - Pseŭdoscienco, kiu priskribas la karakteron de homo kaj antaŭdiras ties sorton laŭ la aranĝo de la astroj en la momento de ties naskiĝo. Por la antaŭdiro de la estonto astrologoj uzas horoskopon (laŭvorte signifas "horo de observo"), tabelon, kiu donas informojn laŭ la pozicioj de ĉielaj korpoj ĉe ies preciza tempo de naskiĝo.
- Astrometrio - Unu el branĉoj de astronomio, kiu studas la movadon kaj poziciojn de ĉielaj korpoj. Ĝi estas ankaŭ nomita Pozicia Astronomio.
- Astronomio - Scienco pri la astroj kaj kosmaj fenomenoj.
- Etnoastronomio - La esploro de astronomiaj konceptoj kaj tradicioj trans kulturoj kaj etnoj.
- Kosmografio - Scienco, studanta la movojn de la astroj kaj la astronomian sistemon de la universo.
- Kosmonaŭtiko - Scienco, kiu studas la kondiĉojn kaj pretigas la rimedojn por vojaĝoj inter la planedoj aŭ la steloj.
- Uranografio - La scienco pri la studo de la ĉielo. Uranos en Greka lingvo signifas "ĉielo??.
Famaj Sciencistoj
:Eratosteno (276-195 a.K.)
:Ĉi tiu Greka astronomo unuafoje mezuris la grandecon de la Tero. Li decidis ke la longo de polusa meridiano estas 7850 mejloj. Efektive, laŭ modernaj precizaj mezuroj ĝi egalas al 7900. Li havis sciencverkojn en Matematiko (teorio de nombroj), astronomio, filologio, filozofio, muziko.
:Klaŭdio Ptolemeo (87-150)
:La antikva Greka astronomo Ptolemeo supozis , ke la Tero estas la centro de la universo (Geocentra sistemo de la universo), kaj la Suno, Luno, planedoj, kaj steloj rondiras ĉirkaŭ ĝi. Ĉi tiu. t.n. Ptolemea Sistemo pri la universo estis akceptita dum la sekvantaj 1500 jaroj. Sian teorion li rakontis en la ĉefverko "Almagest" - enciklopedio pri antikvaj astronomiaj scioj. En la verko "Geografio", li donis geografiajn informojn de antikva mondo.
:Nikolao Koperniko (1473-1543)
:La Pola astronomo Koperniko estis kreanto de Heliocentra sistemo de la universo (helios - "suno" en greka lingvo). Ĉi tio signifas, ke la Suno kaj ne la Tero estis la centro de nia universo. Pri tio li rakontis en la verko "Pri cirkulado de ĉielaj sferoj" (1543). La ideo estis akre disputata komence kaj katolika eklezio malpermesis ĝian propagandon dum 1616-1828.
:Johano Kepler (1571-1630)
:Germana astronomo, unu el fondintoj de moderna astronomio. Li eltrovis leĝojn de la movoj de planedoj, surbaze de kio kunmetis planedajn tabelojn. Kepler eltrovis ke la orbitoj de la planedoj estas elipsoformaj (ovala) anstataŭ antaŭe supozita rondaj. Antaŭ Keplera eltrovo, astronomoj pensis, ke la orbitoj de ĉiuj planedoj estis perfektaj cirkloj. Li inventis teleskopon, en kiu objektivo kaj okulario estas ambaŭflanke konveksaj lensoj.
:Galileo Galilei (1564-1642)
:Galileo estas konsiderinda la unua astronomo kiu uzis teleskopon. Li mem konstruis teleskopon, kiu pligrandigadis objektojn 32-oble, per kiu eltrovis kvar satelitojn de Jupitero, makulojn sur la Suno kaj kraterojn sur la luno. La teleskopo ankaŭ permesis al Galileo, konfirmi Kopernikan teorion pri heliocentrismo, kontraste al Ptolemea geocentrisma teorio. La ideo ke la Suno estis che la centro de nia universo estis tiel revolucia tio, ke en 1633 Galileo estis kondamnita. Ĝis la morto li estis konsiderita kiel "katenulo de Inkvizicio", al kiu oni malpermesis diskuti pri Kopernika teorio.
:Isaako Neŭtono (1643-1727)
:Angla matematiko, mekanikisto, astronomo kaj fizikisto, fondinto de klasika Mekaniko. Ĉi tiu Brita astronomo estas eltrovinto de la principo de gravito, donis teorion pri la movo de ĉielaj korpoj, kreis bazon de la Ĉiela Mekaniko.
:Edmond Halley (1656-1742)
:Ĉi tiu Brita astronomo kalkulis orbitoj pli ol 20 kometoj. Antaŭdiris pri la apero de la kometo en 1758, kiu poste estis nomita pro li. Li kunmetis katalogon de astroj de suda ĉielo.
:William Herschel (1738-1822 )kaj John Herschel (1792-1871)
:Ĉi tiuj Anglaj astronomoj, patro kaj filo, unuafoje faris plenan studadon de steloj kaj nebuloj. William Herschel identigis pli ol 800 duoblaj steloj kaj pri 2500 nebuloj. Nur 100 nebuloj estis konata antaŭ li. Lia filo, John Herschel, elmigris al Sudafriko por kelkaj jaroj por krei katalogon de la steloj en la Suda Hemisfero, kiu ne estis videbla en Anglio. Li ankau eltrovis multajn novajn duoblajn stelojn kaj nebulojn.
:Edwin HUBBLE (1889-1953)
:La Usona astronomo Edwin Hubble klasifikis la malsamajn specojn de galaktikoj en la universo kaj disvolvis la teorion pri tio, ke la universo estas vastigata, kiu estas nomita Hubble'a Leĝo. La Hubble spacteleskopo, kiu estis kunprenita dum kosma flugo en 1990 estis nomita en lia honoro.
----
Vidu ankaŭ:
Kosmoesploro
Kosmonaŭtoj
[S]: Vikiarbo > Universo > Kosmo
[M]: Galaksio ~ Konstelacio ~ Sunsistemo ~ Kosmoesploro
nb:Kosmos
Eskapa rapidoLa eskapa rapido de astro estas la rapido, kiu (sur ĝia surfaco) necesas por forsendi objekton al neniama reveno.
Objekto forsendita je precize tiu rapido malproksimiĝas pli kaj pli de la astro, sed dume ĝia rapido proksimiĝas al limeso de nulo.
Por Tero tiu rapido estas proksimume 11,2 km/s.
Tiu rapido estas pli granda ol la minimuma orbita rapido (ĉ. 7,9 km/s), sed malpli granda ol la necesa rapido por foriri el la suna sistemo.
Sur planedo kun atmosfero ne havas sencon forsendi objekton je eskapa rapido de la surfaco, ĉar la atmosfero tro bremsus ĝin; preferindas trairi la atmosferon je malplia rapido. Provon ekpafi objekton de la tera surfaco je eskapa rapido priskribas Jules VERNE en sia novelo "De la terre à la lune" (de Tero al Luno).
Jen la eskapaj rapidoj de la planedoj de nia suna sistemo (ĉe ekvatoro en km/s):
TeroJen temas pri la planedo Tero. Aliaj artikoloj parolas pri tero kun la signifoj grundo kaj kontinento.
----
Tero, frat-planedo de Venuso kaj Marso, estas la tria planedo for de la Suno, kaj la
hejma planedo de homo. Sur Tero, akvo ekzistas kiel likvo, tial vivo estas ebla. Laŭ homa scio, Tero estas la sola planedo kiu efektive subtenas vivon. Dum Venuso estas tro
varmega kaj Marso estas tro malvarmega, Tero ŝajne estas ĝusta por vivo. (Marso eble unufoje subtenis vivon, dum ĝia pli varma juneco, sed ne nun).
La blua kaj blanka de Tero estas akvo (maro, nubaro, neĝo, glacio), la bruna estas tero (dezerto), kaj la verda estas vivo (arbaro kaj herbaro). La lumoj sur la malluma flanko estas urboj de homoj.vivo
La ĉefa formo de vivo estas bakterio. La ĉefa animalo estas la insekto, precipe la skarabo. Antaŭ kelkaj milionoj da jaroj aperis homo, la unua vivo inteligenta (laŭ nia scio kaj estimo. Eble la delfino ankaŭ estas inteligenta). Inteligenta, sed eble ne sufiĉe saĝa por eviti sian memdestruon. La manko de signo de inteligenta vivo el aliaj planedoj kaj steloj sugestas ke inteligenta vivo estas aŭ tre rara aŭ tre memdestruema.
Tero havas unu grandan lunon. Ĝi estas tiel granda ke iuj supozas ke Tero estis frakasita en du partojn, la pli malgranda parto fariĝinte la luno. Teranoj unuafoje atingis la lunon en 1969.
Tero unuafoje estis rekonita kiel planedo de Koperniko. Antaŭ Koperniko, homoj plejparte
kredis ke la Tero estis la centro de la Universo, ne astro moviĝanta tra la kosmo.
Historio:
La datoj estas laŭ miliardoj da jaroj antaŭ nun:
-4,6: Tero formiĝis el polvo
-4,5: vulkanoj, astroidoj falegantaj, malbrila Suno
-4,4: atmosfero kaj koro formiĝas
-4,3: la plej malnova mineralo: zirkono en orienta Aŭstralio
-4,2:
-4,1:
-4,0: la antaŭviva supo
-3,9: vivo: DNA, geno
-3,8: ĉelo, bakterio, la plej malnova roko
sciata
-3,7:
-3,6:
-3,5: bluverda algo (la plej malnova fosilio)
-3,4:
-3,3:
-3,2:
-3,1:
-3,0:
-2,9:
-2,8:
-2,7:
-2,6:
-2,5: Suno plibriliĝas; dum la sekvanta miliardo da jaroj, oksigeno pligrandiĝas en la aero.
-2,4:
-2,3:
-2,2: la plej antikva glacia epoko (laŭ nia scio).
-2,1: ekpliiĝo de oksigeno
-2,0: komplika ĉelo
-1,9:
-1,8:
-1,7: superkontinento: Kolumbio
-1,6:
-1,5: oksigeno ĉe nuna nivelo
-1,4:
-1,3: viruso
-1,2: protozoo
-1,1:
-1,0: sekso
-0,9: unu tago = 18 horoj (65 ks)
-0,8: superkontinento: Rodinio
-0,7: spongo, meduzo, vermo, ostro, pekteno
-0,6: trilobito, konkulo, konko, krabo, salikoko, omaro, polpo, loligo
-0,5: fiŝo, osto, vertebrulo, likeno, musko, filiko, skorpio, miriapodo, Saharo ĉe la Suda Poluso kaj sub glacio. kontinentoj: Nordameriko, Eŭropo, Siberio, Gondvanolando oceanoj: Pantalaso, Japeto, Teiko, Uraliko
-0,4: vivo surtera: pulmo, amfibio, insekto, arbaro, flugilo (muŝoj), reptilio, Laŭrazio
-0,3: reptilioj superas: dinosaŭroj, trilobitoj tute pereiĝis, koleoptero, kurkulio, socio (insekta): blato, termito; mamulo, varma sango,
-0,2: krokodilo, birdo, testudo, iktiosaŭro, Gondvanolando frakasis, floro, abelo, makropo, Himalajo, Andoj
-0,1: dinosaŭroj tute pereiĝis, formiko, elefanto, baleno, Rokmontaro, herbo, palmopiedo (en Svedio!), muso, kuniklo, simio, homo, inteligenteco, maŝino
Por kaŭzo mistera, iam okazas grandaj mortiĝoj, profunde ŝanĝante la aspekton de tero viva. La lasta okazis antaŭ 65 milionoj da jaroj kaj formortigis la dinosaŭrojn, kaj eble estis kaŭzita de falego de asteroido. La plej granda mortiĝo okazis antaŭ 248 milionoj da jaroj: 90% da animalaj specoj mortiĝis, lasinte la reptiliojn superi sur tero seka. Alia mortiĝo okazis antaŭ 438 milionoj da jaroj.
----
Vidu ankaŭ:
Tersciencoj, terhistorio, geologia temposkemo, mitoj pri Tero
----
Kategorio:Sunsistemo
ja:地球
ko:지구
ms:Bumi
simple:Earth
th:โลก
zh-min-nan:Tē-kiû
Sputnik-1Sputnik-1 (ruse "Спутник-1"), la unua artefarita satelito de la Tero, lanĉita la 4-an de oktobro 1957 en Sovetunio.
Parametroj de la flugo
- Starto — 4-a de oktobro 1957, 19:28 laŭ Grinviĉo
- Fino — 4-a de januaro 1958
- Maso de la aparato — 83,6 kg;
- Angulo de la orbito — 65,1°.
- Tempo de unu rondiro — 96,17 min.
- Perigeo — 228 km.
- Apogeo — 947 km.
- Totalo de rondiroj ĉirkaŭ la Tero — 1400
Signifo
Oficiale "Sputnik-1" estis lanĉita enkadre de la internacia projekto por esploro de ionosfero. Tamen la lanĉo havis ankaŭ tre grandan politikan signifon. Interalie la usona gazeto "New York Times" (Novjorka Tempo) raportis post la lanĉo de "Sputnik-1": "90% da paroloj pri artefaritaj satelitoj de la Tero okazis en Usono, sed la 100% de farado okazis en Rusio..."
SPUTNIK-1
1957Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1957
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1957 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- 42-a Universala Kongreso de Esperanto en Marsejlo.
- Fonditaj societo Bona Espero en Brazilo kaj Esperanto-klubo en Dobříš.
- Kreita Frater.
- Sovetunio lanĉis komsmen Sputnikon, la unuan artefaritansateliton de la Tero.
- Luksemburgio membriĝas en la Eŭropa Unio.
- Ganao sendependiĝas de Britio, aniĝante al UNO.
- Malajzio aniĝas al UNO.
- Francois DUVALLIER ekregas Haition.
- 20-a de aprilo : Perihelio de la kometo "Arend-Roland". Je kelkaj tagoj ĉirkaŭ la 25-a, ĝi montris sundirektan duan voston. Ĝia orbito aspektas hiperbola, do probable ĝi ne revenos.
- Auxil, Universal (Decormis), Pikto kaj Euroglot kreitaj.
- La argentina piloto Juan Manuel FANGIO gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.
Naskiĝoj
- Saudi-Arabio : Osama Bin-Laden.
Mortoj
- Theodor ČEJKA
- Eŭropo : Wilhem REICH, malkovrinto de la orgono.
- 10-a de januaro : Usono : Gabriela MISTRAL
- 14-a de januaro : Humphrey BOGART
- 4-a de februaro : Erich PONTO
- 24-a de majo: Francisko Valdomiro LORENZ
- 26-a de junio : Alfred DÖBLIN
- 24-a de novembro : Diego RIVERA
----
1952 | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 | 1962
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
als:1957
ja:1957年
ko:1957년
ms:1957
simple:1957
th:พ.ศ. 2500
AstroAstronomio > Astro
Astro estas ĉiela korpo aŭ aĵo kiel stelo, planedo, kometo, ktp.
vidu ankaŭ Opel Astra, aŭtomobilo
Kategorio:Astronomio
SatelitoSatelito estas objekto, kiu orbitas alian ĉefan objekton. Satelito povas esti natura aŭ artefarita objekto.
Ĉar ĉiu objekto havas graviton, la movo de la ĉefa objekto ankaŭ estas influata de la satelito.
Ĉiuj korpoj tiuj estas parto de nia sunsistemo, inkuzivante la Teron, estas satelitoj de la suno, aŭ satelitoj de tiaj objektoj, kiel la Luno.
Vidu ankaŭ:
- Natura satelito - natura objekto
- Artefarita satelito - konstruita objekto, maŝino, aparato, ktp. Ekz: Sputniko
Kategorio:Sunsistemo
ja:衛星
Kategorio:Kosmoesploro
Kategorio:Esplorado
Kategorio:Kosmo
ja:Category:宇宙開発
FuggerThe Fugger family was a historically prominent group of European bankers.
The first reference to the Fugger family in the Swabian Free City of Augsburg is the arrival of Hans Fugger recorded in the tax register of 1357. He married Klara Widolf and became an Augsburg citizen. After Klara's death, he married Elizabeth Gfattermann. He joined the Weaver's Guild, and by 1396 he was ranked high in the list of taxpayers.
His eldest son, Andreas Fugger, was a merchant in the weaving trade, and was nicknamed 'the rich Fugger', buying land and other properties.
Andreas' son, Lucas Fugger, was granted arms by the Emperor Frederick III, a golden deer on a blue background, and he was soon nicknamed 'the Fugger of the Deer'. However, he was too ambitious, and went bankrupt.
Hans Fugger's younger son, Jakob the Elder, founded another branch of the family, This branch progressed more steadily and they became known as the 'Fuggers of the Lily' after their chosen arms of a flowering lily on a gold and blue background. Jakob was a master weaver, a merchant and an alderman, and married Barbara Basinger, the daughter of a goldsmith. His fortune progressed, and by 1461, he was the 12th richest man in Augsburg. He died in 1469.
Jakob's eldest son, Ulrich, took over the business on his father's death, and in 1473 he provided new suits of clothes to Frederick, his son Maximilian I, and his suite on their journey to Trier to meet Charles the Bold of Burgundy and the betrothal of the young prince to Charles's daughter Maria. This started the very profitable relationship between the Fugger family and the Habsburgs. Ulrich died in 1510.
Habsburg
Ulrich's youngest brother Jakob Fugger (illustration, right) was born in 1459, and was to become the most famous member of the dynasty. He married Sibylla Artzt in 1498, but they had no children. He was elevated to the nobility of the Holy Roman Empire in May 1511, and in 1519, loaned Charles V 850,000 florins to procure his election as Holy Roman Emperor over Francis I of France. Jakob died in 1525. He is considered to be one of the richest persons of all time and today, he is well known as Jakob Fugger 'the rich'.
Jakob's successor was his nephew Anton Fugger, son of his elder brother Georg. Anton was born in 1493, married Anna Rehlinger, and died in 1560.
1560
In 1511 Jakob deposited the large sum of 15,000 florins as an endowment for some almshouses. In 1514 he bought up part of Augsburg and in 1516 he came to agreement with the city that he would build and provide a number of almshouses for needy citizens. By 1523, 52 houses had been built, and the Fuggerei had come into existence. It is still used today.
See also
- German colonization of the Americas
ja:フッガー家
Category:Augsburg
Category:Families
Category:Bankers
wynajem autokarw hoteles en Praga Architekci wntrz hoteles en berlin gry zrcznociowe
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
Pat Boran
Pat Boran (born 1963) is an Irish poet. Born in Portlaoise, Boran has lived in Dublin for a number of years. He is the published of the Dedalus Press which specialises in contemporary poetry from Ireland, as well as being Programme Director of the annual Dublin Writers Festival and the presenter of The Enchanted Way, a weekly half-hour poetry programme on RTE Radio 1 (link below). His publications include The
|
Primality testing
A primality test is an algorithm for determining whether an input number is prime. It is important to note the difference between primality testing and integer factorization — factorization is, as of 2005, a computationally hard problem, whereas primality testing, as shown below, is comparatively easy.
Naïve methods
The simplest primality test is as follows: Given an input number n,
we see if any integer m
|
Non-lethal
Non-lethal force is force which is not inherently likely to kill or cause great bodily injury to a living target. In the past, police (or soldiers in Military Aid to the Civil Power) called to a riot were primarily limited to use of bayonet or sabre charges, or firing live ammunition into the mob. To control the violence with minimal risk to human life, non-lethal or less-than-lethal riot control t
|
Finneytown
Finneytown is an unincorporated census-designated place located in Hamilton County, Ohio. As of the 2000 census, the community had a total population of 13,492.
Geography
2000
Finneytown is located at 39°13'1" North, 84°31'17" West (39.217059, -84.521513).
According to the United
|
People's Orthodox Rally
The Popular Orthodox Rally (LA.O.S. - ΛΑ.Ο.Σ) (Greek: Λαϊκός Ορθόδοξος Συναγερμός) is a Greek political party , founded and led by journalist Georgios Karatzaferis, formerly a well-known member of parliament for the New Democracy party. "Popular Orthodox Rally" argues that after the en
|
Bocholt, Germany
Bocholt is a city in the north-west of North Rhine-Westphalia, Germany, part of the district Borken. As of 2003 it had a population of 75,026.
History
Bocholt was first written about in 779, when Charlemagne won a battle against the Read More... |
Kujawiak Włocławek
Kujawiak Hydrobudowa Włocławek is a Polish football club based in Włocławek, Poland.
General info
- founded:
- coach:
Major achievements:
- 1st place in 3rd league in season 2003/2004;
- promotion to 2nd league in season 2004/2005.
Famous players:
- M.Klatt, player of U-21 Polish national football team, 20
|
Keith Wood
Keith Wood (born 27 January 1972 in Killaloe) is a former international rugby union footballer who played hooker for Ireland, the Lions, Harlequins and Munster
|
Kujawiak Hydrobudowa Wloclawek
Kujawiak Hydrobudowa Włocławek is a Polish football club based in Włocławek, Poland.
General info
- founded:
- coach:
Major achievements:
- 1st place in 3rd league in season 2003/2004;
- promotion to 2nd league in season 2004/2005.
Famous players:
- M.Klatt, player of U-21 Polish national football team, 20
|
List of Irish Politicians
This is an incomplete list of public-representative office-holders, elected and appointed, past and present, in both the Republic of Ireland and Northern Ireland. The offices covered are TDs, MEPs, Presidents, Councillors, | |