Tajdo estas la fenomeno kiu variigas ĉiutage la nivelon de la akvo-amasoj surteraj pro la gravito de la luno. Ankaŭ la gravito de la suno aldoniĝas, sed proporcie nur iome.
La periodo de la alfluo de la akvo nomiĝas fluso, tiu de la refluo malfluso. La maksimuma akvoalteco nomiĝas altmaro, la minimuma alteco malaltmaro.
Kategorio:Meteologioja:潮汐
Gravito
zh-min-nan:Tāng-le̍k
La gravito estas la forto kiu efikas inter masoj.
Ĝi kaŭzas ke ĉiuj mashavaj objektoj altiras, t. e. tendencas alproksimigi, sin reciproke.
La rezultanta forto dependas je la distanco(j) kaj je la rilato(j) inter la masoj.
Gravito ankaŭ tenas
Teron sur ĝia vojo ĉirkaŭ la suno.
Neŭtono unue priskribas la leĝon de tiu fenomenomatematike.
Laŭ li, la forto inter du mashavantaj objektoj estas
kie m1 kaj m2 estas la masoj de la
objektoj, r la distanco inter la du objektoj (aŭ iliaj pezcentroj)
kaj G la gravita konstanto, G ≈ 6,67259 · 10-11N · m2 · kg-2.
Tio estis la unua fizika teorio, kiu aplikeblas en la astronomio,
el kiu sekvis la Leĝoj de Keplero, permesis prognozojn pri la reveno de kometoj, kaj
faris la dinamikon de la sunsistemo komprenebla.
La gravitoteorio de Neŭtono estas limkazo (por malgrandaj rapidecoj kaj relative
malgrandaj masoj) de la ĝenerala teorio pri relativeco de Albert EINSTEIN.
La lasta speciale gravas por la priskribo de la kosmo, ĉar por grandaj distancoj
la gravito estas la dominanta forto.
Se la gravito estas priskribebla per iu kvantuma kampoteorio (kvanta gravito), la gravitono (partiklo, kiu ĝis nun nur estas hipotezo) devas ekzisti.
Tiam la gravitono rolas simile kiel la fotono en la elektromagneta interefiko.
La gravito estas senkontakta interefiko, ekzemple la altiro inter Suno kaj Tero
efikas tra la vakuo. Tiel ĝi similas al la elektromagneta interefiko, kiun
(ĉar pli forta) oni jam povas rimarki en malgrandaĵoj (ekzemple magneto,
elektra motoro, atomoj, molekuloj).
La gravito estas la plej malfortaj de la kvar fundamentaj fortoj, tamen por grandaj distancoj ĝi estas la sola forto, ĉar ĝi estas ŝirmata per nenio kaj la efikoj de la masoj adiciiĝas (ne ekzistas forpuŝa gravito).
Laŭ Neŭtono la gravito estas malproksima forto. Tio signifas, ke ŝanĝo
en la fonto tuj efikas en la tuta spaco. Male, ŝanĝo en elektromagneta kampo
disvastiĝas nur kun rapideco de lumo - temas pri proksima forto.
En la speciala teorio de relativeco, tuja disvastiĝo problemas pro la
relativeco de samtempeco. Tial Albert EINSTEIN formulis sian ĝeneralan teorion de relativeco, laŭ kiu la gravito kauzas kurbecon de la spacotempo, kiu disvastiĝas maksimume rapide kiel la lumo. Vidu gravitokampo.
Suno
La Suno estas mezgranda, flava stelo, kiu estas la centro de nia sunsistemo. La planedoj kun siaj lunoj, la asteroidoj, la kometoj, kaj la meteoroidoj iras ĉirkaŭ nia suno. La suno estas la sola korpo aŭ astro de la sunsistemo, kiu eligas ĝian propran lumon.
Kiel la aliaj steloj en la universo, la suno estas grandega globo de varmegaj gasoj. La Tero estas nur je proksimume 150.000.000 km de la suno. La stelo plej proksima al la suno estas Alpha Centauri. La lumo de tiu stelo bezonas 4,35 lumjarojn por atingi la Teron. La lumo de la suno bezonas nur 8,3 minutojn por atingi nin.
La maso de la suno konsistas precipe el hidrogeno (pli da 75%) kaj heliumo kaj 70 aliaj elementoj. Sed la suno estas tiel varmega, (de 5.500 ĝis 15.000.000 gradoj Celsiuso), ke tutaj la elementoj tie estas en la gasa stato, aŭ eĉ plasma stato (t.e. miksaĵo de nukleoj kaj elekronoj senligaj). La suna maso estas 331.950 fojojn pli granda ol la maso de la Tero. La diametro de la suno estas 1.400.000 km.elementoj
La suno estas speco de granda nuklea forno. Per nuklea fuzio la suno eligas varmon kaj lumon, kiam la hidrogeno konvertiĝas en heliumon. Sed tio estas tre longa procezo. La sciencistoj taksas, ke la suno formiĝis antaŭ 4.600.000.000 jaroj, kaj ĝia vivo daŭros 5 mil milionojn da jaroj plu.
Ni povas vidi la sunan koronon dum totala suna eklipso. Tiam la astronomoj povas studi la grandajn ekflamegojn, kiuj elĵetiĝas de la suna kromosfero. Ili ankaŭ studas la sunmakulojn, kiuj povas fari perturbojn en la teraj telekomunikadoj. (Averto: oni ne devas rigardi rekte la sunon.)
Kiel brilas la Suno ?
La giganta kvanto de energio kiu elradias de nia Suno dum kvin miliardoj da jaroj estis longdaŭra enigmo por astronomoj. Kiaj energio-fontoj povus provizi tiom da energio dum tiom longa epoko? Se la tuta Suno estus farita de karbo, ĝia brul-energio sufiĉus nur por kelkmiloj da jaroj. Gravita energio - malrapida ŝrumpo de la Suno pro la propra pezo - povus daŭri nur 30 milionojn da jaroj. La mistero de la suna energio solviĝis nur en la 20a jarcento kiam oni malkovris la nuklean energion. Evidentiĝis, ke la sola fonto kiu estas sufiĉe abunda por klarigi la sunan energion estas nuklea brulado. Kvar nukleoj de hidrogeno, la elemento plej abunda en la Suno kaj en la Universo, kunfandiĝas al unu nukleo de heliumo. Tia brulado provizas la energion de ĉiuj steloj en la "ĉefa sekvenco", kiel nia Suno. Kiam elĉerpiĝas la provizo de hidrogeno en la stela centro, heliumaj nukleoj povas bruli kaj produkti pli pezajn nukleojn kiel karbono, nitrogeno, oksigeno ktp.
La plejparto de antikvaj socioj diigis la Sunon (Helios, aspekto de Apolonio en greka mitologio, Sol en romia mitologio), kaj aktualaj novpaganoj kultas ĝin kiel aspekton de la Virdio. La suno, kiel la plej videbla astro, formas la bazon por multaj kalendaroj, inkluzive de la Okcidenta gregoria kalendaro. La tago dimanĉo nomiĝas por la Suno en la angla (Sunday) kaj en la germana (Sonntag). En alkemio kaj blazono, la Suno asociiĝis al la metalo oro.
----
Kategorio:Sunsistemoals:Sonneja:太陽ko:태양ms:Mataharisimple:Sunth:ดวงอาทิตย์zh-min-nan:Ji̍t-thâu
Calanais
The Callanish stone circle is situated in the village of Callanish (spelled Calanais in Gaelic) on the west coast of the Isle Of Lewis, in the Outer Hebrides in Scotland ().
Dating from around 2000 BC, the 13 primary stones form a circle about 13 m in diameter, with a long approach avenue of stones to the north, and shorter stone rows to the east, south, and west (possibly incomplete avenues). The overall layout of the monument recalls a distorted Celtic cross (although of course it predates Christianity by thousands of years). The individual stones vary from around 1 m to 5 m in height, with an average of 4 m, and are of the local Lewisian gneiss.
The first written reference to the stones is John Morisone, a Lewis native, who in c. 1680 wrote that "great stones standing up in ranks [...] were sett up in place for devotione".
The tallest of the stones marks the entrance to a burial cairn where human remains have been discovered. An excavation campaign in 1980 and 1981 showed that the burial chamber was a late addition to the site, and that it had been modified a number of times. Pottery finds suggested a date of 2200 BC for the erection of the circle. It has been speculated, among other theories, that the stones form a calendar system based on the position of the moon. Professor Alexander Thom suggested that the alignment of the stone avenue (when looking southward) pointed to the setting of midsummerfull moon behind a distant hill called Clisham.
The stones in folklore
Local tradition says that giants who lived on the island refused to be converted to Christianity by Saint Kieran, who turned them to stone as a punishment. Another local belief says that at sunrise on midsummer morning, the "shining one" walked along the stone avenue, "his arrival heralded by the cuckoo's call." This legend could be a folk memory recalling the astronomical significance of the stones.
Other nearby sites
Archaeologists usually refer to the main monument as "Callanish I", because there are several other megalithic sites in the vicinity: "Cnoc Ceann a'Gharaidh" (Callanish II), "Cnoc Filibhir Bheag" (Callanish III) and "Ceann Hulavig" (Callanish IV). Recent excavations have revealed another circle (long collapsed) at the site where the stones for these monuments are thought to have been quarried.
External links
Two-page description of the site at the first of these URLs :
- http://home.clara.net/gponting/index-page18.html
- http://www.stonepages.com/scotland/callanish.html
- [http://web.onetel.net.uk/~breasclete/Gallery.html Breasclete Community Association (local area's website)]
-
Category:Archaeological sites in BritainCategory:Outer Hebrides
The churches of Christ (non-institutional)
The churches of Christ are a body of autonomous Christian congregations. The churches of Christ (non-institutional) is a way of defining a distinct fellowship within this number who do not agree with the support of church or para-church organizations (colleges, orphans' homes, etc.) by local congregations. They reject this practice because of a strict interpretation of the New Testament which contends there is no authority for supporting such institutions found therein. These churches
Lenny skutnick
In the United States, Lenny Skutnicks is a term used by presidential speechwriters to refer to guests at the State of the Union Address that the President points to in order to illustrate a point.
The term comes from Lenny Skutnick, the first guest used in this manner. He was an office worker who jumped into the icy
Preamble to the United States Constitution
The Preamble to the United States Constitution consists of a single sentence (a preamble) that introduces the document and its purpose. The Preamble itself neither grants any powers nor inhibits any actions. It only explains the rationale behind the U.S. Constitution. It is generally believed to have been written by Gouverneur Morris.
Text
We the People of the United States, in Order to form a more perfec
Barron Hilton
Barron Hilton (born October 23, 1927) is an American heir and chairman of the Hilton Hotel chain.
He was born William Barron Hilton in Dallas, Texas, the second son of Conrad Nicholson Hilton and Mary Adelaide Barron. His father founded Hilton Hotels. His broth
Richard Hilton
Richard "Rick" Hilton (born August 17, 1955) is an American heir of the Hilton Hotel chain, and a real estate broker and developer specializing in exclusive, high-end property.
Rick was born in Los Angeles, California, the sixth of eight children
Ju 390
The Junkers Ju 390 was a long-range derivative of the Junkers Ju 290 and was intended to be used as a heavy transport, maritime patrol aircraft, and bomber. It was a design selected for the abortive Amerika Bomber project.
Two prototypes were created by inserting an extra pair of inner wing segments into the wings of basic Ju 290 airframes and adding new sections to "stretch" the fusela
