:: wikimiki.org ::

Richard Sachner

Richard Sachner

Richard Sachner (Úpice, 1942) is een Tsjechisch (voorheen Tsjechoslowaaks) politicus. Sachner werkte als arbeider onder andere in een textielfabriek, later werd hij vrachtwagenchauffeur. In 1968 sloot hij zich aan bij de (Rooms-katholieke) Tsjechoslowaakse Volkspartij (CSL). In 1969 werd hij districtssecretaris van de CSL in Trutnov. Daarna werd hij afdelingsleider in het Secretariaat van het Centraal Comité van de CSL. Daarnaast studeerde hij economie en rechten. In 1988 promoveerde hij als doctor in de rechten aan de Universiteit van Praag. In datzelfde jaar brak hij als gevolg van stevige kritiek op de partijleiding van de CSL, met die partij. Na de politieke veranderingen in Tsjechoslowakije als gevolg van de Fluwelen Revolutie (november 1989), trad de oude partijleiding van de indertijd met de Communistische Partij van Tsjechoslowakije collaborerende Tsjechoslowaakse Volkspartij af en kwam er een nieuw partijbestuur. Sachner trad opnieuw toe tot de CSL en werd eerste secretaris van de partij. In de regering van de hervormingsgezinde communist, Marian Calfa, werd Sachner de eerste niet-communistische federale minister van Binnenlandse Zaken van Tsjechoslowakije sinds 1945. Sachner's voornaamste taak was het hervormen van het onder het ministerie van Binnenlandse Zaken geplaatste Directoraat voor Staatsveiligheid (FBIS, het voormalige StB). Deze taak bleek niet gemakkelijk, daar het nieuwe directoraat nog steeds werd beheersd door communisten van de harde lijn. Mirolsav Dolejsi, zijn voornaaste adviseur en dissident ten tijde van het communistisch regime, stond sceptisch tegenover de nieuwe regering en haar aanpak. In juni 1990 onthulde hij dat de FBIS nog steeds niet hervormd was en dat zij de oppositiepartijen (dwz. de niet-communistische oppositie) nog steeds in de gaten hield (afluisterpraktijken). Als gevolg van deze affaire moest Sachner in juni van dat jaar als minister aftreden. Hij werd opgevolgd door Jan Langos. Sachner is thans als onafhankelijk kandidaat (geassocieerd met de sociaal-democratische partij) lid van de Tsjechische Senaat. Sachner, Richard

Tsjechië

Tsjechië (Česko), of officieel de Tsjechische Republiek (Česká republika), ligt in Midden-Europa. Het is het westelijke deel van het voormalige Tsjechoslowakije. Het land grenst in het westen en noord-westen aan Duitsland, in het noorden aan Polen, in het oosten aan Slowakije en in het zuiden aan Oostenrijk. De hoofdstad en tevens grootste stad is Praag. Tsjechië bestaat uit twee historische regio's, Bohemen en Moravië, en een klein deel van een derde: Silezië. Tsjechië is onderverdeeld in 14 regio's.

Kerngegevens

- oppervlakte: 78.866 km²
- omtrek landgrenzen:
- kustlijn: geen
- buurlanden: Polen, Duitsland, Oostenrijk en Slowakije
- inwonertal: 10.25 miljoen (2003)
- bevolkingsdichtheid: 130 inwoners/km² (2000)
- verstedelijking:
- Stad 66 procent (1998 schatting)
- Platteland 34 procent (1998 schatting)
- hoofdstad: Praag (Praha). Andere belangrijke steden: Brno, Olomouc, Ostrava en Plzeň.
- grootste rivieren: Moldau (Vltava), Elbe (Labe)
- grootste meer: Cerné Jezero, 18,4 ha
- hoogste punt: Sněžka 1602 m.
- officiële naam: Tsjechische Republiek (Česká Republika)
- staatsvorm: parlementaire republiek
- president: Václav Klaus, sinds 2003, termijn: 5 jaar
- regeringsleider: Jiří Paroubek
- parlement: twee kamers: Huis van Afgevaardigden Poslanecká snemovna (200 zetels, termijn: 4 jaar) en Senaat (81 zetels, termijn: zes jaar, elke twee jaar wordt 1/3 'ververst').
- bestuurlijke indeling: 13 districten (kraj, meervoud kraje) + de hoofdstad
- officiële taal: Tsjechisch.
- godsdienst: de rooms-katholieke godsdienst is de grootste, gevolgd door diverse protestantse kerken w.o. de Hussietische. De meerderheid der Tsjechen is echter atheistisch.
- etnische minderheden: Roma-zigeuners, Slovaken, Polen, Duitsers.
- munteenheid: Tsjechische kroon (ceská koruna, Kč) = 100 heller (haler)
- nationale feestdag: 28 oktober
- volkslied: Kde je domuv můj (Waar is mijn vaderland)
- tijdzone: GMT +1
- landcode (telefoon): +420
- landcode (post, verkeer): CZ
- topleveldomein: .cz

De naam van het land

De aanduiding Tsjechië stamt uit de 18e eeuw, maar was lange tijd veel ongebruikelijker dan de namen van het afzonderlijke Bohemen en Moravië. Het Tsjechische woord voor Bohemen is Čechy, het bijvoeglijk naamwoord is český. Tegenwoordig is de aanduiding Tsjechische Republiek nog steeds frequent, maar al in 1993 besloot het Tsjechische Ministerie van Buitenlandse Zaken de korte naam "Tsjechië" (Česko, Czechia) te gebruiken, behalve in officiële documenten en in de volledige namen van overheidsinstellingen. In historische documenten is soms ook sprake van České země (Tsjechische Landen).

Geschiedenis

In de Middeleeuwen maakten de twee belangrijkste delen van Tsjechië, Bohemen en Moravië, deel uit van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Het koninkrijk Bohemen was een belangrijke macht, maar religieuze conflicten zoals de Hussietenoorlogen in de 15e en de Dertigjarige oorlog in de 17e eeuw scheurden het rijk uiteen. Later kwam het gebied in de macht van de Habsburgers en maakte deel uit van het grote Oostenrijk-Hongarije. Nadat de Eerste Wereldoorlog een eind had gemaakt aan het bestaan van Oostenrijk-Hongarije, sloten de Tsjechen en het naastgelegen Slowakije zich aaneen, en richtten in 1918 de onafhankelijke republiek Tsjechoslowakije op. In de nieuwe republiek woonde een groot aantal Duitsers. Dit was voor Nazi-Duitsland aanleiding om dit gebied te annexeren na de Conferentie van München in 1938. Ook Slowakije besloot zich af te scheiden. Het overgebleven gebied werd in 1939 door Duitsland bezet (Protectoraat Bohemen-Moravië). Na de Tweede Wereldoorlog maakten Tsjechië en Slowakije als Tsjechoslowakije deel uit van het oostblok. Op 1 januari 1993 maakte Tsjechië zich los van Tsjechoslowakije, en ging het zich steeds meer op het westen richten. Op 1 mei 2004 trad het land met nog negen andere staten toe tot de Europese Unie. Steden: Praag – Karlovy Vary – Brno – Cheb – České Budějovice – Ostrava – Olomouc – Hradec Králové – Liberec – Teplice

Zie ook

- Monumenten op de Werelderfgoedlijst
- Tsjechië van A tot Z

Externe links

- [http://www.czech.cz/ Officieel Portaal (Engels)]
- [http://wtd.vlada.cz/eng/aktuality.htm Officiele website van de overheid (Engels)]
- [http://www.dmoz.org/World/Nederlands/Regionaal/Europa/Tsjechië/ Open Directory Project: Tsjechië]
- [http://www.tsjechie.net/ Forum over Tsjechië (Nederlands)]
- [http://tsjechie.eigenstart.nl/ links van Tsjechië op een overzichtelijke manier gesorteerd(Nederlands)] categorie:Tsjechië categorie:Land Categorie:NAVO Categorie:Europese Unie ja:チェコ ko:체코 ms:Republik Czech simple:Czech Republic th:สาธารณรัฐเช็ก zh-min-nan:Česko

Politicus

Onder een politicus wordt een persoon verstaan die een ambt of functie in de politiek vervult. Een vrouwelijke politicus wordt wel politica genoemd. In Westerse democratieën wordt de term meestal gehanteerd voor diegenen die een gekozen functie hebben of nastreven, en niet voor niet-kiesbare ambtelijke functies. In niet democratische landen ligt het onderscheid minder duidelijk. Enkele bekende politici zijn:
- Kofi Annan
- Willy Claes
- Mahatma Gandhi
- Mikhail Gorbatsjov
- John F. Kennedy
- Winston Churchill
- Nelson Mandela
- Golda Meïr
- Margaret Thatcher
- Willy Brandt Bij de wikipedia categorie politicus zijn nog vele bekende en minder bekende politici te vinden. Categorie:Beroep Categorie:Politiek ja:政治家

1968

----

Gebeurtenissen

; januari :
- Val van het Tsjechische staatshoofd Novotny. Start van de 'Praagse Lente' onder leiding van de gematigde communist en hervormer Alexander Dubček, eerste secretaris van de communistische partij.
- Yasser Arafat wordt gekozen tot voorzitter van de PLO.
- Het non-proliferatieverdrag wordt gesloten.
- De Nederlandse journalist en presentator Koos Postema stelt in het televisieprogramma Een Groot Uur U als eerste een groot aantal hete hangijzers aan de orde, waaronder euthanasie, pedofilie en transseksualiteit
- 10 - De Verenigde Staten verliezen hun 10.000ste vliegtuig boven Vietnam.
- Syd Barrett, oprichter van Pink Floyd wordt vanwege zijn drugsgebruik en labiele gedrag uit de band gezet. De groep gaat verder met David Gilmour, die vanaf januari deel uitmaakt van de groep. ; februari :
- De Olympische Winterspelen in Grenoble leveren Nederlands succes op met goud voor Carry Geijssen, Kees Verkerk en Ans Schut.
- 2 - Richard Nixon stelt zich kandidaat voor de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten.
- 9 - Prinses Beatrix opent in Rotterdam de eerste metrolijn van Nederland. ; maart :
- 16 - Robert Kennedy kondigt aan dat hij zich kandidaat zal stellen voor de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten. ; april :
- 3 - Dominee Toornvliet van Radio Bloemendaal wordt geschorst.
- 4 - Moord op de Amerikaanse strijder voor gelijke rechten tussen blank en zwart dominee Martin Luther King in Memphis, Tennessee.
- Studentenopstanden in Parijs.
- 7 - Jim Clark, een erg geliefd Formule 1 coureur van die tijd, komt om het leven tijdens een inferieure F2 race op Hockenheim. ; mei:
- Grootschalige stakingen in en studentenbetogingen Frankrijk.
- 3 - Amerikaanse en Noord-Vietnameese delegaties komen overeen vredesonderhandelingen te beginnen i.v.m. de oorlog in Vietnam.
- 6 - In het Parijse Quartier Latin vindt Bloody Monday plaats. Eén van de meest gewelddadige dagen tijdens de studentenrevolutie.
- 10 - De vredesonderhandelingen voor de Vietnamoorlog gaan formeel van start in Parijs.
- 16 - In Edinburg wordt de eerste Europese longtransplantatie uitgevoerd.
- 30 - Wim van Hanegem maakt zijn debuut voor het Nederlands voetbalelftal in het vriendschappelijke duel tegen Schotland (0-0). ; juni :
- 3 - Andy Warhol wordt neergeschoten in zijn woning in New York door Valerie Solanis, een actrice en schrijfster. Hij overleeft ternauwernood de aanslag.
- 5 - De Amerikaanse ex-minister van Justitie en presidentskandidaat Robert F. Kennedy wordt neergeschoten. Hij overlijdt de dag erna.
- 10 - Gastland Italië wint het EK voetbal door Joegoslavië in de (replay van de) finale met 2-0 te verslaan.
- 27 - Publicatie van het Manifest van 2000 woorden tijdens de Praagse Lente, waarin het communistische bewind in het land wordt bekritiseerd, en ‘buitenlandse troepen’ wordt verweten de regering van Tsjechoslowakije te willen controleren. ; juli :
- 1 - Oprichting van profvoetbalclub Fortuna Sittard na een fusie tussen Fortuna'54 en Sittardia.
- 21 - Wielrenner Jan Janssen wint, als eerste Nederlander ooit, de Ronde van Frankrijk door in de afsluitende tijdrit de Belg Herman van Springel uit de gele trui te rijden. ; augustus :
- 8 - De republikeinen benoemen Richard Nixon als de officiële presidentskandidaat voor de presidentsverkiezingen van dat jaar.
- 21 - Meer dan 200.000 militairen van het Pact van Warschau vallen Tsjechoslowakije binnen in de nacht van 20 op 21 augustus en maken op bloedige wijze een einde aan de hervormingen van de Praagse Lente. ; september :
- 15 - The Doors geven een éénmalig optreden in Amsterdam. Zanger Jim Morrison wordt voor het concert onwel en de overige drie leden van The Doors treden zonder hem op. Het concert wordt desondanks een succes.
- 21 - Harry Steevens wint de derde editie van de Amstel Gold Race.
- 29 - Eerste uitzending van de Fabeltjeskrant op de Nederlandse televisie. ; oktober :
- 2 - Bloedbad van Tlatelolco: het leger en politie schieten op een menigte vreedzame demonstanten in Tlatelolco, Mexico.
- 11 - Apollo 7 wordt in Florida gelanceerd voor een reis van 11 dagen waarbij ze 163 rond de Aarde zal vliegen.
- 12 - In Mexico Stad worden de Olympische Zomerspelen geopend. 31 Afrikaanse landen boycotten de Spelen uit protest tegen de deelname van Zuid-Afrika.
- 20 - Jacqueline Kennedy trouwt met Aristoteles Onassis.
- 31 - De Amerikaanse president Johnson kondigt aan dat dat de Verenigde Staten zullen stoppen met het bombarderen van Noord-Vietnam. ; november :
- 5 - Presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten: Nixon wint met 43,4 % van de stemmen van Humphrey die 42,7% behaalt. 13,5% gaat naar kandidaat Wallace en 0,4% naar nog anderen.
- 26 - Na maanden van uitstel gaat de regering van Zuid-Vietnam akkoord om de vredesonderhandelingen in Parijs te vervoegen. ; december :
- 11 - De werkloosheidsgraad in de Verenigde Staten ligt op 3,3%. Het laagste percentage in 15 jaar.
- 21 - Apollo 8 wordt gelanceerd. Het is de eerste Amerikaanse ruimtemissie die rond de maan zal vliegen. ---- ----

Geboren

; januari :
- 2 - Anky van Grunsven, Nederlands dressuuramazone en olympisch kampioene (2000 en 2004)
- 2 - Cuba Gooding jr,, Amerikaans acteur
- 9 - Leo Klein Gebbink, Nederlands hockeyinternational
- 11 - Tom Dumont, gitarist in No Doubt
- 11 - Michel Zanoli, Nederlands wielrenner († 2003)
- 12 - Roy Beukenkamp, Nederlands voetbalkeeper
- 14 - LL Cool J, Amerikaans rapper
- 15 - Chad Lowe, acteur
- 17 - Stella de Heij, Nederlands hockeyinternational
- 23 - Petr Korda, Tsjechisch tennisser
- 24 - Gert Verhulst, Nederlands tv-maker en -presentator ; februari :
- 7 - Mark Tewksbury, Canadees zwemmer en olympisch kampioen (1992)
- 9 - Robert Eenhoorn, Nederlands honkballer en honkbalcoach
- 10 - Maurits Crucq, Nederlands hockeyinternational
- 16 - Erik Regtop, Nederlands voetballer
- 19 - Stochelo Rosenberg, Nederlands gitarist ; maart :
- 23 - Fernando Hierro, Spaans voetballer
- 26 - Martijn Krabbé, Nederlands radio- en tv-presentator
- 30 - Céline Dion, Canadees zangeres ; april :
- 1 - Miguel Dias, Nederlands bokser
- 7 - Duncan Armstrong, Australisch zwemmer en olympisch kampioen (1988)
- 17 - Prins Maurits
- 21 - Peter van Vossen, Nederlands voetballer
- 23
- - Bas Haring, Nederlands filosoof en kinderboekenschrijver
- - Wouter van Pelt, Nederlands hockeyinternational
- 30 - Babette van Veen, Nederlands actrice, dochter van Herman van Veen ; mei :
- 7 - DJ Jean, Nederlands deejay
- 20 - Artur Wojdat, Pools zwemmer
- 23 - Peter Adeberg, Duits schaatser
- 26 - Prins Frederik van Denemarken
- 28 - Kylie Minogue, Australisch zangeres en actrice ; juni :
- 4 - Scott Wolf, acteur
- 5
- - Henk Vos, Nederlands voetballer
- - Kerwin Duinmeijer, slachtoffer van zinloos geweld op 21 augustus 1983
- 6
- - Prudencio Induráin, Spaans wielrenner
- - Bart Voskamp, Nederlands wielrenner
- 7 - Juan Antonio Pizzi, Spaans-Argentijns voetballer
- 15 - Károly Güttler, Hongaars zwemmer
- 20 - Nicole Kidman, Amerikaans actrice
- 26 - Paolo Maldini, Italiaans voetballer ; juli :
- 5 - Alex Zülle, Zwitsers wielrenner
- 6 - Gordon, Nederlands zanger
- 12 - Catherine Plewinski, Frans zwemster
- 12 - Angelique Seriese, Nederlands judoka
- 13 - Ann Ceurvels, Vlaams actrice
- 15 - Frits Huffnagel, Nederlands politicus (VVD)
- 16 - Matthias Scholten, Nederlands tv-presentator
- 27 - Julian McMahon, Australisch acteur ; augustus :
- 2 - Stefan Effenberg, Duits voetballer
- 5 - Colin McRae, Schots autocoureur
- 6 - Jack de Gier, Nederlands voetballer
- 9 - Gillian Anderson, Amerikaans actrice
- 10 - Dejan Curovic, Servisch voetballer
- 11 - Mabel Wisse Smit echtgenote van prins Johan Friso
- 12 - Kumiko Takeda Foto model
- 14 - Halle Berry, Amerikaans actrice
- 15 - Debra Messing, Amerikaans actrice
- 26 - Chris Boardman, Brits wielrenner ; september :
- 5 - Dominique van Vliet, Nederlandse actrice
- 5 - Brad Wilk, Amerikaans drummer in onder meer Rage Against The Machine
- 19 - Koos Maasdijk, Nederlands roeier en olympisch kampioen (1996)
- 21
- - Ricki Lake, Amerikaans talkshowhost
- - Lucretia van der Vloot, Nederlands zangeres en actrice
- 25
- - Prins Johan Friso, de tweede zoon van Koningin Beatrix en Prins Claus
- - Will Smith, Amerikaans rapper en acteur
- 28 - Mika Häkkinen, Fins Formule 1-coureur ; oktober :
- 3 - Bianca Krijgsman, Nederlands cabaretière
- 7 - Thom Yorke, zanger van de band Radiohead
- 10 - Bart Brentjens, Nederlands mountainebiker en olympisch kampioen (1996)
- 17 - Ziggy Marley, zanger en zoon van poplegende Bob Marley
- 18 - Michael Stich, Duits tennisser en -coach
- 26 - Axel Daeseleire, Vlaams acteur
- 29 - Johann Olav Koss, Noors schaatser en olympisch kampioen
- 31 - Vanilla Ice, rapper ; november :
- 6 - Kelly Rutherford, Amerikaans actrice
- 8 - Courtney Thorne-Smith, Amerikaans actrice
- 10 - Daphne Deckers, Nederlands schrijfster, columniste en model
- 21 - Alex James, Brits gitarist in de band Blur
- 29 - Bastiaan Poortenaar, Nederlands hockeyinternational
- 30 - Laurent Jalabert, Frans wielrenner ; december :
- 1 - Anders Holmertz, Zweeds zwemmer
- 2 - Nate Mendel, bassist van de band Foo Fighters
- 3 - Brendan Fraser, Amerikaans acteur
- 4 - Irene van de Laar, Nederlands tv-presentatrice en fotomodel
- 11 - Monique Garbrecht, Duits schaatsster
- 19 - Bart Looije, Nederlands hockeyinternational
- 22 - Lauralee Belle, actrice
- 24 - Marleen Renders, Belgisch atlete
- 25 - Helena Christensen, Deens fotomodel ----

Overleden

;januari
- 4 - Bouke Benenga (79), Nederlands zwemmer en waterpoloër
- 22 - Duke Kahanamoku (77), Amerikaans zwemmer en meervoudig olympisch kampioen ;februari
- 25 - Camille Huysmans, Belgisch socialistisch politicus en Minister van Staat ;april
- 4 - Martin Luther King, Amerikaans dominee en burgerrechtenactivist ;juni
- 6 - Robert F. Kennedy, Amerikaans minister van Justitie en presidentskandidaat voor dat jaar ;augustus
- 12 - Pieter Oud (81), Nederlands politicus en geschiedschrijver ;september
- 23 - Piet van Senus (64), Nederlands zwemmer ;november
- 20 - Piet Elling (71), Nederlands architect ;december
- 20 - John Steinbeck, Amerikaans schrijver van romans ja:1968年 ko:1968년 ms:1968 simple:1968 th:พ.ศ. 2511

Rooms-katholieke Kerk

]] De Rooms-katholieke Kerk, in de meeste landen ook kortweg Katholieke Kerk genoemd, is de grootste geloofsrichting binnen het christendom. Zij beroept zich op het Oude en Nieuwe Testament van de bijbel, de Traditie en het leergezag van Rome. Tot aan de Reformatie belichaamde ze veel politieke macht. De leider van de Kerk is de bisschop van Rome beter bekend als de paus, die in Rome resideert en aan het hoofd staat van de clerus; hij is tevens staatshoofd van Vaticaanstad.

Geschiedenis

Eerste tot vijfde eeuw

Vanaf de eerste eeuw van onze tijdrekening ontstonden hier en daar in en rond de Middellandse Zee kleine, geïsoleerde christelijke gemeenschappen, eerst in het oostelijk gedeelte, later ook in het westen, en vooral onder de rechtelozen: vrouwen en slaven. Het Romeinse Rijk stond altijd al bekend om zijn religieuze tolerantie, zolang lippendienst bewezen werd aan de staatsreligie. Christenen weigerden te offeren aan de Romeinse goden, wat een van de redenen was voor vele bloedige vervolgingen van christenen door de Romeinse overheden. De christenen accepteerden de heidense keizers wel als staatshoofd, maar absoluut niet als een god. De invloed van het christendom groeide desondanks verder en het werd onvermijdelijk dat de christelijke religie erkend werd: dat gebeurde onder keizer Constantijn, in het begin van de vierde eeuw. Op het einde van dezelfde eeuw, onder keizer Theodosius I, werd het christendom zelfs de Romeinse staatsgodsdienst. Vanaf dat ogenblik zijn de politieke en religieuze macht van de Kerk in het westen nauw verweven. Vanaf het begin was de jonge Kerk regelmatig het toneel van felle onderlinge discussies en resulterende scheuringen (in het Grieks: schisma), zoals het arianisme en nestorianisme. De bisschop van Rome (nog een Grieks woord; het betekent letterlijk ‘opzichter/toezichthouder’) was Petrus, de apostel die door Jezus "rots, waarop hij de Kerk zou bouwen" werd genoemd; stilaan werd de bisschop van Rome in het westen duidelijk de ‘primus inter pares’, die meer en meer gezag won als hoofd van de Kerk. Dat proces vorderde maar heel beperkt, en alleen in het (Latijnse) westen. In het Griekstalige Oosten oriënteerden de gelovigen zich meer op de patriarch van Constantinopel, hoewel de patriarchen van Antiochië en Alexandrië ook veel invloed hadden. De bisschop van Rome was ook de patriarch van Rome en zijn collega-patriarchen beschouwden hem als een gelijke zonder speciale bevoegdheden over henzelf. Getuigenissen van zowel de oostelijke als de westelijke kerkvaders zijn echter duidelijk over de primaatschap van de zetel van Petrus (Rome) aangaande de einduitspraken over geloofstwisten. De bisschoppen kwamen soms samen in een Concilie, nog steeds het hoogste orgaan binnen de christelijke gemeenschap, zoals dat van Nicea in Turkije, rond 325, om theologische problemen op te lossen die dikwijls over politieke geschillen handelden.

Middeleeuwen

Na de val van het West-Romeinse Rijk werd West-Europa opgedeeld onder de binnengevallen Germanen. Hun nieuwe koninkrijken op het oude Romeinse grondgebied waren de beginpunten van de huidige Europese staten. In dit versplinterde West-Europa bleek het niet erg moeilijk voor de bisschop van Rome om zijn gezag tenslotte gestaag uit te breiden, en behalve op geestelijk gebied vooral ook op wereldlijk vlak. Dat kon pas nadat West-Europa gekerstend was; vooral Ierse monniken hebben daar een belangrijke rol in gespeeld. Stilaan kwam men ook tot meer eensgezindheid op het vlak van de theologie, die gebaseerd was op de Platonische inzichten van Augustinus, hoewel dat niet zonder slag of stoot ging: zeer geregeld waren er belangrijke scheuringen (die van Pelagius, de Albigenzen of Katharen b.v.), en er was onophoudelijk frictie tussen het Oosten en het Westen. Verder werd de opmars van de islam (voorlopig) gestopt. De splitsing in een oosterse en westerse Kerk in het jaar 1054 het Grote Schisma, was in feite een formele bevestiging van een reeds lang bestaande situatie. Opnieuw camoufleerden theologische disputen de politieke realiteit; deze keer was er verschil over de leer van de Heilige Geest: de westerse Kerk leert dat de Heilige Geest uitgaat van God de Vader en van God de Zoon. De oosterse Kerk leert dat de Heilige Geest alleen uitgaat van God de Vader. Een belangrijke rol was weggelegd voor de kloosterorden: over geheel West-Europa werden in twee golven abdijen en kloosters opgericht. Deze bezaten nagenoeg een monopolie op cultuur, scholing, gezondheidszorg en wetenschappen, hoewel er ook enorm veel kennis verloren ging, die pas vanaf de 12e eeuw via de Arabische cultuur geleidelijk terugkwam, wat dan het Thomisme mogelijk maakte, nog steeds één van de fundamenten onder de katholieke theologie. Het bestrijden van de heterodoxie, ketterijen en schisma's was vanaf het begin van de Kerk een steeds terugkerend thema. Deze strijd werd, uitgaande van het middeleeuwse wereldbeeld, vanaf de 13e eeuw geleverd door de Inquisitie, die als kerkelijke rechtbank in wisselwerking stond met de wereldlijke rechtbanken. De absolute controle op wat er gedacht en/of geschreven mocht worden, was de rol van de Inquisitie, die nu nog steeds bestaat in de vorm van de Congregatie van de Geloofsleer. Maatschappelijke en kerkelijke intolerantie kwam tot uiting in fel antisemitisme; tijdens de Kruistochten –eerder een politiek dan religieus fenomeen- ging het er eveneens bloedig aan toe. Gedurende de eeuwen ontwikkelde de bisschopszetel van Rome zich tot de stoel van de Christus' plaatsbekleder, het petrusambt, dat een centralisering van de Kerk betekende en lokale bisschoppen aan haar ondergeschikt maakte; de Investituurstrijd had als inzet wie kerkelijke benoemingen mocht uitvoeren: de politiek of de Kerk. Terwijl de Kerk deze strijd formeel won, zal haar invloed vanaf de 16e eeuw beginnen te tanen.

De Nieuwe Tijd

Tijdens de Renaissance was Europa weer welvarend geworden en door de toenemende handel en voortschrijdende techniek werden de Europeanen steeds rijker. De Kerk profiteerde hier ook van en begon steeds meer een praalziek instituut te worden. De hoge clerus hield zich tenslotte hoofdzakelijk bezig met de wereldlijke macht en de geestelijke taken schoten er grotendeels bij in. Vooral de 'renaissance pausen' van de 15de-16e eeuw waren hoewel cultureel een hoogtepunt (bouw van de huidige Sint Pieterskerk) geestelijk en moreel een dieptepunt waarbij verschillende bisschoppen en pausen, zoals die afkomstig van de beruchte familie Borgia, elkaar zelfs naar het leven stonden om de hoogste kerkelijke ambten te bemachtigen.
Corruptie, decadentie, nepotisme en simonie binnen de Kerk zorgden in heel Europa voor een ware opstand, de Reformatie, tegen Rome. Voorlopers waren: Jan Hus (Bohemen), Savonarola (Florence) en John Wycliffe, Engeland. Later gaven Luther (Heilige Roomse Rijk), Johannes Calvijn (Frankrijk/Zwitserland) John Knox (Schotland) en Huldrych Zwingli (Zwitserland) aanleiding tot permanente afscheidingen: zo maakte in 1517 Luther de 95 stellingen tegen de aflaat bekend. Aanvankelijk wilden de meeste van deze protestanten (zoals ze al snel werden genoemd) de Katholieke Kerk niet verlaten maar hervormen door een terugkeer naar de christelijke beginselen zoals deze volgens hen in de evangeliën zijn beschreven. Het optreden van Luther, zijn pacteren met Duitse wereldlijke vorsten en de reactie van de Kerk inzake de oproep tot een concilie dat tot deze interne hervormingen zou moeten leiden, heeft tenslotte geleid tot de afscheiding van de protestanten. Ook Engeland scheurde zich af onder Hendrik de Achtste en vormde de Anglicaanse Kerk. Zoals vaker in de geschiedenis kwamen deze schisma's als gevolg van zowel religieuze als politieke redenen tot stand. De Kerk reageerde met het Concilie van Trente, de komst van vernieuwingsbewegingen zoals de jezuïetenorde en de verspreiding van de barok. Terwijl grote landstreken in Europa verloren gingen voor Rome tijdens eeuwenlange godsdienstoorlogen die leidden tot een wijdverbreide papenhaat (papa = Latijn voor paus; een katholiek is dus een paap), breidde ze evenwel haar gebied uit tijdens de periode van de Europese kolonisatie. Het grote kenmerk van de periode na de Middeleeuwen, is dat meer en meer de mens zichzelf als het centrum van de dingen beschouwde, vandaar het humanisme, de zelfverzekerde renaissance, en de opkomst van de (exacte) wetenschappen. Dit zal uiteindelijk uitmonden in de Verlichting, met de vastlegging van het principe van de scheiding tussen Kerk en staat. Dit principe (en andere) zal verspreid worden samen met de Franse Revolutie. Verschillende kerkelijke monopolies, zoals onderwijs en gezondheidszorg werden doorbroken, en aanvankelijk wist Rome niet om te gaan met nieuwe ontwikkelingen zoals darwinisme en socialisme. In deze periode werd het principe van de onfeilbaarheid van de paus vastgelegd. Uiteindelijk zorgde de Kerk wel met de encycliek Rerum Novarum (1891) voor een sociale leer.

Vandaag

Het onafhankelijke Italië bleef knabbelen aan de omvang van de Pauselijke Staten, en in 1929 wordt het Verdrag van Lateranen gesloten tussen de paus en Benito Mussolini: het Vaticaan als onafhankelijk staatje wordt geboren. In de jaren zestig zorgt het Tweede Vaticaans Concilie voor een vernieuwende interpretatie van de katholieke leer en brengt zo het geloof bij de tijd (aggiornamento). Hierover was en is nog steeds veel discussie: volgens de conservatieven was dit al te vergaand en volgens de progressieven ging dit nog lang niet ver genoeg. Ondanks deze hervormingen blijft de invloed van de RK Kerk in West-Europa dalen. De standpunten van de Kerk, vooral betreffende seksualiteit en moraal worden in het geseculariseerde West-Europa dikwijls beschouwd als controversieel en niet meer passend in de praktijk van de moderne wereld. Terwijl de Kerk zich probeert aan te passen aan de sterk geïndividualiseerde samenleving in het Westen blijft het aantal gelovigen wereldwijd en dan vooral in de ontwikkelingslanden sterk groeien. Hier is het geestelijke, morele en vaak ook politieke gezag van de Kerk nog steeds aanzienlijk. Verschillende vernieuwingsbewegingen ontstaan binnen de Kerk, die vaak de rol van de leek benadrukken, zoals de charismatische beweging, die ook banden met het protestantisme onderhoudt. Stilaan wordt ook toenadering gezocht tot andere strekkingen binnen het christendom, en andere verwante religies zoals het jodendom. Dat is de zogenaamde oecumenische gedachte. De Rooms-katholieke Kerk blijft nog altijd verreweg de grootste geloofsrichting binnen het christendom: volgens het Annuario Pontificio (Vaticaans jaarboek) leefden er in 2003 in de hele wereld 1,09 miljard gedoopten, verspreid over 2800 bisdommen en 220 000 parochies. Ongeveer de helft van hen leeft in de Derde Wereld. De Kerk telt 405 000 priesters (1 priester per 2680 gedoopten).

Huidige verdeeldheid en polarisatie

De verdeeldheid binnen de Rooms-katholieke Kerk is sinds het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) ernstig vergroot. Er is sprake van grote polarisatie.

Modernisme

Aan de ene kant staan vele zogenaamde modernistische ofwel progressieve organisaties en groepen. Veel diocesane bisschoppen (in Nederland bijv. Mgr. Bluyssen en Mgr. Muskens) en organisaties zoals Wir sind Kirche (We are Church) en de opgeheven Nederlandse Acht Mei Beweging en de vergrijzende Mariënburgvereniging maken deel van deze factie uit. Zij streven naar een kerkvorm zonder veel grote dogma's en een kerk die zich aanpast aan de wereld van nu, zowel in liturgie als in openbaar optreden. Deze factie wil, dat de Rooms-katholieke Kerk een liberalere positie inneemt ten aanzien van abortus, euthanasie en anti-conceptie. Bovenal zijn hun speerpunten echter: de vrouw in het priesterambt, vergaande democratisering en een vereniging met overige wereldgodsdiensten. Direct gevoeld werd de invloed van deze factie na de liturgiehervorming eind jaren '60 en de invoering van de Nieuwe Liturgie (Novus Ordo Missae) van Paulus VI. Men denke in Nederland aan de invloed van de ex-Jezuïet en pastor van de Amsterdamse Studentenekklesia Huub Oosterhuis en zijn liedgoed op de nieuwe katholieke liturgie. Internationaal is de naam van de theoloog Hans Küng bekend.

Gematigd modernisme

Dan bestaat er een gematigd progressieve, op enige vlakken modernistische, factie bestaande uit bepaalde kardinalen zoals Walter kardinaal Kasper, Karl kardinaal Lehmann, aartsbisschop Jean-Marie Lustiger en enige andere curiekardinalen en zeer vele bisschoppen uit Europa en Noord-Amerika. Zij willen op een voorzichtige wijze openingen maken naar het vrouwelijke priesterambt, meer uitwisseling met de wereld en een wereldraad waarin alle wereldgodsdiensten samen kunnen komen, elk met hun verschillende inzichten. De gematigd progressieve factie vindt, dat de veranderingswil van het Tweede Vaticaans Concilie niet ten volle uitgewerkt is.

Conservatisme

Dan is er de conservatieve factie. Zij hebben alle hervormingen van het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) aangenomen en wensen, dat deze rustig worden uitgewerkt. Men neemt wat betreft de moraaltheologie de kerkelijke leer wat betreft abortus, euthanasie en anti-conceptie aan, hoewel de een iets verder gaat dan de ander. Wat betreft de toenadering tot andere godsdiensten ondersteunen zij onvoorwaardelijke de huidige moderne lijn van het Vaticaan. Doorgaans wil men in de oecumene toenadering tot de overige christelijke kerkgenootschappen. De missioneringsgedachte van vóór het Tweede Vaticaans Concilie heeft deze factie doorgaans reeds afgelegd voor de moderne oecumenische gedachte en praktijk van zogenaamde Dialoog, omdat men in de overige denominaties en godsdiensten ook waardevolle elementen zegt te ontwaren. Toch streeft men niet direct naar een fusionerende oplossing zoals de progressieve facties. Deze factie is soms ontevreden over de uitvoering van de Nieuwe Liturgie van Paulus VI, maar accepteert de liturgiehervorming van 1969/1970 ten volle. Tot deze factie behoren Paus Benedictus XVI en de meeste bisschoppen uit de Derde-Wereld en Zuid-Amerika. Een bekende representant was ook Paus Johannes-Paulus II die sterk de toenadering met andere godsdiensten zocht en daarbij geen missionering bedreef (Assisi Gebedsconferentie 1986), maar tegelijkertijd toch de noodzaak benadrukte van de "cultuur van het leven". Hij verwierp derhalve abortus, euthanasie en kunstmatige anti-conceptie. Op ecclesiologisch vlak is deze conservatieve factie ook meegegaan met de moderne opvatting. De vrouw in het priesterambt blijft er evenwel nog taboe. De conservatieve factie is in het algemeen - uitzonderingen daargelaten: bijv. het afzetten van theoloog Hans Küng - redelijk verdraagzaam ten opzichte van de progressievere facties. Men blijft onverzettelijk qua morele standpunten, maar tolereert de progressieve facties wel in kerkelijke functies en op hoge kerkelijke posities. Slechts bij tijd en wijle komt uit deze factie verzet voort tegen de progressievere (modernistische) facties. Een bekend voorbeeld van dit conservatief verzet tegen progressiviteit is het Contact Rooms-Katholieken (CRK) in Nederland.

Traditionalisme

Rechts van de conservatieve factie is het zogenaamde Rooms-katholieke traditionalisme te vinden. Deze traditionalistische factie wordt ook wel incorrect "ultra-conservatief" of - bijtend - "integralistisch" genoemd. Algemeen kenmerk is het vasthouden aan de Tridentijnse H. Mis (ook wel: Mis van altijd, Traditionele Latijnse Mis, overgeleverde ritus). De vanaf de Oudheid organisch gegroeide Romeinse christelijke liturgie werd in 1570 - als reactie op de vernieuwingen tijdens de Reformatie - gecodificeerd door Paus Pius V en draagt soms ook de naam Mis van Pius V of Piánum. Nadat reeds vanaf 1963 doorheen de R.K. Kerk liturgische vernieuwingen terrein wonnen, werd in 1969 (1970) door Paus Paulus VI een Nieuwe Liturgie (Novus Ordo Missae) ingevoerd. Door de apostolische constitutie Missale Romanum (1969) werd de facto (in de praktijk) afgerekend met de eeuwenoude Tridentijnse liturgie, hoewel de jure (wettelijk) deze oude liturgie nog te gebruiken bleef. Direct op de invoering van de Nieuwe Liturgie door Paulus VI kwam een storm van verontwaardiging van traditionalistische katholieken - die toch al niet gelukkig waren met het Tweede Vaticaans Concilie - op gang. [http://www.ecclesiadei.nl/docs/kortkritischonderzoek.pdf] Bovendien protesteerden de curiekardinalen Alfredo kardinaal Ottaviani en Antonio kardinaal Bacci openlijk tegen de Nieuwe Liturgie met hun Kort Kritisch Onderzoek van de Nieuwe Ordo Missae. Deze door Pius XII benoemde kardinalen waagden zelfs de geldigheid in twijfel te trekken en noemden de Algemene Inleiding tot het Nieuwe Missaal "ketters" en "protestants". Dit document, aan Paulus VI aangeboden door de kardinalen en een groep zeer behoudende Romeinse professoren, verspreidde zich door Gravin Guerrini snel over de gehele katholieke wereld. Inmiddels bleven verspreid over de katholieke wereld groepjes behoudende priesters de Tridentijnse liturgie aanhouden voor hun Misvieringen. De groepen binnen de traditionalistische factie verschillen qua verdere theologische posities wel enigszins van elkaar. De Priesterbroederschap van Sint Petrus (FSSP) is officieel door het Vaticaan erkend en is zelfs een gemeenschap van Pauselijk Recht. Zij gebruikt de Tridentijnse ritus met toestemming van de lokale bisschoppen. De FSSP is de belangrijkste organisatie (congregatie) binnen de Indult-Mis-beweging onder de traditionalisten. Indult-Missen worden soms ook gecelebreerd door priesters uit de bisdommen zelf. Men erkent de resultaten en uitwerkingen van het Tweede Vaticaans Concilie en ook de liturgiehervorming van Paulus VI wordt door hen niet in twijfel getrokken. De Tridentijnse ritus geniet echter sterk de voorkeur - niet in het minst vanwege de liturgische misbruiken en vernieuwingen die op lokaal vlak - zo ziet ook het Vaticaan het inmiddels - veel schade aan zouden richten. De bekendste wereldwijd werkzame groep is wel de Priesterbroederschap Sint Pius X (FSSPX), in 1970 in Zwitserland opgericht door aartsbisschop Mgr. Marcel Lefebvre (1905-1991), die vanaf 1988 niet langer erkend wordt door de Vaticaanse autoriteiten. Deze momenteel sterk groeiende groep wijst de hervormingen van de liturgie af als modernistische uitvindsels. Men gebruikt uitsluitend de Tridentijnse ritus voor de Mis. Tevens ziet de FSSPX in de documenten van het Tweede Vaticaans Concilie bepaalde leerstellige dwalingen, die men - logischerwijs - dan ook weigert aan te nemen. Met name de conciliaire concepten van oecumene, de liturgiehervorming, het principe van morele godsdienstvrijheid en het universalistische heilsconcept (zoals in 1978 uitgewerkt in de encycliek Redemptor Hominis door Johannes-Paulus II), worden uitdrukkelijk verworpen. Rond de FSSPX hebben zich bepaalde kloosters en abdijen geschaard die dezelfde posities aanhangen. De FSSPX erkent de legitimiteit van Paus Benedictus XVI wel. De congregatie heeft altijd haar verbondenheid met de Heilige Stoel (Vaticaan) beleden. Nog in augustus 2005 werd de belangrijke FSSPX-leider Bisschop Mgr. Bernard Fellay ontvangen door Benedictus XVI. Enige traditionalistische groeperingen wijzen zelfs radicaal de legitimiteit van de Pausen na de dood van Paus Pius XII af. Deze noemt men de sedisvacantisten (van Sede Vacante: Lege H. Stoel). Door de ketterijen die door het Tweede Vaticaans Concilie en de "Conciliaire" Pausen verbreid zijn, redeneren de sedisvacantisten binnen de traditionalistische factie, hebben deze Pausen hun ambt automatisch verloren, want "ketters zijn geen lid van de Kerk en kunnen dus ook geen hoofd van de Kerk zijn". De sedisvacantisten houden dan ook vast aan de Tridentijnse liturgie. Zij verwerpen het Tweede Vaticaans Concilie in het geheel als een niet-katholieke synode en een poging om de Rooms-Katholieke Kerk omver te werpen. Vele sedisvacantisten zien de ondermijning van het Pausschap en de kerkelijke leer als inmiddels tamelijk geslaagde pogingen van de Vrijmetselarij om het Christendom uit te roeien. In Vlaanderen is het Italiaanse Istituto Mater Boni Consilii actief. Dat priesterinstituut houdt de sedisvacantistische positie aan. Vele sedisvacantisten wijden zonder toestemming van het Vaticaan zelf hun bisschoppen en priesters. Een bekende sedisvacantistische leider was aartsbisschop mgr. Pierre-Martin Ngo Dinh Thuc († 1984), van wie de apostolische wijdingslinie (Thuc Line) van vele sedisvacantistische bisschoppen (in VS, Frankrijk, Duitsland) afkomstig is. Thuc legde eind jaren '70 en begin jaren '80 meermaals de verklaring af, dat de H. Stoel onbezet (vacante) is. De sedisvacantisten zijn slechts een zeer kleine groepering. De traditionalistische factie wordt in het algemeen door zowel de conservatieve factie als de progressievere facties, die alle de Nieuwe Liturgie aangenomen hebben, met grote vijandigheid bejegend. In de media worden zij onophoudelijk afgeschilderd als dinosauriërs uit het stenen tijdperk. Toch groeien zowel de Indult-groeperingen als de omstreden Priesterbroederschap Sint Pius X met verbazingwekkende snelheid. Met de doorgaande leegloop in de West-Europese Kerk en de voortschrijdende secularisatie lijkt de invloed van het groeiend aantal kerkgetrouwere traditionalisten steeds verder toe te nemen.

Evangelisatie

Missionarissen uit de westerse landen werden naar gekoloniseerde landen gestuurd om daar te preken en de lokale bevolking tot het katholieke geloof te bekeren. In Spaans en Portugees Amerika gebeurde de 'bekering' van de oorspronkelijke bevolking grotendeels onder (soms grove) dwang. In later eeuwen in Afrika en Azië vertrouwden missionarissen meer op hun overtuigingskracht. In veel landen, ook in Europa en Amerika, stonden zij bovendien aan de wieg van charitatieve instellingen en gezondheidszorg. Eveneens in Europa was de Kerk meestal de grondlegger van de gezondheidszorg en het onderwijs. Veel ziekenhuizen en scholen werden tot voor kort of worden nog steeds door kloosterorden en congregaties gerund.

Structuur en organisatie

De Rooms-katholieke Kerk is de oudste, nog steeds functionerende organisatie ter wereld. Hierin is ze werkelijk uniek. Het is de enige organisatie ter wereld die aantoonbaar ononderbroken heeft gefunctioneerd sinds de 1e eeuw en het enige instituut van het Romeinse rijk dat heeft weten te overleven tot in de moderne tijd. Ook het archief en de bibliotheek van het Vaticaan zijn voor zover bekend de oudste ter wereld. Er zijn echter (onbevestigde) berichten dat sommige boeddhistische kloosters nog oudere archieven en bibliotheken bezitten. De organisatie van de Kerk is het eindpunt van een eeuwenlange evolutie; hier volgt een beschrijving hoe de Kerk vandaag georganiseerd is. De Kerk kent een strakke organisatiestructuur, met zowel verticale als horizontale assen, een Kerk georganiseerd in kruisvorm.
- Verticaal: van paus tot gelovige leek; en
- Horizontaal: op verschillende niveaus bestaat een aantal al dan niet formele instellingen naast elkaar. De Kerk kent haar eigen rechtbanken die zich baseren op het canoniek recht. De Kerk is geen democratie en er bestaat geen scheiding tussen de wetgevende, uitvoerende en controlerende macht. Alle macht wordt geconcentreerd in de persoon van de paus. Er moet onderscheid gemaakt worden tussen de paus als politiek staatshoofd van het Vaticaan, wat niet veel om het lijf heeft, en als religieus leider waarbij de paus wereldwijd zeer invloedrijk is.

Van paus tot gelovige (Verticale structuur)

canoniek recht] De paus regeert eigenmachtig (hoewel zijn macht informeel beperkt wordt) door middel van decreten en richtlijnen. De grote lijnen en principes worden verwoord in encyclieken, apostolische exhortaties en vele andere documenten. Deze worden in het Latijn gepubliceerd en benoemd met de eerste woorden ervan. Zo behandelt de encycliek "Rerum Novarum" ('over nieuwe zaken') de sociale leer van de Kerk en de encycliek "Humanae Vitae" ('over het menselijk leven') de houding van de Kerk ten aanzien van geboortenregeling. Formeel wordt zo'n brief naar alle bisschoppen gestuurd, die gewoonlijk (maar niet altijd) een geografisch gebied onder zich hebben. Zij moeten de inhoud verder spreiden onder de priesters, die hun gelovigen moeten inlichten, en verklaringen verschaffen, indien nodig. Een encycliek geldt voor alle gelovigen, in de hele wereld. Een "herderlijke brief" daarentegen is vrijblijvender en dikwijls gericht tot een beperkt gebied, of een gedeelte van de gelovigen, bijvoorbeeld alleen voor priesters, of alleen voor katholieke Amerikanen.

Geografische structuur (Horizontale structuur)

Een plaatselijke kerk, een zogenaamde "parochie," wordt geleid door een pastoor. Enkele parochies vormen samen een dekenaat (ook: decanaat) dat onder leiding staat van een deken. (In de praktijk stelt de invloed van het dekenaat niet veel voor, de pastoor is verantwoordelijk voor zijn parochie.) Een aantal dekenaten vormt samen een bisdom (ook: diocees) dat door een bisschop bestuurd wordt; hij wordt daarin geassisteerd door een bestuursorgaan, de bisschoppelijke curie. Meerdere bisdommen samen vormen een kerkprovincie onder leiding van een metropoliet. De grenzen van kerkprovincies in kleine staten, zoals Nederland en België, vallen meestal samen met de landsgrenzen. Voor kerkprovincies in grotere staten met veel katholieken gaat dit meestal niet op. Hiernaast zijn er kardinalen, deze worden door de Paus benoemd (officieel: "gecreëerd,") en kiezen de opvolger van de Paus bij zijn overlijden. Pauselijk aftreden is in de geschiedenis maar enkele keren voorgekomen. De paus wordt in zijn bestuurlijke taken bijgestaan door een bestuurslichaam, de zogenaamde Romeinse Curie. Zie ook:
- Hiërarchie van de Rooms-katholieke Kerk
- Lijst van rooms-katholieke bisdommen

Positie van het Vaticaan

Vaticaanstad, het gedeelte van Rome waar Petrus begraven ligt en de paus zijn zetel heeft, heeft de status van een onafhankelijk land; veel landen hebben daarom naast een ambassade in Italië een ambassade bij het Vaticaan. Het Vaticaan heeft op haar beurt een nuntius als ambassadeur in vele landen. Dit betekent dat de organisatie van de Kerk en de betrekkingen met staten los van elkaar georganiseerd zijn.

Leer van de Kerk

De christelijke leer gaat ten diepste terug op de persoon en het optreden van de Heer Jezus Christus. Christenen belijden dat in Jezus God Zelf mens is geworden, alhoewel Hij God bleef, en naar de aarde gekomen is om zondaren te redden van de dood, het kwaad en de duivel. In de bijbel is de beloofde komst en de betekenis van Christus komst vastgelegd. De christelijke leer heeft zijn oorsprong in de boodschap van de bijbel. Voor de rooms-katholieken ligt een aantal geloofspunten vast. Aan deze waarheden, dogma's genaamd, valt niet te tornen. De belangrijkste geloofswaarheden staan opgesomd in de apostolische geloofsbelijdenis . Naast de bijbel erkennen de rooms-katholieken ook het recht van de Traditie of de overlevering. De Traditie is alles wat in de kerkhistorie als openbaring van de geloofsleer naar voren is gekomen. De onfeilbaarheid van de Paus in geloofszaken is gefundeerd op de Traditie en pas in 1870 als dogma bekrachtigd. In de loop van de tijd zijn er ook enkele andere geloofspunten als dogma "gedefinieerd," zoals in 1950 de tenhemelopneming van Maria. Alleen de paus kan iets als dogma "definiëren," en hij zal dat in de praktijk alleen doen bij zaken die al eeuwen, vanuit de Traditie, door het grootste gedeelte van de Kerk zo worden geloofd. Volgens de leer van de Kerk, is de Rooms-katholieke Kerk de oorsprong van alle kerken binnen het christendom, omdat de paus, de leider van de Rooms-katholieke Kerk, de opvolger is van de apostel Petrus. Op grond van dit primaatschap zijn volgens de Rooms-katholieke Kerk alle christenen, dus ook alle kerkgenootschappen, gehouden om het gezag van de paus te erkennen. De Rooms-katholieke Kerk wordt ook de Kerk van Rome genoemd. Naast de Rooms-katholieke Kerk, zijn er vele Kerken met een andere ritus, die in gemeenschap (communio) met de Kerk van Rome leven en het primaatschap van de Paus erkennen (zie Oosters-katholieke Kerken). De belangrijkste geünieerden zijn:

Zie ook

- Portaal christendom
- Categorie: Rooms-katholieke Kerk

Externe links

- http://www.vatican.va
- http://www.katholieknederland.nl
- http://www.rorate.com
- http://www.katholieknieuwsblad.nl
- http://www.kerknet.be
- http://www.catholica.nl
- http://www.katholiek.tk Categorie:Rooms-katholieke Kerk ja:カトリック教会 ko:카톨릭 ms:Gereja Roman Katolik simple:Roman Catholicism

1969

----

Gebeurtenissen

- Massale fraude bij volksstemming op Nieuw-Guinea.
- Grensconflict tussen de Sovjet-Unie en China.
- TV-debuut van het poppenduo Bert en Ernie Bert en Ernie
- 9 - Eerste testvlucht van de Concorde.
- 16 - De student Jan Palach steekt zichzelf in brand op het Wenceslasplein in Praag uit protest tegen de teruggedraaide hervormingen van de Praagse Lente. Hij overlijdt drie dagen later aan zijn verwondingen.
- 18 - Guido Reybrouck wint de vierde editie van Nederlands enige wielerklassieker, de Amstel Gold Race.
- 27 - De Fransen zeggen "non" tegen de voorstellen van president De Gaulle om de grondwet te veranderen. De Gaulle treedt af en senaatsvoorzitter Alain Poher wordt waarnemend president.
- 23 - De Lauwerszee wordt afgesloten en heet vanaf dan Lauwersmeer.
- 30 - Op Curaçao vindt er een grote arbeidersopstand plaats.
- 31 - Opening van de Kennedytunnel te Antwerpen.
- 19 - Het Nederlandse pensioenfonds PGGM opgericht. Het is meteen een van de grootste fondsen van Europa.
- 14 - Begin van de zesdaagse Voetbaloorlog tussen El Salvador en Honduras.
- 20 - Astronaut Neil Armstrong zet als eerste mens voet op de maan, met Edwin Aldrin in zijn kielzog. Ruimtevaartuig: Apollo 11. Vier dagen later landden ze weer veilig op aarde.
- 20 - De Belgische wielrenner Eddy Merckx wint de Ronde van Frankrijk.
- 25 - President Nixon kondigt een "vietnamisering" aan van de oorlog. Het Amerikaanse leger zal Vietnam verlaten.
- 15 - Eerste dag van het legendarische driedaagse Woodstockfestival in Bethel, New York, met in totaal ruim 400.000 bezoekers en optredens van 24 bands.
- 1 - Koning Idris van Libië wordt tijdens een verblijf in het buitenland afgezet door kolonel Ghadaffi. ---- ----

Geboren

- 2 - Christy Turlington, Amerikaans actrice en model
- 3 - Michael Schumacher, Duits Formule 1-coureur
- 4 - Martin Buitenhuis, Nederlands zanger en gitarist van de popgroep Van Dik Hout
- 5 - Marilyn Manson, Amerikaans zanger
- 8 - R. Kelly, Amerikaans rhythm and blues-zanger
- 10 - Robert Maaskant, Nederlands voetballer en voetbaltrainer
- 11 - Eric Corton, Nederlands muzikant en presentator
- 13 - Stephen Hendry, Schots snookerkampioen
- 14 - Dave Grohl, Amerikaans muzikant in onder meer Foo Fighters en Nirvana
- 16 - Roy Jones jr., Amerikaans bokser
- 17 - DJ Tiësto, Nederlands deejay
- 27 - Jeroen Piket, Nederlands schaker
- 28
- - Giorgio Lamberti, Italiaans zwemmer
- - Jan Veenhof, Nederlands voetballer
- - Ernie van het poppenduo Bert en Ernie
- 29 - Marieke Niestadt, Nederlands tv-presentatrice
- 1 - Gabriel Batistuta, Argentijns voetballer
- 4 - Guusje Nederhorst, Nederlands actrice
- 9 - Pavel Tonkov, Russisch wielrenner
- 11 - Jennifer Aniston, Amerikaans actrice
- 12 - Darren Aronofsky, Amerikaans filmregisseur en producer
- 22
- - Hans Klok, Nederlands illusionist
- - Marc Wilmots, Belgisch voetballer
- 15 - Carla Zijlstra, Nederlands schaatsster
- 23 - Youri Mulder, Nederlands tv-commentator en voormalig voetballer
- 27 - Michail Brodsky, Oekraïens schaker
- 28
- - Earnest Stewart, Nederlands-Amerikaans voetballer
- - Ivan Gotti, Italiaans wielrenner
- 14 - Martijn LeNoble, Nederlands basgitarist
- 17 - Prins Maurits, zoon van prinses Margriet
- 17 - Eeke van Nes, Nederlands roeister
- 20 - Jan van Halst, Nederlands voetballer
- 25 - Renée Zellweger, Amerikaanse actrice
- 5 - Peter Slager, Nederlands muzikant, bassist in de band Blof
- 10
- - Dennis Bergkamp, Nederlands voetballer
- - Patricia Brok, Nederlands presentatrice
- 13 - Remco Pardoel, Nederlands vechtsporter
- 14 - Cate Blanchett, Australisch actrice
- 18 - Martika, Amerikaans zangeres
- 19 - Thomas Vinterberg, Deens filmregisseur
- 24 - Rich Robinson, Amerikaans muzikant, gitarist van The Black Crowes
- 25 - Anne Heche, Amerikaans actrice
- 30
- - Albertino Essers, Nederlands darter
- - Tom Morello, Amerikaans gitarist in de band Audio Slave
- - Koen Pijpers, Nederlands hockeyinternational en -coach
- 31 - Rikkert Faneyte, Nederlands honkballer
- 3 - Wouter Nicolaas, Nederlands acteur
- 7 - Prins Joachim van Denemarken
- 9 - Dione de Graaff, Nederlands tv-presentatrice
- 14 - Steffi Graf, Duits tennisster
- 15 - Cedric Pioline, Frans tennisser
- 24 - Sissel, Noors zangeres
- 26 - Carlo Boszhard, Nederlands tv-presentator
- 29 - Daniël Boissevain, Nederlands acteur
- 6 - Fernando Redondo, Argentijns voetballer
- 7 - Selma van Dijk, Nederlands tv-presentatrice
- 9 - Volkert van der Graaf, Nederlands milieuactivist en moordenaar Pim Fortuyn
- 11 - An Swartenbroekx, Vlaams actrice
- 15 - Cedric Pioline, Frans tennisser
- 17 - Karin Brienesse, Nederlands zwemster
- 17 - Jaan Kirsipuu, Ests wielrenner
- 19 - Daisy Thys, Vlaams actrice
- 22 - Carolyn Lilipaly, Nederlands tv-presentatrice
- 26 - Bert van het poppenduo Bert en Ernie
- 27 - Mike Crouwel, Nederlands honkballer en honkbalcoach
- 29 - Kadèr Gürbüz, Vlaams actrice
- 2 - Richard Hallebeek, Nederlands Jazz-/Fusiongitarist
- 2 - Fernando Couto, Portugees voetballer
- 11 - Vanderlei De Lima, Braziliaans marathonloper
- 12 - Tanita Tikaram, Brits zangeres
- 15 - Cris Judd, Amerikaans danser en acteur
- 17 - Donnie Wahlberg, Amerikaans acteur
- 18
- - Christian Slater, Amerikaans acteur
- - Serge Baguet, Belgisch wielrenner
- - Edward Norton, Amerikaans acteur
- 19 - Matthew Perry, Amerikaans acteur
- 24 - Jans Koerts, Nederlands wielrenner
- 26 - Adrian Young, Amerikaans drummer
- 28 - Jason Priestley, Canadees acteur
- 5 - Dweezil Zappa, Amerikaans acteur, zanger en zoon van Frank Zappa
- 19 - Candy Dulfer, Nederlands saxofoniste
- 20 - Richard Witschge, Nederlands voetballer
- 25
- - Hansie Cronje, Zuid-Afrikaans cricketer
- - Catherine Zeta-Jones, Amerikaans actrice
- 29 - Erika Eleniak, Amerikaans actrice
- 3 - Gwen Stefani, Amerikaans zangeres in de band No Doubt
- 7 - Peter Welleman, Nederlands illustrator
- 9 - PJ Harvey, Brits zangeres
- 11
- - Prins Constantijn, derde zoon van Koningin Beatrix en Prins Claus
- - Michiel Schapers, Nederlands tennisser en -bondscoach
- 16 - Danny Hesp, Nederlands voetballer
- 22 - Helmut Lotti, Belgisch zanger
- 30 - Ronald van Raak, Nederlands politicus (SP)
- 3 - Niels van Steenis, Nederlands roeier en olympisch kampioen
- 4 - Matthew McConaughey, Amerikaans acteur
- 8 - Beryl van Praag, Nederlands tv-presentatrice
- 11 - Nilgün Yerli, Turks-Nederlands schrijfster en cabaretière
- 13 - Ayaan Hirsi Ali, Somalisch-Nederlans politica (VVD)
- 15 - Ol' Dirty Bastard, Amerikaans rapper
- 19 - Richard Virenque, Frans wielrenner
- 23 - Olivier Beretta, Monegaskisch autocoureur
- 29 - Pierre van Hooijdonk, Nederlands voetballer
- 22 - Dagmar Hase, Duits zwemster en olympisch kampioene (1992)
- 28 - Linus Torvalds, Fins programmeur van de Linux kernel en een van de kopstukken van de vrije-softwarebeweging
- 29 - Jurgen van den Goorbergh, Nederlands motorcoureur

Overleden

- 19 - Jan Palach (20), Tsjechisch politiek activist
- 28 - Dwight D. Eisenhower (78), opperbevelhebber tijdens WOII en 34^{ste^{president van de Verenigde Staten

- 5 - Hendrik Wiegersma (77), Nederlands arts en kunstenaar

- 29 - Julius Katchen (42), pianist

- 23 - Peter Alma (83), Nederlands beeldend kunstenaar

- 1 - Ivar Ballangrud (65), Noors schaatser en olympisch kampioen

- 16 - Lord Alexander (77), Brits veldmaarschalk, held van de Tweede Wereldoorlog en gouverneur-generaal van Canada

- 3 - Brian Jones (27), Brits rockmuzikant en oprichter van de Rolling Stones

- 24 - Witold Gombrowicz (64), Pools schrijver

- 31 - Rocky Marciano (45), Amerikaans bokser

- 22 - Adolfo López Mateos, president van Mexico (1958-1964)

- 30 - Fredric Charles Bartlett, Engels psycholoog

- 12 - Sonja Henie (57), Noors kunstschaatsster en olympisch kampioene

- 21 - Jack Kerouac (47), Amerikaans schrijver

- 18 - Joseph Kennedy (81), Amerikaans politicus en patriarch van de Kennedy-familie

- 21 - Sir Edward Mutesa II (45), Oegandees president

- 1 - Robert David Simons (84), Surinaams jurist, publicist en dichter

- 20 - Ilse Steppat (52), Duitse actrice

ja:1969年

ko:1969년

ms:1969

simple:1969

th:พ.ศ. 2512

Trutnov
Trutnov (Duits: Trautenau) is een stad Tsjechië, gelegen in de regio (kraj) Hradec Králové. De stad telt 31.398 inwoners (2004) en een oppervlakte van circa 103 km2. Trutnov n ligt op een hoogte van 427 meter aan de rivier de Úpa in het Reuzengebergte.

categorie:stad in Tsjechië

1988

----
Gebeurtenissen

- (Ook in 1989) In België vindt de derde grondwetswijziging plaats. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest krijgt een Raad en een Regering. De Gemeenschappen krijgen meer bevoegdheden waaronder onderwijs. De Gewesten krijgen onder andere vervoer en openbare werken.

- Intifada: Verzet tegen Israël in de bezette gebieden, militaire reactie vanuit Israël.

- Het verbod van de onafhankelijke Poolse vakbond Solidariteit wordt opgeheven.

- De Rooms-katholieke Kerk geeft toestemming aan een aantal wetenschappers om een vezel uit de Lijkwade van Turijn te halen voor wetenschappelijk onderzoek.

- Er wordt een begin gemaakt met de bouw van Euro Disney, later Disneyland Resort Paris.

- De Hogeschool van Utrecht wordt opgericht.

- 24 - Steffi Graf wint haar eerste Australian Open. In de finale in Melbourne verslaat de West-Duitse tennisster haar Amerikaanse collega Chris Evert-Lloyd: 6-1 en 7-6.

- 28 februari - Bij de Olympische Winterspelen te Calgary (Canada) wint schaatsster Yvonne van Gennip goud op de 5.000 meter. Daarmee komt haar totaal op drie gouden medailles tijdens deze spelen.

- 14 - Einde van de Sovjet-bezetting van Afghanistan.

- 23 - Jelle Nijdam wint de 23ste editie van Nederlands enige wielerklassieker, de Amstel Gold Race.

- 25 - PSV wint in Stuttgart de Europa Cup voor Landskampioenen door het Portugese Benfica te verslaan na strafschoppen.

- 1 - Op Corsica wordt een bestand van kracht.

- 25 - Nederland wint in München het EK voetbal door in de finale de Sovjet-Unie met 2-0 te verslaan. Doelpuntenmakers zijn aanvoerder Ruud Gullit en topscorer Marco van Basten.

- 6 - In de Noordzee wordt het olieproductieplatform Piper Alpha getroffen door een reeks explosies, die een zware brand veroorzaken. Als een rode fakkel rijst het platform uit zee op met daarboven dikke rookwolken. Van de 232 mensen, die op het platform aanwezig zijn, worden er slechts 73 gered. Er zijn veel doden en zwaar gewonden. Een Amerikaans specialist wordt ingehuurd om deze brand te blussen. Het lukt Red Adair pas na ruim drie weken.

- 24 - De Spaanse wielrenner Pedro Delgado wint de 75ste editie van de Ronde van Frankrijk.

- 10 - Matt Biondi scherpt bij de Olympische Spelen in Seoul zijn eigen wereldrecord op de 100 meter vrije slag aan tot 48,42. Het oude record (48,74) stond sinds 24 juni 1986 op naam van de Amerikaanse zwemmer.

- 17 - President Zia ul-Haq van Pakistan komt bij een vliegtuigongeluk om het leven. Een aanslag wordt niet uitgesloten.

- 12 - Mats Wilander lost Ivan Lendl na 157 weken af als nummer één op de wereldranglijst der tennisprofessionals.

- 29 - Lancering van de Space Shuttle Discovery (STS-26), de eerste Space Shuttle vlucht sinds de ramp met de Challenger

- Benazir Bhutto wint bij de algemene verkiezingen in Pakistan het grootste aantal zetels en wordt premier.

- 8 - George Bush sr. verslaat zijn Democratische tegenkandidaat Michael Dukakis bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

- 21 - 270 mensen komen om als een vliegtuig tijdens Pan Am vlucht 103 explodeert en neerstort op Lockerbie (Schotland)

- Verschijning van het boek "Satanic verses" (de Duivelsverzen) van Salman Rushdie.
----

Muziek
Album top 10 (bron: popdossier.nl)
# Tango In The Night - Fleetwood Mac
# Nothing Like The Sun - Sting
# The Seventh One - Toto
# Faith - George Michael
# Dirty Dancing - Original Soundtrack
# Bad - Michael Jackson
# Kick - Inxs
# Whitney - Whitney Houston
# Introducing The Hardline According To Terence Trent D'Arby - Terence Trent D'Arby
# Popped In Soul Out - Wet Wet Wet
----
Geboren

- 18 - Rihanna, R&B zangeres uit Barbados

- 20 - Moniek Nijhuis, Nederlands zwemster

- 23 - Jan van der Burgt, Belgisch basketballer

- 6 - Donatier De Gols, Belgisch basketballer

- 27 - Kate Ziegler, Amerikaans zwemster

- 3 - Tim Smeets, Nederlands turner

- 5 - Federica Pellegrini, Italiaans zwemster

- 8 - Prinses Beatrice van York

----

Overleden

- 3 - Gaston Eyskens (82), Belgisch premier

- 16 - Andrija Artukovic (88), Kroatisch extreem-rechts politicus

- 29 - Rogier van Otterloo (46), Nederlands musicus

- 30 - Kees Pellenaars (74), Nederlands wielrenner en ploegleider

- 31 - Corry Vonk (86), Nederlands actrice en cabaretière

- 1 - Reinder Zwolsman (74), Nederlands zakenman

- 15 - Richard Feynman (69), natuurkundige, didacticus en winnaar van de Nobelprijs voor de Natuurkunde

- 10 - Andy Gibb (30), Brits-Australisch zanger

- 1 - Marius Holtrop (85), Nederlands president van De Nederlandsche Bank

- 2 - Joris Minne (90), Nederlands kunstenaar

- 15 - Han G. Hoekstra (81), Nederlands schrijver

- 11 - Kim Philby (76), meesterspion

- 13 - Chet Baker (58), Amerikaans jazztrompettist

- 13 - Willem Drees (101), Nederlands minister-president

- 1 - Lex van Delden (68), Nederlands componist

- 18 - Nico (49), Duits-Amerikaans model en rockzangeres

- 17 - President Zia ul-Haq van Pakistan

- 17 - Connie Meijer (25), Nederlands wielrenster

- 17 - Jean-Michel Basquiat (27), kunstenaar

- 3 - Bob Bonte (59), Nederlands zwemmer

- 9 - Felix Wankel (86), Duits uitvinder van de Wankelmotor

- 14 - René Vietto (74), Frans wielrenner

- 18 - Dimitri Frenkel Frank (60), Nederlands kunstenaar

- 19 - Christina Onassis (37)

- 6 - Roy Orbison (52), Amerikaans zanger

- 22 - Chico Mendes, Braziliaans vakbondsleider en milieuactivist

als:1988

ja:1988年

ko:1988년

ms:1988

simple:1988

th:พ.ศ. 2531

Tsjechoslowakije

Tsjechoslowakije was een republiek in Midden-Europa, ontstaan uit het uiteenvallen van de Donau-monarchie (Oostenrijk-Hongarije) na de Eerste Wereldoorlog. Op 1 januari 1993 werd zij (vreedzaam) opgedeeld in Tsjechië en Slowakije.

Ze ontstond als staat na het uiteenvallen van Oostenrijk-Hongarije, toen men de Oostenrijkse delen Bohemen en Moravië samen plaatste met de Hongaarse delen Slowakije en}}