:: wikimiki.org ::
| Heimastýrislógin |
HeimastýrislóginHeimastýrislógin ella Lóg um Føroya heimastýri ella Færø Amts Kundgørelse Nr. 11 af 31. Marts 1948 af Lov om Færøernes Hjemmestyre er lóg, ella millumlandasáttmáli, ið í høvuðsheitum staðfestir politisku viðurskiftini millum Føroya og Danmarkar.
Heimastýrislógin kom í gildi 1. apríl 1948 eftir at Danmark og Føroyar høvdu verið hersett av Týsklandi og Bretlandi ávíkavist, eftir fólkaatkvøðu um heimastýri ella loysing, og síðani eftir samráðingar millum meiriluta á løgtingi eftir løgtingsvalið 8. november 1946 og donsku stjórnina.
Heimastýrislógin ásetur hvørji málsøki verða umsitin í Føroyum, og hvørji verða umsitin í Danmark vegna føroyskar myndugleikar. Mál og málsøki, ið verða umsitin í Føroyum verða nevnd føroysk sermál meðan mál og málsøki, ið verða umsitin í Danmark vegna føroyskar myndugleikar verða nevnd felagsmál.
Lógin hevur ásetingar um hvussu donsk lóggáva skal fremjast í Føroyum. Hon sigur okkurt um hvussu uttanríkispolitikkur kann verða samskipaður soleiðis at hann samsvarar við føroysk áhugamál.
Í henni verður ásett, at orHeimastýrislógin ella Lóg um Føroya heimastýri ella Færø Amts Kundgørelse Nr. 11 af 31. Marts 1948 af Lov om Færøernes Hjemmestyre er lóg, ella millumlandasáttmáli, ið í høvuðsheitum staðfestir politisku viðurskiftini millum Føroya og Danmarkar.
Heimastýrislógin kom í gildi 1. apríl 1948 eftir at Danmark og Føroyar høvdu verið hersett av Týsklandi og Bretlandi ávíkavist, eftir fólkaatkvøðu um heimastýri ella loysing, og síðani eftir samráðingar millum meiriluta á løgtingi eftir løgtingsvalið 8. november 1946 og donsku stjórnina.
Heimastýrislógin ásetur hvørji málsøki verða umsitin í Føroyum, og hvørji verða umsitin í Danmark vegna føroyskar myndugleikar. Mál og málsøki, ið verða umsitin í Føroyum verða nevnd føroysk sermál meðan mál og málsøki, ið verða umsitin í Danmark vegna føroyskar myndugleikar verða nevnd felagsmál.
Lógin hevur ásetingar um hvussu donsk lóggáva skal fremjast í Føroyum. Hon sigur okkurt um hvussu uttanríkispolitikkur kann verða samskipaður soleiðis at hann samsvarar við føroysk áhugamál.
Í henni verður ásett, at orðini "Føroyingur" og "Føroyar" skulu standa í serligum føroyskum passi. Eisini staðfestir heimastýrislógin hvat ein føroyingur er.
Føroyskt mál er "høvuðsmál" samstundis sum danskt "skal lærast væl og virðiliga", umframt at kann nýtast í almennum viðurskiftum.
Føroyska tjóðarflaggið, Merkið, verður viðurkent samstundis sum danskir myndugleikar verða álagdir bara at nýta danska flaggið Dannebrog á landi og sjógvi.
Nógv stríð er staðist av orðingunum í Heimastýrislógini, og orðingunum í henni. Srliga er tað fyrsti setningur í fyrstu grein, sum hevur skapt trupulleikar:
Føroyar eru sjálvstýrandi tjóð í danska ríkinum samsvarandi hesi lóg.
Í donsku útgávuni verður orðið "folkesamfund" nýtt í staðin fyri føroyska orðið tjóð. Hetta hava føroyskir og danskir myndugleikar tulkað ymiskt við ymiskum avleiðingum.
Í sama andadrátti, sum sagt verður, at Føroyar eru í danska ríkinum, verður sagt at Føroyar eru sjálvstýrandi tjóð. Hetta kann tykjast eitt sindur tvørvent.
Orðini "í danska ríkinum" kunnu bæði merkja at vera undir donsku grundlógini og at vera í kongsfelagsskapi við Danmark. Somuleiðis kunnu orðini Føroyar eru sjálvstýrandi tjóð bæði tulkast sum at Føroyar hava okkurt slag av sjálvræði undir donsku grundlógini og at Føroyar eru sjálvstøðugt fullveldisríki.
Víst hevur, í kritikki, verið á hvussu Heimastýrislógin er blivin til. Fyrst var fólkaatkvøða hildin 14. september 1946 um eina heimastýrisskipan ella loysing, og loysingin vann. Síðani fóru samráðingar fram millum føroyskar og danskar myndugleikar og ein semja funnin, Heimastýrislógin. Hon varð síðani samtykt í Føroyum og í Danmark í hvør sínum lagi eftir hvør sínari mannagongd. Og føroysku orðingina, við føroyska orðinum tjóð, undirskrivaði amtmaður og kunngjørdi hana, uttan so mikið sum eina viðmerking.
Øll, ið lesa heimastýrislógina, tykjast tulka hana upp á sín egna máta. Og júst hesin eginleikin, at hon kann tulkast so ymiskt, er ivaleyst grundin til at hon hevur verið so leingi í gildi uttan so mikið sum at verða broytt.
Og við núverandi Breiðu samgongu, sær út til at hon hevur nøkur ár eftir at liva enn.
Útvortis slóðir
- [http://www.logir.fo/foldb/kunfo/1948/0000011.htm FÆRØ AMTS KUNDGØRELSE NR. 11 AF 31. MARTS 1948 AF LOV OM FÆRØERNES HJEMMESTYRE.] - Heimastýrislógin á føroyskum
- [http://thomasthorsen.dk/pol/1948-home-rule-faeroe-islands.php LOV OM FÆRØERNES HJEMMESTYRE] - Heimastýrislóginá donskum
Bólkur:Føroya søga
Bólkur:Føroyskur politikkur
Føroyar
Føroyar eru oyggjaland í Norðuratlantshavi. Íbúgvarnir verða nevndir føroyingar, og tungumál teirra verður nevnt føroyskt. Føroyska flaggið verður nevnt Merkið og føroyska skjaldarmerkið ímyndar ein veðr á bláðum skjøldri.
Søga
Høvuðsgrein: Føroya søga
Írski munkurin Dicuil skrivar 825 bókina Liber de mensura orbis terrae har oyggjar, ið helst eru Føroyar, eru nevndar. Grímur Kamban er fyrsti landnámsmaður uml. 825. 999 taka føroyingar við kristindóminum, men tað er politisk og átrúnaðarligt stríð millum Sigmund Brestisson og Trónd í Gøtu.
Trónd í Gøtu]
1035 tekur Leivur Øssursson Føroyar í len frá Noregs kongi og 1100 verða Føroyar biskopsdømi undir Nidaros erkibiskupsdømi. Biskupur Erlendur skrivar Seyðabrævið 1298 í Kirkjubø, hvar siðan 1300 múrurin verður bygdur, men ikki liðugur.
1380 fylgja Føroyar við Noregi undir danskan kong. Eftir trúbotin 1538 verður biskupstólurin niðurlagdur og Føroyar verða biskupsdømi undir Bergens biskuppi. Kongur tekur 2/3 av kirkjugóðsinum. 1619 fylgur handilin við Føroyar frá Bergen til Keypmannahavnar. 1620 kemur Føroya kirkja undir Sælands biskup.
Í Gablatíðinum 1655-1709 fær Kristoffur Gabel Føroyar í len. 1662 fær hann, og eftir hann sonurin, eisini einkarrætt til Føroya handil. 1673 skrivar presturin Lucas Debes bókina Færoæ et Færoa reserata. Eldur er úti í Tinganesi og flestu bygningar hjá handlinum brenna í grund. 1688 verður Norska Lóg galdandi í Føroyum.
Siðan 1709 er kongligur einahandil. Rybergs handil er 1768-1788 í Vágsbotni, Tórshavn. Føroyingar læra at salta sild, og klippfiskur verður útfluttur. Umsitingin av Føroyum verður 1776 løgd undir Sælands stiftsamt. 1781-1788 er Føroyaferðin hjá Jens Christian Svabo, sum skrivar bókina Indberetninger fra en Reise i Færøe 1781-1782.
Nólsoyar Páll byggir Royndina Fríðu 1804. Eisini í 1804 verður latínskúlin stongdur (stovnaður 1547). 1809 gongur Nólsoyar Páll burtur við skipi sínum.
Eftir Fríðurin í Kiel 1814 fer Noreg frá Danmark undir svenskan kong. Føroyar, Ísland og Grønland vera verðandi saman við Danmark. Løgtingið verður avtikið 1816 og Føroyar verða danskt amt.
V. U. Hammershaimb ger tað føroyska skrivmálið í 1846.
Danska grundlógin frá 1849 verður sett í gildi í Føroyum 1850. Fyrstu val í Føroyum til danska ríkisdagin er 1851, og 1852 verður Løgtingið endurreist sum ráðgevandi amtsráð. Kongligi einahandilin verður avtikin tann 1. januar 1856. Føroyar hava nú fríhandil.
1861 verður realskúlin í Havn stovnaður og 1870 læraraskúlin. Almúguskúlar koma 1872. I hetta árið verður eisini kommunulóg fyri Føroyar sett í gildi, og sluppfiskiskaourin byrjar.
Tann tjóðskaparligi fundurin í tinghúsinum er 2. jóladag 1888 og førir til at Føringafelag verður stovnað. 1899 verður Føroya Fólkaháskúli stovnaður. Fyrstu politisku flokkar í Føroyum verða til 1906-1908: Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin, ið fær fyrstu ferð meiriluti á tingi 1918.
Løgtingsskipanin verður broytt 1923: Amtmaður og próstur er ikki longur løgtingsmenn. Tingið velur sjálvt formann. 1928 fær Javnaðarflokkurin umboð á tingi.
1937 setur Løgtingið Føroya Studentaskúla á stovn. Grein 7 í fyriskipan frá 1912, um at undirvísingarmálið í skúlunum skuldi vera danskt, verður avtikin tann 13. desember 1938. Føroyskt bleiv kirkjumál tann 13. mars 1939.
1940-1945 er Føroyar hersettar av Bretland. Tann 25. apríl 1940 bleiv føroyska flaggið góðkent. Fólkaflokkurin, sum varð stovnaður 1939, fekk 6 mans á ting í 1940.
Við fólkaatkvøðu um stjórnaruppskot ella loysing tann 14. september 1946 er meiriluti fyri loysing, men kongur sendir løgtingið heim, og løgtingsval gevur meiriluta fyri sambandi. Heimastýrislógin kemur í gildi 1948, og Tjóðveldisflokkurin stovnaður.
1957 verður Útvarp Føroya stovnað. Føroyar fáa 12 fjórðinga fiskimark í 1964. Fróðskaparsetur Føroya verður sett á stovn í 1965.
Føroyar fáa umboð í Norðurlanda Ráðnum í 1970, og í 1974 er løgtingssamtykt um, at Føroyar ikki gerst limur í E.E.C. Fyrstu føroysku frímerkjum útgáva hjá Postverki tann 1. apríl 1976. 1977 fáa Føroyar 200 fjórðinga fiskimark.
Politikkur
Høvuðsgrein: Føroyskur politikkur
Føroyskur politikkur]
Politiskt eru Føroyar skipaðar við Løgtingi, ið hevur lóggevandi valdið um hendi, og Landsstýri, ið hevur útinnandi valdið um hendi. Kommunur taka sær av lokalum málum, tó at býtið millum land og kommunur ikki altíð er so greitt.
Sambært heimastýrislógini verða nøkur málsøki umsitin av donskum myndugleikum. Løgreglan og Dómsvaldið í Føroyum eru eisini donsk umframt fólkakirkjuna.
Viðvíkjandi grundlóg og ríkisrættarligum viðurskiftum eru viðurskiftini í Føroyum ógreið. Danska grundlógin er ongantíð sett í gildi við fólkaatkvøðu ella samtykt í Løgtinginum. Men hon verður útinnt av dómsvaldinum og øðrum myndugleikum. Tó er heimastýrislógin uttan iva partur av stjórnarlógargrundarlagnum í Føroyum.
Seks politiskir flokkar sita á tingi. Hesir eru:
Politisku spurningarnir, sum hesir flokkarnir eru ósamdir um, eru ikki bara um høgra og vinstra, sum ofta er í fullveldisríkjum. Flokkarnir eru eisini ósamdir um spurningar, ið snúgva seg um ríkisrættarligu viðurskiftini, eins og í flestu londum uttan fullveldi.
Í løtuni sita flokkarnir Fólkaflokkurin, Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin í samgongu saman. Henda samgongan er ein sonevnd meirilutasamgonga, hon hevur 21 av 32 tinglimum aftanfyri seg. Hetta er sermerkt, tí sum oftast hava samgongur 17 tinglimir aftanfyri seg.
Politisk mál, sum hava fingið stóra umrøðu seinastu árini eru ríkisrættarliga støðan, vinnustudningur, kommunusamanleggingar, fullur limaskapur í Norðurlandaráðnum og onnur.
Hygg eisini at:
- Løgmaður í Føroyum
- Løgting
- Løgtingsval
Mentan
Høvuðsgrein: Føroysk Mentan
Føroysk mentan hevur sín uppruna í norrønari mentan. Málið er runnið úr fornnorrønum eins og í grannalondunum. Í stórum eru føroyingar kristnir hóast ymasr áskoðanir eru um júst hvussu stórur partur av fólkinum er kristið. Við aldagomlu kvøðingini hava føroyingar siðvenju fyri kvøðing og sangi. M.a. orsakað av vantandi viðarvøkstri í Føroyum hava føroyingar ikki havt siðvenju fyri at nýta ljóðføri, men hava dansað og kvøðið í staðin. Í 20. øld betraðist vøruflutningur millum lond, og føroyingar fóru tá at nýta innflutt ljóðføri, sum nú verða nógv nýtt. Á sama hátt tók myndlistin dik á seg í 20. øld, og hevur ment seg nógv síðan.
Hygg eisini at:
- Tónleikur í Føroyum
- Listi av føroyskum rithøvundum
Landafrøði
Høvuðsgrein: Føroysk Landafrøði
Føroysk Landafrøði]
18 oyggjar eru í Føroyum. 17 eru bygdar og 1 óbygd, Lítla Dímun. Umframt oyggjarnar eru magnir hólmar, stakkar, drangar og sker. Tilsamans 779 av teimum. Heilt neyvt er víddin av øllum Føroyakortinum, við skerum, 1.395,74 km².
Oyggjarnar eru úr basalti, gosgróti, ið síðan fornu eldgosini er grivið burtur av jøklum í seinastu ístíð. Hesir jøklarnir eru nú firðir, sund og dalar, og orsøk til, at Føroyar eru tað oyggjasamfelagið, sum vit kenna í dag.
Lítla Dímun og Gáshólmur.]]
Av tí, at Føroyar eru skaptar soleiðis, at ísurin lættliga kundi renna burtur, rennur vatn eisini lættliga burtur. Sum oftast er hetta ikki ein trupulleiki, tí nógv regn er í Føroyum. Men tað kemur fyri, at einki regn er í fleiri mánaðir.
Hygg eisini at:
- Listi av býum í Føroyum
- Listi av fjøllum í Føroyum
- Listi av kommunum í Føroyum
- Oyggjar í Føroyum
Búskapur
Høvuðsgrein: Føroyskur Búskapur
Hygg eisini at
Útvortis ávísing
- [http://www.tinganes.fo/ Løgmansskrivstovan]
- [http://www.hagstova.fo Hagstovan]
- [http://www.matrikul.fo Matrikulstovan]
- [http://www.faroestamps.fo Faroestamps.fo]
- [http://www.Faroeislands.dk/ Faroeislands.dk]
- [http://www.psp-info.dk/faroe/INDEX.HTM psp-info.dk/faroe]
- [http://www.kort.fo/website/F20/viewer.htm Kort.fo] (Kort yvir Føroyar)
- [http://www.skulin.fo/myndasavn skulin.fo/myndasavn] (Myndasavnið á skulin.fo)
-
Bólkur:Evropa
ja:フェロー諸島
ko:페로 제도
1. apríl
1. apríl er dagur 91 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 92 um skotár er). 274 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar
- 1948 - Heimastýrislógin sett í gildi.
- 1976 - Heimastýrið yvirtók postverkið.
Føðingar
-
Andlát
-
Apríl, 01.
ja:4月1日
ko:4월 1일
simple:April 1
th:1 เมษายน
1948Øldir: 19. øld - 20. øld - 21. øld
Áratíggju: 1890-árini 1900-árini 1910-árini 1920-árini 1930-árini - 1940-árini - 1950-árini – 1960-árini 1970-árini 1980-árini 1990-árini
Árstal: 1943 1944 1945 1946 1947 - 1948 - 1949 1950 1951 1952 1953
----
Hendingar
- Tíðindablaði Føroya kunngerðasavn A og B verður útgivið fyrstu ferð.
- 1. apríl - Heimastýrislógin kom í gildi eftir at Danmark og Føroyar høvdu verið hersett av Týsklandi og Bretlandi ávíkavist.
- 22. mai og 23. mai - Tjóðveldisflokkurin varð stovnaður.
- 12 mai - Andras Samuelsen verður fyrsti Løgmaður undir Heimastýrislóguni.
- Merkið verður viðurkent av donskum myndugleikum sum tjóðarflagg føroyinga.
Ítróttur
Fótbóltur
Føðingar
- 30. mars - Óli Breckmann løgtingslimur.
- 3. desember - Ove Joensen
Andlát
- 1. september - Janus Djurhuus í Tórshavn
-
als:1948
ja:1948年
ko:1948년
simple:1948
TýsklandSamveldislýðveldið Týskland (Bundesrepublik Deutschland) er lýðveldi í Miðevropu. Í vestri hevur Týskland mark við Holland, Belgia, Luksemburg og Frakland, í norðri við Danmark, í eystri við Pólland og Kekkia og í suðri við Eysturríki og Sveis. Sjómarkini eru við Norðsjógvin og Eystrasalt.
Søga
Eystrasalt) og domkirkjan (1248-1880) í Köln]]
Høvuðsgrein: Týsk Søga
Politikkur
Høvuðsgrein: Týskur Politikkur
Mentan
Høvuðsgrein: Týsk Mentan
Landafrøði
Høvuðsgrein: Týsk Landafrøði
Búskapur
Høvuðsgrein: Týskur Búskapur
Hygg eisini at
Útvortis ávísing
- [http://www.deutschland.de/ deutschland.de]
- [http://www.kopenhagen.diplo.de/de/home/index.html Sendistova Týsklands í Keypmannahavn]
Bólkur:Evropa
Bólkur:ES
Bólkur:NATO
als:Deutschland
fiu-vro:S'aksamaa
ja:ドイツ
ko:독일
ms:Jerman
roa-rup:Ghirmânii
simple:Germany
th:สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี
zh-min-nan:Tek-kok
BretlandBretland hevur fleiri týdningar.
#Søguliga Bretland, sum var landið hjá bretum áðrenn rómverjar tóku seg aftur úr Bretlandi.
#Landið, sum eftirkomararnir hjá hesum søguligu bretum búgva í, t.e. Wales ella Valisia á føroyskum.
#Rómverski landsluturin Britannia.
#Stóra Bretland, sum er oyggin, ið Bretland altíð hevur verið á, umframt oyggjarnar rundan um hesa. Í hesum døgum er alt Stóra Bretland eisini eitt einkult fullveldisríki við enska heitinum United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, ofta stytt United Kingdom ella UK.
simple:Britain
Bólkur:Evropa
Bólkur:Fleiri týdningar
8. november
8. november er dagur 312 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 313 um skotár er). 53 eru dagar eftir av árinum.
Hendingar
-
Føðingar
-
Andlát
- 1968 - Petur Mohr Dam, løgmaður í Føroyum (f. 1898).
November, 08.
ja:11月8日
nb:8. november
1946Øldir: 19. øld - 20. øld - 21. øld
Áratíggju: 1890-árini 1900-árini 1910-árini 1920-árini 1930-árini - 1940-árini - 1950-árini – 1960-árini 1970-árini 1980-árini 1990-árini
Árstal: 1941 1942 1943 1944 1945 - 1946 - 1947 1948 1949 1950 1951
----
Hendingar
- 14. september Fólkaatkvøða um loying Danmarkar og Føroya millum. Úrsliti var 48,7% fyri loysing og 47,2% fyri at eitt danskt stjórnaruppskotið var sett í gildi.
- 8. november - Løgtingsval
Ítróttur
Fótbóltur
Føðingar
-
Andlát
- 2. august - Jóannes Patursson.
-
ja:1946年
ko:1946년
ms:1946
simple:1946
th:พ.ศ. 2489
Føroyar
Føroyar eru oyggjaland í Norðuratlantshavi. Íbúgvarnir verða nevndir føroyingar, og tungumál teirra verður nevnt føroyskt. Føroyska flaggið verður nevnt Merkið og føroyska skjaldarmerkið ímyndar ein veðr á bláðum skjøldri.
Søga
Høvuðsgrein: Føroya søga
Írski munkurin Dicuil skrivar 825 bókina Liber de mensura orbis terrae har oyggjar, ið helst eru Føroyar, eru nevndar. Grímur Kamban er fyrsti landnámsmaður uml. 825. 999 taka føroyingar við kristindóminum, men tað er politisk og átrúnaðarligt stríð millum Sigmund Brestisson og Trónd í Gøtu.
Trónd í Gøtu]
1035 tekur Leivur Øssursson Føroyar í len frá Noregs kongi og 1100 verða Føroyar biskopsdømi undir Nidaros erkibiskupsdømi. Biskupur Erlendur skrivar Seyðabrævið 1298 í Kirkjubø, hvar siðan 1300 múrurin verður bygdur, men ikki liðugur.
1380 fylgja Føroyar við Noregi undir danskan kong. Eftir trúbotin 1538 verður biskupstólurin niðurlagdur og Føroyar verða biskupsdømi undir Bergens biskuppi. Kongur tekur 2/3 av kirkjugóðsinum. 1619 fylgur handilin við Føroyar frá Bergen til Keypmannahavnar. 1620 kemur Føroya kirkja undir Sælands biskup.
Í Gablatíðinum 1655-1709 fær Kristoffur Gabel Føroyar í len. 1662 fær hann, og eftir hann sonurin, eisini einkarrætt til Føroya handil. 1673 skrivar presturin Lucas Debes bókina Færoæ et Færoa reserata. Eldur er úti í Tinganesi og flestu bygningar hjá handlinum brenna í grund. 1688 verður Norska Lóg galdandi í Føroyum.
Siðan 1709 er kongligur einahandil. Rybergs handil er 1768-1788 í Vágsbotni, Tórshavn. Føroyingar læra at salta sild, og klippfiskur verður útfluttur. Umsitingin av Føroyum verður 1776 løgd undir Sælands stiftsamt. 1781-1788 er Føroyaferðin hjá Jens Christian Svabo, sum skrivar bókina Indberetninger fra en Reise i Færøe 1781-1782.
Nólsoyar Páll byggir Royndina Fríðu 1804. Eisini í 1804 verður latínskúlin stongdur (stovnaður 1547). 1809 gongur Nólsoyar Páll burtur við skipi sínum.
Eftir Fríðurin í Kiel 1814 fer Noreg frá Danmark undir svenskan kong. Føroyar, Ísland og Grønland vera verðandi saman við Danmark. Løgtingið verður avtikið 1816 og Føroyar verða danskt amt.
V. U. Hammershaimb ger tað føroyska skrivmálið í 1846.
Danska grundlógin frá 1849 verður sett í gildi í Føroyum 1850. Fyrstu val í Føroyum til danska ríkisdagin er 1851, og 1852 verður Løgtingið endurreist sum ráðgevandi amtsráð. Kongligi einahandilin verður avtikin tann 1. januar 1856. Føroyar hava nú fríhandil.
1861 verður realskúlin í Havn stovnaður og 1870 læraraskúlin. Almúguskúlar koma 1872. I hetta árið verður eisini kommunulóg fyri Føroyar sett í gildi, og sluppfiskiskaourin byrjar.
Tann tjóðskaparligi fundurin í tinghúsinum er 2. jóladag 1888 og førir til at Føringafelag verður stovnað. 1899 verður Føroya Fólkaháskúli stovnaður. Fyrstu politisku flokkar í Føroyum verða til 1906-1908: Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin, ið fær fyrstu ferð meiriluti á tingi 1918.
Løgtingsskipanin verður broytt 1923: Amtmaður og próstur er ikki longur løgtingsmenn. Tingið velur sjálvt formann. 1928 fær Javnaðarflokkurin umboð á tingi.
1937 setur Løgtingið Føroya Studentaskúla á stovn. Grein 7 í fyriskipan frá 1912, um at undirvísingarmálið í skúlunum skuldi vera danskt, verður avtikin tann 13. desember 1938. Føroyskt bleiv kirkjumál tann 13. mars 1939.
1940-1945 er Føroyar hersettar av Bretland. Tann 25. apríl 1940 bleiv føroyska flaggið góðkent. Fólkaflokkurin, sum varð stovnaður 1939, fekk 6 mans á ting í 1940.
Við fólkaatkvøðu um stjórnaruppskot ella loysing tann 14. september 1946 er meiriluti fyri loysing, men kongur sendir løgtingið heim, og løgtingsval gevur meiriluta fyri sambandi. Heimastýrislógin kemur í gildi 1948, og Tjóðveldisflokkurin stovnaður.
1957 verður Útvarp Føroya stovnað. Føroyar fáa 12 fjórðinga fiskimark í 1964. Fróðskaparsetur Føroya verður sett á stovn í 1965.
Føroyar fáa umboð í Norðurlanda Ráðnum í 1970, og í 1974 er løgtingssamtykt um, at Føroyar ikki gerst limur í E.E.C. Fyrstu føroysku frímerkjum útgáva hjá Postverki tann 1. apríl 1976. 1977 fáa Føroyar 200 fjórðinga fiskimark.
Politikkur
Høvuðsgrein: Føroyskur politikkur
Føroyskur politikkur]
Politiskt eru Føroyar skipaðar við Løgtingi, ið hevur lóggevandi valdið um hendi, og Landsstýri, ið hevur útinnandi valdið um hendi. Kommunur taka sær av lokalum málum, tó at býtið millum land og kommunur ikki altíð er so greitt.
Sambært heimastýrislógini verða nøkur málsøki umsitin av donskum myndugleikum. Løgreglan og Dómsvaldið í Føroyum eru eisini donsk umframt fólkakirkjuna.
Viðvíkjandi grundlóg og ríkisrættarligum viðurskiftum eru viðurskiftini í Føroyum ógreið. Danska grundlógin er ongantíð sett í gildi við fólkaatkvøðu ella samtykt í Løgtinginum. Men hon verður útinnt av dómsvaldinum og øðrum myndugleikum. Tó er heimastýrislógin uttan iva partur av stjórnarlógargrundarlagnum í Føroyum.
Seks politiskir flokkar sita á tingi. Hesir eru:
Politisku spurningarnir, sum hesir flokkarnir eru ósamdir um, eru ikki bara um høgra og vinstra, sum ofta er í fullveldisríkjum. Flokkarnir eru eisini ósamdir um spurningar, ið snúgva seg um ríkisrættarligu viðurskiftini, eins og í flestu londum uttan fullveldi.
Í løtuni sita flokkarnir Fólkaflokkurin, Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin í samgongu saman. Henda samgongan er ein sonevnd meirilutasamgonga, hon hevur 21 av 32 tinglimum aftanfyri seg. Hetta er sermerkt, tí sum oftast hava samgongur 17 tinglimir aftanfyri seg.
Politisk mál, sum hava fingið stóra umrøðu seinastu árini eru ríkisrættarliga støðan, vinnustudningur, kommunusamanleggingar, fullur limaskapur í Norðurlandaráðnum og onnur.
Hygg eisini at:
- Løgmaður í Føroyum
- Løgting
- Løgtingsval
Mentan
Høvuðsgrein: Føroysk Mentan
Føroysk mentan hevur sín uppruna í norrønari mentan. Málið er runnið úr fornnorrønum eins og í grannalondunum. Í stórum eru føroyingar kristnir hóast ymasr áskoðanir eru um júst hvussu stórur partur av fólkinum er kristið. Við aldagomlu kvøðingini hava føroyingar siðvenju fyri kvøðing og sangi. M.a. orsakað av vantandi viðarvøkstri í Føroyum hava føroyingar ikki havt siðvenju fyri at nýta ljóðføri, men hava dansað og kvøðið í staðin. Í 20. øld betraðist vøruflutningur millum lond, og føroyingar fóru tá at nýta innflutt ljóðføri, sum nú verða nógv nýtt. Á sama hátt tók myndlistin dik á seg í 20. øld, og hevur ment seg nógv síðan.
Hygg eisini at:
- Tónleikur í Føroyum
- Listi av føroyskum rithøvundum
Landafrøði
Høvuðsgrein: Føroysk Landafrøði
Føroysk Landafrøði]
18 oyggjar eru í Føroyum. 17 eru bygdar og 1 óbygd, Lítla Dímun. Umframt oyggjarnar eru magnir hólmar, stakkar, drangar og sker. Tilsamans 779 av teimum. Heilt neyvt er víddin av øllum Føroyakortinum, við skerum, 1.395,74 km².
Oyggjarnar eru úr basalti, gosgróti, ið síðan fornu eldgosini er grivið burtur av jøklum í seinastu ístíð. Hesir jøklarnir eru nú firðir, sund og dalar, og orsøk til, at Føroyar eru tað oyggjasamfelagið, sum vit kenna í dag.
Lítla Dímun og Gáshólmur.]]
Av tí, at Føroyar eru skaptar soleiðis, at ísurin lættliga kundi renna burtur, rennur vatn eisini lættliga burtur. Sum oftast er hetta ikki ein trupulleiki, tí nógv regn er í Føroyum. Men tað kemur fyri, at einki regn er í fleiri mánaðir.
Hygg eisini at:
- Listi av býum í Føroyum
- Listi av fjøllum í Føroyum
- Listi av kommunum í Føroyum
- Oyggjar í Føroyum
Búskapur
Høvuðsgrein: Føroyskur Búskapur
Hygg eisini at
Útvortis ávísing
- [http://www.tinganes.fo/ Løgmansskrivstovan]
- [http://www.hagstova.fo Hagstovan]
- [http://www.matrikul.fo Matrikulstovan]
- [http://www.faroestamps.fo Faroestamps.fo]
- [http://www.Faroeislands.dk/ Faroeislands.dk]
- [http://www.psp-info.dk/faroe/INDEX.HTM psp-info.dk/faroe]
- [http://www.kort.fo/website/F20/viewer.htm Kort.fo] (Kort yvir Føroyar)
- [http://www.skulin.fo/myndasavn skulin.fo/myndasavn] (Myndasavnið á skulin.fo)
-
Bólkur:Evropa
ja:フェロー諸島
ko:페로 제도
1. apríl
1. apríl er dagur 91 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 92 um skotár er). 274 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar
- 1948 - Heimastýrislógin sett í gildi.
- 1976 - Heimastýrið yvirtók postverkið.
Føðingar
-
Andlát
-
Apríl, 01.
ja:4月1日
ko:4월 1일
simple:April 1
th:1 เมษายน
TýsklandSamveldislýðveldið Týskland (Bundesrepublik Deutschland) er lýðveldi í Miðevropu. Í vestri hevur Týskland mark við Holland, Belgia, Luksemburg og Frakland, í norðri við Danmark, í eystri við Pólland og Kekkia og í suðri við Eysturríki og Sveis. Sjómarkini eru við Norðsjógvin og Eystrasalt.
Søga
Eystrasalt) og domkirkjan (1248-1880) í Köln]]
Høvuðsgrein: Týsk Søga
Politikkur
Høvuðsgrein: Týskur Politikkur
Mentan
Høvuðsgrein: Týsk Mentan
Landafrøði
Høvuðsgrein: Týsk Landafrøði
Búskapur
Høvuðsgrein: Týskur Búskapur
Hygg eisini at
Útvortis ávísing
- [http://www.deutschland.de/ deutschland.de]
- [http://www.kopenhagen.diplo.de/de/home/index.html Sendistova Týsklands í Keypmannahavn]
Bólkur:Evropa
Bólkur:ES
Bólkur:NATO
als:Deutschland
fiu-vro:S'aksamaa
ja:ドイツ
ko:독일
ms:Jerman
roa-rup:Ghirmânii
simple:Germany
th:สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี
zh-min-nan:Tek-kok
8. november
8. november er dagur 312 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 313 um skotár er). 53 eru dagar eftir av árinum.
Hendingar
-
Føðingar
-
Andlát
- 1968 - Petur Mohr Dam, løgmaður í Føroyum (f. 1898).
November, 08.
ja:11月8日
nb:8. november
Føroyskt mál
Føroyskt er Indo-evropeisk mál. Tað hoyrir til Vesturnorrønu málættina (saman við íslendskum, norskum og hinum nú útdeyða norn).
norn
Í Føroyum tosa 48.000 fólk føroyskt, í Danmark uml. 25.000 og í Íslandi uml. 5.000, so samlaða talið av fólkum, ið duga føroyskt liggur um 85-90.000.
Stavraðið
Føroyskt nýtir latínska stavraðið við serligum norrønum serstavum. Føroyskt nýtir 29 bókstavir umframt trý samansett tvýljóð.
C, Q, W, X, Z verða ikki nýttir, men finnast í summum lániorðum (eisini Ü og Å í eftirnøvnum), men tó er skikkur at býta hesar stavir um við føroyskar stavir við somu frambering.
Teir verða flokkaðir soleiðis:
- Sjálvljóð eru: a á e i í o ó u ú y ý æ ø
- Tvíljóð eru: ei, ey, oy
- Hjáljóð eru: b c d ð f g h j k l m n p r s t v
Frambering og staving
Official transcriptions
Slovak and Czech linguists do not use IPA for phonetic transcription (neither for the Slovak language, nor for other common languages), but rather their own system based on the Slovak alphabet.
In the following table, pronunciation of each grapheme is given in this system as well as in IPA and SAMPA.
u
|-
|v ||v ||v
|-
|y ||i ||i
|-
|ý ||iː ||i:
|-
|æ ||z ||Ea
|-
|ø ||ø ||2:
|-
|
Merkið
Merkið er føroyska flaggið.
Merkið varð á fyrsta sinni borið fram av føroyskum studentum Jens Olivur Lisberg, Janus Øssursson og Pauli Dahl í Keypmannahavn longu í juni 1919, og longu tíðliga í 1920árunum vóru fólk farin at flagga við tí. Hetta vant rættiliga upp á seg eftir 1930, men loyvt var tað ikki, og eitt flaggstríð tók seg upp í Løgtinginum og millum føroyingar og donsku myndugleikarnar. Tað vóru serliga sjómennirnir, ið førdu hetta stríð. Longu 9. apríl 1940, sama dag sum Danmark varð hersett av Týsklandi undir seinra heimsbardaga, byrjaði sluppin Eysturoyggin at flagga við Merkinum. Hetta tí at danska flaggið ikki kundi brúkast meðan Danmark var hersett av Týsklandi. Boðini frá bretska hersetingarvaldinum 25. apríl 1940 vóru fyrsta almenna viðurkenningin av, at føroyingar høvdu sítt egna tjóðarmerki. Nú kundu sjómenn okkara sigla øll heimsins høv undir egnum tjóðareyðkenni.
1940]]
Seinnapartin 13. apríl 1940 komu tveir vápnaðir trolarar og krússarin Suffolk á Havnarvág og eitt herlið frá Royal Marines var sett á land. Bretska hersetanin av Føroyum var byrjað. Føroyingar tóku móti bretsku herdeildunum sum vinir, og viðurskiftini við hersetingarvaldið, vóru yvirhøvur góð tey 5 krígsárini. Løgtingið mótmælti tó bretsku hersetingini av Føroyum, men mótmælið var bara ímyndarligt.
Um hesar leiðir sigldu nógvir týskir kavbátar og sveimaðu nógv týsk bumbuflogfør frá støðum í Noregi, ið gjørdu álop á skipafylgi hjá teimun sameindu vesturi í havi. Hugsast kundi, at rættiligt kríggj kom at standa í Norðuratlantshavi. Tí høvdu Føroyar stóran hermálsligan týdning. Bretar bygdu her flogvøll við hangari og flogstøð hjá vatnflogførum, settu loftverjukanónir og aðrar kanónir upp víða hvar og minuløgdu firðirnar.
Noregi úr Miðvági. Hann hvarv í marts 1942 á veg undan Íslandi, og eingin av manningini, 21 mans, spurdist aftur. Líkt er til, at ein týskur kavbátur hevur søkt hann við torpedo.]]
torpedo. Í juli 1942 varð hon søkt stutt norður úr Kallinum av týskum flogfari, ið kastaði bumbur og skeyt við maskinbyrsum og granatum. Manningin, 8 mans, slapp í bátin og bjargaðist.]]
Havið um Føroyar gjørdist sera vandamikið, men føroyingar, ið eru bundnir at havinum, høvdu einki annað í at velja enn at halda fram við at sigla. Trot var á fiski í Bretlandi, og føroysk fiskiskip tóku upp eina lønandi sigling við ísfiski úr Íslandi á bretska marknaðin. Bretska hersetingarvaldið kravdi nú, at øll føroysk skip skuldu flagga við føroyskum flaggi og at føroyskt flagg og orðini Faroes og Føroyar skuldu verða málað á skipsíðurnar.
Kríggið kostaði Føroyum dýrt. Skip, ið fiskaðu ella sigldu við fiski til bretskar havnarbýir, vórðu minusprongd, torpederað ella skotin niður av kavbátum, onnur vórðu álopin av flogførum, ið kastaðu bumbur og skutu við maskinbyrsum. 1/3 av føroyska fiskiflotanum fór til havsins botn og 150 mans í bestu árum doyði. Hetta var meira enn 1/2% av fólkinum. Síðan 1947 hevur 25. apríl verið hildin sum føroyskur flaggdagur. Tá hava skúlabørnini frí og flaggdagshald er víða hvar um bygdir og býir. Sum vera man leita tankarnir tá til teirra, ið fullu í krígnum. Í sambandi við, at heimastýri varð sett á stovn í 1948, var Merkið endiliga viðurkent av donskum myndugleikum sum tjóðarflagg føroyinga.
Úr Løgtingslóg um flaggið
:Føroya flagg er hvítt krossmerki. Krossurin er fagurreyður (PMS 032) og azurblárandaður (PMS 300). Reyði liturin er 1/8 av flaggsins breidd og bláu rendurnar 1/2 av reyða litinum. Teir hvítu teigarnir eru ferhyrndir. Teir næst stongini javnliðaðir, men hinir tvær ferðir so langir. Munurin millum breidd og longd flaggsins er sum 8-11.
Sjá, tú blánar
Sjá, tú blánar sum loftið og tú rodnar sum blóð,
men hitt hvíta er fossur, brot og vetrarins ljóð.
Har tú veittrar á báru, fjalli, bergi og ong,
syngur tjóðin tær glaðasta song.
Um enn nær ella fjart
ert tú sál míni kært,
sum tú fedrunum vart;
tí tú glógvar so bjart
gjøgnum náttmyrkrið svart,
blátt sum loftið, sum brimbrotiðskært.
Har ið merkini veittra, veittri eisini mítt,
tað ber kvøðu frá landi mínum fagurt og frítt;
og eg kenni meg orna gjøgnum mønu og merg,
hoyri vetrarins brot
boða summarsins lot,
hoyri heystmyrka lag,
boða várljósan dag.
Fylkjast rað vit í rað,
kenna hjørtuni tað:
vit við tær stevna stinnir avstað.
- Orð: Hans Andrias Djurhuus, 1920
- Lag: Gunnar Mikkelsen
Keldur
- [http://www.stamps.fo/default.asp?catalog%5Fname=Frim%E6rker&category%5Fname=Miniark&product%5Fid=194 Postverk Føroya]
- [http://www.logir.fo/foldb/llofo/1959/0000042.htm Logtingslóg nr. 42 frá 17.07.1959 um flaggið]
Bólkur:Fløgg
1946Øldir: 19. øld - 20. øld - 21. øld
Áratíggju: 1890-árini 1900-árini 1910-árini 1920-árini 1930-árini - 1940-árini - 1950-árini – 1960-árini 1970-árini 1980-árini 1990-árini
Árstal: 1941 1942 1943 1944 1945 - 1946 - 1947 1948 1949 1950 1951
----
Hendingar
- 14. september Fólkaatkvøða um loying Danmarkar og Føroya millum. Úrsliti var 48,7% fyri loysing og 47,2% fyri at eitt danskt stjórnaruppskotið var sett í gildi.
- 8. november - Løgtingsval
Ítróttur
Fótbóltur
Føðingar
-
Andlát
- 2. august - Jóannes Patursson.
-
ja:1946年
ko:1946년
ms:1946
simple:1946
th:พ.ศ. 2489
Bólkur:Føroyskur politikkurPolitikkur
Bólkur:Politikkur Mairtín CrawfordMairtín Crawford (b. 1967 d. January 2004) was a poet and journalist who was born and educated in Belfast, Northern Ireland.
Bibliography
- Selected Poems (2005)
External links
- [http://www.artscouncil-ni.org/news/2004/new13012004.htm Arts Council of Northern Ireland]
Crawford, Mairtín
Crawford, Mairtín
Crawford, Mairtín
hotels edinburgh uk narty we francji hostel krakow online spielautomaten milan italy hotels
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
Batasuna
Batasuna (Unity) is a Basque political party based mainly in Spain but with a French presence, which is presumed to be associated with the Basque terrorist group ETA. It is part of the Basque National Liberation Movement which includes social organizations, trade unions, youth (Jarrai and Gazteriak, now merged in Haika and Segi), and wome
|
Damned knowledge
Damned knowledge, a term coined by Charles Fort (who collected and published accounts of many anomalous phenomena), is knowledge suppressed, discounted, or not recognized as real because it does not fit into the dominant paradigm of the time (or, sometimes, because it fits too well).
Reasons for suppression of knowledge include conflict with the political tenor and public authorities of the times,
|
|
Danse macabre
:This article is about La Dance Macabre, the late-medieval allegory. For other meanings of Dance Macabre or Dance of Death, see Danse Macabre (disambiguation).
Danse Macabre (disambiguation)
La Danse Macabre, also called Dance of death, La Danza Macabra, or Totentanz, is a late-medieval allegory on the universality of
|
Land bridge
Land bridge is essentially a historical term; it refers to dry land exposed during periods of low sea level (see regression), connecting what are now separate continents or islands. The best-known is the Bering land bridge, which connected North Asia and Alaska duri
|
Chicago Times
The Chicago Times was a newspaper in Chicago, Illinois. Previously edited by Cyrus McCormick, in 1861 the paper was purchased by Wilbur F. Storey.
Storey and Joseph Medill, editor of the Chicago Tribune, maintained a strong riva
|
Indies
]]
The Indies or East Indies (or East India) is a term used to describe lands of South and Southeast Asia, occupying all of the former British India, the present Indian Union, Pakistan, Bangladesh, Myanmar, Sri Lanka, the <
|
Guernsey/Government
The Bailiwick of Guernsey (French: Bailliage de Guernesey) is a British crown dependency in the English Channel off the coast of Normandy.
As well as the island of Guernsey itself, it also includes Alderney,
|
Malaysia/Government
Malaysia is a constitutional monarchy, nominally headed by the Yang di-Pertuan Agong ("paramount ruler"), customarily referred to as the king. Kings are elected for 5-year terms from among the nine sultans of the peninsular Malaysian states. The king also is the leader of the Islamic faith in Malaysia.
Executive power is vested in the cabinet led by the prime minister; the Malaysian constitution stipulates that the prime ministe
|
|