:: wikimiki.org ::
| Mar |
MarUn mar é unha larga expansión de auga salgada conectada cun océano. O termo tamén se usa para grandes lagos salinos que non teñen saída natural, como o Mar Caspio, o Mar de Aral e mais o Mar Morto. O termo úsase nun senso menos xeográfico para designar unha parte do océano, como mar tropical ou auga do mar referíndose ás augas oceánicas.
Mar Morto
A auga do mar é transparente. Mais, cando ollamos o mar, parece azul, verde ou ata cincento. A cor muda de acordo coa cor do ceo, que se reflicte nel. Tamén depende da cor da terra ou das algas transportadas polas súas augas. A partir dunha certa profundidade, as cores comezan a sumir do fondo do mar. A primeira cor en desaparecer é a vermella, aos seis metros. Despois, aos quince, tamén a amarela. Ata chegar a un punto en que só se ve o azul.
Durante millóns de anos, a choiva formou cursos de auga que ían disolvendo lentamente rochas de todos os períodos xeolóxicos, nas cales o sal común se atopa en abundancia. Eses cursos de auga desembocaban no mar. Como todos os ríos corren para o mar, el ficou con case todo o sal.
Moitos mares son mares marxinais.
Lista de mares, divididos por océano
- Mar de Bering
- Golfo do Alaska
- Golfo da California
- Mar de Okhotsk
- Mar do Xapón
- Mar do leste da China
- Mar do Sur da China
- Mar de Sulu
- Mar de Célebes
- Mar de Bohol (ou de Mindanao)
- Mar das Filipinas
- Mar de Flores
- Mar de Banda
- Mar de Arafura
- Mar de Timor
- Mar da Tasmania
- Mar Amarelo
- Mar de Coral
- Mar de Xava
- Baía de Hudson
- Baía de James
- Baía de Baffin
- Golfo de San Lourenzo
- Mar Caribe
- Golfo do México
- Mar dos Sargazos
- Mar do Norte
- Mar Báltico
- Golfo de Bothnia
- Mar da Irlanda
- Mar Mediterráneo
- Mar Adriático
- Mar Exeo
- Mar Negro
- Mar de Azov
- Mar Xónico
- Mar Ligur
- Mar de Mirtoon
- Mar Tirreno
- Golfo de Sidra
- Mar de Mármara
- Mar de Creta
- Mar Cantábrico
- Golfo da Guinea
- Mar Vermello
- Golfo de Adén
- Golfo Pérsico
- Golfo de Omán
- Mar Arábico
- Baía de Bengala
- Mar de Barents
- Mar de Kara
- Mar de Beaufort
- Golfo de Amundsen
- Mar de Chukchi
- Mar de Laptev
- Mar de Weddell
- Mar de Ross
Mares Continentais
- Mar de Aral
- Mar Caspio
- Mar Morto
- Mar da Galilea
Mares extraterrestres
As Lunar maria son vastas chairas basálticas na Lúa que se chamaron mares porque os primeiros astrónomos así se referían a elas, pensando que estas eran corpos de auga.
Asúmese que hai auga líquida baixo a superficie de moitas lúas, máis marcadamente Europa, unha lúa de Xúpiter.
Tamén se pensa que hai hidrocarburos en estado líquido na superficie de Titán, a pesar de que se poden considerar máis "lagos" que "mares". A distribución desas rexións líquidas será mellor comprendida despois da chegada da Sonda Cassini.
Vexa tamén
- Océano
- Río
- Xeografía
- Golfo
- Baía
- Estreito
category:Xeografía
category:Hidrografía
-
ja:海
ko:바다
ms:Laut
simple:Sea
zh-min-nan:Hái
OcéanoGrande extensión de auga que cobre case tres cuartas partes da superficie do planeta Terra. Adóitase a dividir en cinco zonas, a saber:
- Océano Atlántico: Situado ó oeste de Europa e África, e ó leste de América. Esta medrando polos efectos da dorsal atlántica.
- Océano Índico: Situado baixo o subcontinente Indio en Asia. Ó Leste de África e Arabia e ó oeste de Tailandia e Indonesia.
- Océano Pacífico: É o maior de todos. Está entre Asia e América, o continente arquipélago Oceanía sitúase nel.
- Océano Glacial Ártico: É o que cobre as xeadas augas que circundan ó Polo norte.
- Océano Glacial Antártico: Circunda ó continente chamado Antártida ó redor do Polo sur. Moitas veces acostúmase a non citalo por mor de que os seus lím,ites non están moi claros e así dise que o Océano Pacífico, o Índico e o Océano Atlántico circundan á Antártida.
category:Xeografía
ja:大洋
ko:대양
ms:Lautan
simple:Ocean
th:มหาสมุทร
zh-min-nan:Hái-iûⁿ
Mar CaspioO mar Caspio é un mar interior da Asia. Baña Rusia, Daguestán, Acerbaixán, o Turkmenistán, o Casaquistán e Irán, coas estepas da Asia Central ao norte e ao leste. Na antigüidade, coñecíase como o océano Hircaniano ou tamén mar Khazar e mar Khvalisian.
O mar Caspio é un dos menores mares do mundo. Segundo os científicos, tén características tanto dun lago coma dun mar. Cunha superficie de 400 mil km², tendo 1.200 x 450 km, representa o mais importante mar interior do mundo. A pesar diso, non tén o estatuto xurídico dun mar. A sua profundidade media é de 180 metros, cunha cota máxima de 1.025 metros, e a sua extensón costeira é de case 7 mil km.
mar
O mar Caspio contén unha grande cantidade de esturión, do cal se extraen as ovas para as transformar en caviar. Sen embargo, a súa pesca excesiva ameaza esa poboación.
Recentes pesquisas anunciaron a presenza de reservas de petróleo nas profundidades deste mar.
Os ríos Volga e maisUral desaugan no mar Caspio, que se conecta ao mar de Azov polo canal Manych.
Mais o mar Caspio non recebe soamente auga da cunca do Volga: a contaminación resultante de case a metade da poboación rusa e dun tercio da produción industrial e agrícola das áreas do rio Volga explica os elevados niveis de contaminación en case toda a cunca hidrográfica. A falta de preocupación ambiental no período soviético foron un dos factores da degradación do mar Caspio.
Morfoloxía
A morfoloxía do mar Caspio dividese en tres partes principais:
- a porción sur, onde se encontran as maiores profundidades, con 325 metros de média.
- a parte central, cunha profundidade média de 170 metros.
- a porción norte, que integra a depresión Aralo-Caspiana (depresión absoluta, da que a altitude média é de –28 m). É a parte mais rasa do mar, onde a profundidade non pasa dos 10 metros. Esta parte tamén é mais vulnerable aos impactos socio-ambientais, por estar situada xunto a áreas continentais baixas e chas, alén de posuir menor volume e profundidade.
Evolución do nivel
O Volga é responsable da maior parte do fluxo de auga que chega ao mar Caspio. Así, esta vía fluvial é fundamental para que se manteña o equilibrio acuático, a constitución biolóxica e química e maila oscilación do nivel da auga. Deste xeito, o que acontece arredor do vale do Volga repercute no mar Caspio.
O nivel do mar Caspio subiu e desceu ao longo dos séculos. Alguns historiadores apoian a teoria segundo a cal, durante a Idade Media, un aumento do nivel das augas teria provocado a inundación de cidades litorais da rexión de Khazaria, como a cidade de Atil. No século XX ocorreron polo menos trés grandes períodos de troco no nivel xeral da superficie do Caspio. Entre os anos de 1900 e 1929, practicamente non ocorreran variacións significativas de nivel. Entre 1930 e 1978, o nivel das augas presentou unha disminuición continuada, principalmente entre 1930 e 1941. A causa principal dese fenomeno foi a disminuición do fluxo de auga vida dos rios que alí teñen a sua foz.
A partir do 1978, o nivel medio do Caspio subiu cerca de 2,5 metros. As oscilacións de nivel, típicas en lagos ou mares pechados, causan impactos tanto no ponto de vista ambiental como na economia das áreas ribeirás. Tal escenario aconteceu no mar Caspio durante a prolongada queda do nivel das augas (1930/1977), cando especialistas acreditaban que esa era unha tendencia irreversibel. Así, o goberno soviético realizou planexamentos economicos, considerando a continua baixa do nivel do mar. Cando o nivel subiu de novo, unha parte considerable do que fora construído, os danos do aumento do nivel acuático acabaran sendo maiores nos territorios chans da costa norte e nordeste, áreas pertencentes a Rusia. Os especialistas aínda non teñen explicacións para o recente aumento do nivel, nen unha previsón do que poderá ocorrer nun futuro próximo.
Cidades ribeirás
As principais cidades á beira do mar Caspio son:
- Bakú, Acerbaixán
- Turkmenbashi, Turquemenistán (antiga Krasnowodsk)
- Babol, provincia de Mazandaran, Irán
- Atyrau, Casaquistán
- Aktau, Casaquistán (antiga Shevchenko)
As cidades históricas á beira do mar Caspio:
- Atil
- Khazaran
Algúns dados
- Superfície: 371000 km².
- Dimensións: 1210 kn de norte a sur e de 210 kn a 436 kn de leste a oeste.
- Profundidade: Media: 170 m, máxima: 995 m.
- Altitude: 28 m por baixo do nivel do mar.
- Afluentes: Volga, Ural, Cura, Terek.
Ligazóns externas
- [http://www.grida.no/caspian/background_info/physical.htn Dados detallados, en ingles]
- O estatuto xurídico do mar Caspio
- [http://www.ridi.org/adi/199910a1.htn Réseau Internet pour le Droit International (RIDI)]]
- [http://www.monde-diplomatique.fr/1995/07/A/1633 no Monde Diplomatique, en frances]
- [http://www.caspianenvironment.org/ Caspian Environment Programme]
- [http://www.caspianenvironment.org/reports/Framework_Convention.zip Framework Convention for the Protection of the Marine Environment of the Caspian Sea] (2003)
Caspio, Mar
ja:カスピ海
ko:카스피 해
Mar de Aral
O mar de Aral é un mar interior da Siberia, na Asia, situado entre 53° e 56° de latitude norte e entre 58° e 62° de lonxitude leste. Está situado entre Casaquistán ao norte e Usbequistán ao sur, é un grande lago de auga doce que está considerada como a cuarta extensión de auga doce da Terra.
Na actualidade está en grave degradación ao ser desviada durante décadas a agua dos dous ríos tributarios, Amur Daria e Sir Daria, con fins agrícolas, o que provocou que perdera unha grande parte da súa superficie e maior aínda do seu volume de auga.
En 1960 cobria 68 000 km², sendo o 4º maior lago do mundo. En 2000, a sua superfície xa estaba dividida en dúas partes. A separación entre o Pequeno mar ao norte e o Grande mar ao sur data de 1989. A evolución actual predi a desaparición total do segundo por volta de 2025.
Desaparición
A diminución do volume de agua no Mar de Aral é considerado un dos maiores desastres ambientais e humanos da historia.
Recibindo agua de dous ríos, o Amu-Daria e o Syr-Daria, o Mar de Aral ven secando progresivamente desde 30 anos. As nacentes dos dous ríos é nas altas montanhas que fan parte do sistema do Himalaia e que distancian cerca de 1.000 km da foz. Durante toda esta extensión, sucesivas drenaxes feitas polo goberno soviético nas repúblicas da Asia Central a partir de 1920 fixeron que o fluxo dos rios no mar diminuise considerabelmente (o 90% do caudal no río Syr-Daria). As drenaxes feitas con propósitos de irrigación de culturas de algodón no Usbequistán, e arroz no Casaquistán, en pleno deserto. Os fluxos acumulados en anos normais dos dous ríos pasaron de 60 km³; na década de 1950 a 38,5 km³; en 1970, 10 km³; en 1975 e 1,3 km³; en 1986.
Na década de 1960, o mar de Aral tiña unha superficie de 66,5 mil km2, con profundidade média de 16 metros e salinidade de 1/3 mais baixa que a rexistrada xeralmente nos oceanos. Dous rios principais lanzabam as suas aguas no Aral: o Amu Daria, ao sur e o Sir Daria a nordeste. Por ano proporcionaba 40 mil toneladas de pesca, e era unha rica fonte para a variedade biolóxica da rexión. Nesta mesma década, as autoridades soviéticas intensificaron a política de irrigación, utilizando as aguas dos rios. A meta era cultivar 7 millóns de hectáreas da Asia Central na cultura do algodón. Ese sistema de cultivo tornou en pouco tempo o Usbequistán no cuarto maior produtor e no segundo exportador mundial do “ouro branco”. Tal éxito económico provocou enormes danos ao medio ambiente e ás poboacións da rexión, especificamente para mais de 1 millón de persoas da Karakalpakia, república autónoma do Usbequistán.
Actualmente, o nivel do Mar de Aral baixou de 22 m desde 1960 e perdeu o 60% da sua superficie. O seu volume pasou de 100 km3 a 650 km3 de 1960 a 1990. O litoral recuou mais de 80 km. En 1990 mais do 90% das terras húmidas ao redor da rexión secaron.
Ligazóns externas e bibliografía
Ligazóns
- [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3846843.stm Artigo de David Shukman para a BBC sobre un estudo que detectou niveis altos de danos no ADN da poboación local, que explicaría as altas taxas de cáncer. Muynak, Usbekistán, 29 de xuño de 2004] (en inglés)
- http://www.dfd.dlr.de/app/land/aralsee/ (en alemán)
- [http://www.newscientist.com/news/news.jsp?id=ns99993947 Artigo en New Scientist, 21 de xullo de 2003] (en inglés)
- [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3218961.stm Artigo na BBC sobre a presa planeada, 29 de outubro de 2003] (en inglés)
- [http://www.grida.no/aral/aralsea/english/arsea/arsea.htm Información sobre o estado actual do ecosistema do Mar de Aral] (en inglés)
- [http://www.oneworld.org/patp/pap_aral.html Artigo sobre a morte do Mar de Aral] (en inglés)
- [http://visibleearth.nasa.gov/Regions/Aral_Sea/365.html 365 fotos do Mar de Aral tomadas desde satélite, na páxina web "Visible Earth" da NASA]
- [http://www.american.edu/ted/aral.htm www.american.edu: Artigo sobre a relación entre o desastre do Mar de Aral e a produción de algodón] (en inglés)
- [http://edcwww.cr.usgs.gov/earthshots/slow/Aral/Aral Imaxes tomadas desde satélite do cambio medioambiental]
- [http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9906/21/anthrax.island/ Anthrax 'time bomb' ticking in Aral Sea, researchers say - Informe da CNN sobre o vertedoiro de armas biolóxicas na illa de Vozrozhdeniya] (en inglés)
- [http://himvoiska.narod.ru/vozrogdenie.html Os segredos da illa de Vozrozhdeniya] (en ruso)
- [http://www.kinoexpert.ru/index.asp?comm=4&num=5583 Páxina sobre a película "Psy"] (en ruso)
Bibliografía
- Bissell, Tom. "Eternal Winter: Lessons of the Aral Sea Disaster." Harper's, abril de 2002, pp. 41–56.
- Ellis, William S. "A Soviet Sea Lies Dying." National Geographic, febreiro de 1990, pp. 73–93.
Aral, Mar
Category:Lagos
ja:アラル海
ko:아랄 해
Auga
Química
Química
Substancia formada a partir de átomos de Hidróxeno e Osíxeno, con moléculas de fórmula H2O.
Na natureza nunca se atopa en estado puro, senón misturada con minerais e outras moitas substancias.
É a base de todo organismo pluricelular, polo que a existencia de auga está íntimamente relacionada coa de vida. A maior parte dos animais e vexetais conteñen unha alta porcentaxe de auga, e son poucas as especies que poden sobrevivir nos lugares onde esta é escasa (desertos e outras zonas áridas).
Pode atoparse como auga dóce (en ríos, lagos, e montañas), ou como auga salgada nos mares e océanos. A auga ten un importante papel tanto en múltiples ámbitos: en bioloxía debido á xa mencionada importancia para a vida, en química pola súa composición e por seren unha molécula bipolar e de pH neutro, en xeoloxía polo seu importante papel na erosión das rochas,...
A cero graos centígrados (273 aproximadamente na escala Kelvin) atópase en estado sólido como xeo, e ferve a aproximadamente a 100 graos centígrados. O punto de xeación espontánea atópase preto dos 233 graos Kelvin. Na natureza pode atoparse tanto en estado sólido como líquido e gaseoso, pasando dun estado a outro nun ciclo continuo.
Da importancia da auga na vida biolóxica e sentimental do ser humano, sobre todo nas súas orixes nas que non dispuña dela a pracer coma agora, dan conta a abundancia de topónimos. Estes son algúns exemplos espallados:
- Alhama (Provincia de Almería, Provincia de Granada, Provincia de Zaragoza) do árabe al-hammah, "fonte termal".
- As Burgas (Provincia de Ourense) probable do euskera: bero + ur + ga, "manacial ou lugar de auga quente".
- Dos Aigüas (Provincia de Valencia)
- A Fervenza (Fene, Provincia da Coruña) ← ferver
- río Guadalquivir significa "río río río" ← Wad ("cauce" en árabe) + al (artigo determinado árabe) + quivir (supostamente do íbero ibr, "agua", coma Ebro, Iberia, etc.); o mesmo con moitos topónimos que comezan por Guad-: Guadiana, Guadalix, Guadalete, Guadalhorce, Guadiamar del Segura, Guadalajara, Guadarrama (del árabe "río de arena"), etc. Co segundo termo íbero: Alcazarquivir.
- Lago de Carucedo (Provincia de León), polo represado formado cando os romanos botaron os restos de terra da mina de ouro de Las Médulas e se encorou arroyo;
- Santiago de Entrambasaugas (Guitiriz, Provincia de Lugo) ← entre + ambas + augas ("aguas")
- Septe Aigüas (Provincia de Valencia)
- Tambre (Santiago de Compostela, Provincia da Coruña) ou Tamuxe e Tameiga (Mos, Provincia de Pontevedra) ← supostamente de Tam-, "río" precéltico, paracéltico o céltico.
- Tossa de Mar (Provincia de Girona), do euskera: iturri, "fonte".
category:química
category:etimoloxía
als:Wasser
ja:水
ko:물
ms:Air
simple:Water
th:น้ำ
AzulO azul é unha das tres cores-luz primarias, e cor-pigmento secundaria, resultado da superposición dos pigmentos ciano e maxenta. Atópase na faixa 470nm do espectro de cores visíbeis.
Sinónimos: cerúleo, cárdeo, celeste, azur, zafiro.
Uso, simbolismo e expresións coloquiais
O azul acostuma estar asociado á frieza, depresión, monotonía. E, por iso mesmo, tamén á paz, á orde, á harmonía. Entre os matices, é o menos expansivo aos ollos.
Véxase tamén
Lista de cores
category:cores
Category:Óptica
Cor
Cores do espectro visíbel.
Cor, frecuencia e enerxía da luz.
Cor é un aspecto físico da natureza. A cor dun material determínase pola lonxitude de onda dos raios luminosos que refliten as súas moléculas constituíntes. Un obxecto terá unha cor determinada se reflicte (non absorbe) exactamente os raios correspondentes á frecuencia daquela cor.
Así, un obxecto é vermello se absorbe todos os raios de luz, excepto o vermello.
A cor relaciónase cos diferentes lonxitude de onda do espectro electromagnético. Son percibidas a través dos órganos de visión na faixa da "zona visíbel" como unha sensación que nos permite diferenciar os obxectos do espazo con maior precisión.
Considerando as cores como luz, a cor branca resulta da superposición de todas as cores, en canto o negro é a ausencia de luz. A luz branca pódese descompor en todas as cores (o espectro) por medio dun prisma. Na natureza, esta descomposición orixina un arco da vella.
Teoría da Cor
Cando se fala de cor, hai que distinguir entre a cor obtida aditivamente (cores formadas con luz) ou a cor obtida substractivamente (cores formadas con pigmentos).
No primeiro caso, chamado de sistema RGB, temos os obxectos que emiten luz (monitores, televisión, Sol, etc.) nos que a cor é a suma de diferentes lonxitudes de onda das cores primarias de luz Vermello + Azul + Verde = Branco.
No segundo sistema (subtractivo ou cor pigmento) píntase unha superficie sen pigmentación(branca) mesturándolle as cores secundarias da luz (tamén chamadas de primarias en artes plásticas); Ciano + Maxenta + Amarelo = negro. Este sistema corresponde ao "CMYK" das impresoras e serve para obter cor con pigmentos (tintas e obxectos non emisores de luz).
Moitas veces chámanse cores primarias ao amarelo, azul e vermello, o que é incorrecto en ambos espazos de cor. Así o que se chama azul primario corresponde ao ciano. O vermello primario ao maxenta e o amarelo Primario ao propio amarelo. O uso de cores diferentes (azul , amarelo, vermello) neste espazo de cor leva a que non sexa posíbel fabricar todas as cores, e que no círculo das cores certos opostos estean trocados.
Nótese que nada disto se coñecía antes da invención do prisma e da división do espectro da luz branca, polo que aínda hoxe ensínase nas nosas escolas que Amarelo/Azul/Vermello son as cores primarias, a partir das cales se obteñen todas as demais, o cal é falso.
A principal diferenza entre un corpo azul (iluminado por luz branca) e unha fonte emisora azul é de que o pigmento azul está a absorber o verde e o vermello reflectindo apenas azul en canto que a fonte emisora de luz azul emite efectivamente apenas azul. Se se iluminase o obxecto con esa luz, continuaría a parecer azul. Mais, se polo contrario, se iluminase cunha luz amarela (luz Vermella + Verde), o corpo parecería negro.
Táboa de Cores
Ver tamén
- Lista de cores
- Modelos de cor:
- CMYK - (do inglés Cyan, Magenta, Yellow, blacK) Ciano, Maxenta, Amarelo e Negro, sistema de cores utilizado en gráfica e pigmentos
- HLS
- HSB
- HSV
- Lab- contén un canal "A" un canal "B" e un terceiro "L" designado por lightness'.
- RGB - (do inglés Red, Green, Blue) Vermello, Verde, Azul, sistema de cores utilizado en luces e, por consecuencia, na electrónica e recursos visuais electrónicos como o vídeo
category:electromagnetismo
category:Óptica
ja:色
ko:색
simple:Color
VermelloO Vermello (do latín "vermiño", a cochinilla) é a cor situada no limite do espectro visíbel luminoso (por baixo desta lonxitude de onda está o infravermello que xa non é perceptíbel pola visión humana). Tamén se coñece como "escarlata" ou "encarnado".
- O prefixo grego para vermello é Eritro-.
Uso, simbolismo e expresións coloquiais
- O vermello acostuma asociarse coa esquerda dunha forma xeral e co comunismo en particular.
- Unha das cores asociadas ao Nadal, xunto co verde e mais o branco.
- Representa o loito na Igrexa Católica, por analoxía ao sangue de Cristo.
- Na simboloxía chinesa, o vermello é a cor da boa sorte.
Véxase tamén
Lista de cores
category:cores
ja:赤
simple:Red
th:สีแดง
AmareloO amarelo (ou marelo) é unha cor cunha lonxitude de onda comprendida entre as faixas 565 nm e 590 nm do espectro de cores visibles. Pódese considerar unha mestura entre as cores vermella e verde.
O amarelo é unha das cores primarias.
Uso, simbolismo e expresións coloquiais
É considerado o máis expansivo entre os matices, así como o que máis atrae aos ollos. A exploración do seu uso ten unha grande importancia na obra de Vincent van Gogh.
O amarelo era a cor símbolo do Emperador da China, e por consecuencia, da Monarquía chinesa.
En moitos países, o amarelo úsase para representar os taxis. A cor tamén acostuma a usarse nas "páxinas amarelas" das listas telefónicas para designar anuncios clasificados.
Véxase tamén
Lista de cores
category:cores
Category:Óptica
ja:黄色
simple:Yellow
Choiva
A chuvia ou choiva é un fenómeno físico que consiste na precipitación de auga sobre a superficie da Terra. A choiva formase nas nubes. Non todas as choivas chega ao chan: algunhas evaporanse mentras están aínda a cair, nun fenómeno que recebe o nome de virga e acontece principalmente en períodos/locais de ar seco.
A choiva ten papel importante no ciclo hidrolóxico. A cantidade de choivas é medida usando un instrumento chamado pluviómetro, de funcionamento simple: un tubo de colecta da choiva, cunha escala graduada (xeralmente de 0,25 mm en 0,25 mm) capaz de indicar a cantidade de choivas no lugar.
Choiva frontal
mm
Son causadas polo encontro dunha masa fría con outra quente (e húmida), típicas das latitudes medias. As choivas frontais ocorren cando a masa fría se atopa con outra masa quente e húmida.
Choiva de Convección
Son provocadas pola intensa evaporación e o consecuente enfriamento pola acensión do ar húmido. Estas choivas tamén son coñecidas popularmente como augaceiros.
Choiva oroxénica ou de releve
Ocorren cando os ventos húmidos se erguen e enfrían polo encontro dunha barreira montañosa, como é normal nas encostas voltadas para o mar.
category:Fenómenos atmosféricos
category:Fenómenos naturais
category:Meteoroloxía
ja:雨
ko:비
ms:Hujan
simple:Rain
th:ฝน
SalNormalmente, a palabra sal é usada como sinónimo do sal de cociña (cloruro de sodio).
Na química, un sal é un composto neutro dun catión ligado a un anión. O sal é tipicamente o produto dunha reación química entre
- Unha base e un ácido, forman un sal + auga, ex.: 2NaOH + H2SO4 --> Na2SO4 + 2H2O sulfato de sodio
- Un metal e un ácido, forman un sal + hidroxeno, ex.: Mg + H2SO4 --> MgSO4 + H2 sulfato de magnesio
- Un óxido ácido e un óxido básico, formando un sal, ex.: CO2 + CaO --> CaCO3 carbonato de calcio
En xeral, os sais son compostos iónicos que forman cristais. Son frecuentemente solúbeis en auga, onde os dous ións se separan. Os sais en xeral teñen un alto ponto de fusión, reducida dureza e pouca compresibilidade. Se fundidos ou disolvidos en auga, conducen electricidade.
Os sais receben o nome dos ións que os constitúen. Os componentes catiónicos, en xeral ións metálicos ou amonio, son presentados no final, precedidos dos componentes aniónicos, ex.: cloruro de potásio, acetato de sodio, etc. Os anións receben o nome de acordo co ácido que os formou. Exemplos:
- acetatos son os sais do ácido acético
- carbonatos son os sais do ácido carbónico
- cloruros son os sais do ácido clorídrico
- cianuros son os sais do ácido Prúsico, máis coñecido por ácido cianídrico
- sulfuros son os sais do ácido sulfídrico
- nitratos son os sais do ácido nítrico
- nitritos son os sais do ácido nitroso
- fosfatos son os sais do ácido fosfórico
- sulfatos son os sais do ácido sulfúrico
- citratos son os sais ácido cítrico
Vexa tamén:
- electrólito
- electrólise
Link externo
- http://www.salt.org.il
category:Compostos químicos
simple:Salt
Auga
Química
Química
Substancia formada a partir de átomos de Hidróxeno e Osíxeno, con moléculas de fórmula H2O.
Na natureza nunca se atopa en estado puro, senón misturada con minerais e outras moitas substancias.
É a base de todo organismo pluricelular, polo que a existencia de auga está íntimamente relacionada coa de vida. A maior parte dos animais e vexetais conteñen unha alta porcentaxe de auga, e son poucas as especies que poden sobrevivir nos lugares onde esta é escasa (desertos e outras zonas áridas).
Pode atoparse como auga dóce (en ríos, lagos, e montañas), ou como auga salgada nos mares e océanos. A auga ten un importante papel tanto en múltiples ámbitos: en bioloxía debido á xa mencionada importancia para a vida, en química pola súa composición e por seren unha molécula bipolar e de pH neutro, en xeoloxía polo seu importante papel na erosión das rochas,...
A cero graos centígrados (273 aproximadamente na escala Kelvin) atópase en estado sólido como xeo, e ferve a aproximadamente a 100 graos centígrados. O punto de xeación espontánea atópase preto dos 233 graos Kelvin. Na natureza pode atoparse tanto en estado sólido como líquido e gaseoso, pasando dun estado a outro nun ciclo continuo.
Da importancia da auga na vida biolóxica e sentimental do ser humano, sobre todo nas súas orixes nas que non dispuña dela a pracer coma agora, dan conta a abundancia de topónimos. Estes son algúns exemplos espallados:
- Alhama (Provincia de Almería, Provincia de Granada, Provincia de Zaragoza) do árabe al-hammah, "fonte termal".
- As Burgas (Provincia de Ourense) probable do euskera: bero + ur + ga, "manacial ou lugar de auga quente".
- Dos Aigüas (Provincia de Valencia)
- A Fervenza (Fene, Provincia da Coruña) ← ferver
- río Guadalquivir significa "río río río" ← Wad ("cauce" en árabe) + al (artigo determinado árabe) + quivir (supostamente do íbero ibr, "agua", coma Ebro, Iberia, etc.); o mesmo con moitos topónimos que comezan por Guad-: Guadiana, Guadalix, Guadalete, Guadalhorce, Guadiamar del Segura, Guadalajara, Guadarrama (del árabe "río de arena"), etc. Co segundo termo íbero: Alcazarquivir.
- Lago de Carucedo (Provincia de León), polo represado formado cando os romanos botaron os restos de terra da mina de ouro de Las Médulas e se encorou arroyo;
- Santiago de Entrambasaugas (Guitiriz, Provincia de Lugo) ← entre + ambas + augas ("aguas")
- Septe Aigüas (Provincia de Valencia)
- Tambre (Santiago de Compostela, Provincia da Coruña) ou Tamuxe e Tameiga (Mos, Provincia de Pontevedra) ← supostamente de Tam-, "río" precéltico, paracéltico o céltico.
- Tossa de Mar (Provincia de Girona), do euskera: iturri, "fonte".
category:química
category:etimoloxía
als:Wasser
ja:水
ko:물
ms:Air
simple:Water
th:น้ำ
RíoCurso natural e permanente de auga doce, que flúe por un leito e que desemboca no mar, nun lago ou noutro río.
O Miño é o río máis importante de Galicia, tanto pola súa lonxitude como polo seu caudal.
- Río Douro
- Río Texo
- Río Guadiana
- Río Guadalquivir
- Río Ebro
Category:XeografíaCategory:Ríos
ja:川
ko:강
ms:Sungai
simple:River
th:แม่น้ำ
zh-min-nan:Hô
Mar do Xapón
O mar de Xapón, é un pequeno mar situado no oeste do Océano Pacífico, entre as illas xaponesas de Hokkaido, Honshu e Kyushu, a illa de Sakhalin ao leste e a península de Corea e Rusia ao oeste. Cobre 978.000 de km² de superficie. A profundidade máxima é de 3742 metros, aínda que a profundidade media situase en 1752 metros. O mar conéctase con outros mares por seis estreitos:
- o estreito de Tartary, entre o continente asiático e as illas Sakhalin
- o estreito de Perusia entre Sakhalin e Hokkaido
- o estreito de Tsugaru entre Hokkaido e Honshu
- o estreito de Kanmon entre Honshu e Kyushu
- o estreito de Tsushima entre Kyushu e Tsushima
- o estreito de Corea entre Tsushima e a península de Corea.
ja:日本海
ko:동해
zh-min-nan:Ji̍t-pún-hái Ibn Khaldūn
Ibn Khaldun, full name Abu Zayd 'Abd al-Rahman ibn Muhammad ibn Khaldun al-Hadrami (عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي), May 27, 1332/ah732 to March 19, 1406/ah808) was a famous Tunisian Muslim historiographer and historian born in what is modern day Tunisia, and is sometimes seen as one of the forerunners of modern historiography, sociology and economics. He is best known for his Muqaddimah (Prolegomena).
Biography
Ibn Khaldun's life is relatively well-documented, as he wrote an autobiography (al-ta`rîf bi-ibn khaldûn wa-rihlatuhu gharban wa-sharqan, published by Muhammad ibn Tâwît al-Tanjî, Cairo 1951), in which numerous documents regarding his life are quoted word-for-word. However, the autobiography has little to say about his private life, so that little is known about his family background. Generally known as Ibn Khaldun after a remote ancestor, he was born in Tunis in 1332 C.E. (732 A.H.) into an upper-class Andalusian family, the Banu Khaldun. His family, which held many high offices in Andalucia, had emigrated to Tunisia after the fall of Seville at the beginning of the Reconquista, around the middle of the 13th century. Under the Tunisian Hafsid dynasty some of his family held political office; Ibn Khaldun's father and grandfather however withdrew from political life and joined a mystical order.
In his autobiography Ibn Khaldun traces his descent back to the time of the Prophet Muhammad through an Arab tribe from Yemen, specifically Hadhramaut, which came to Spain in the eighth century at the beginning of the Islamic conquest. In his own words: "And our ancestry is from Hadhramaut, from the Arabs of Yemen, via Wa'il ibn Hajar, from the best of the Arabs, well-known and respected." (p. 2429, [http://www.alwaraq.com/ Al-Waraq]'s edition). However, a few biographers (eg., Mohammad Enan) question his claim, suggesting that his family may have been Berbers who pretended to Arab origin in order to gain social status.
Education
His family's high rank enabled Ibn Khaldun to study with the best North African teachers of the time. He received a classical Arabic education, studying the Qur'an and Arabic linguistics, the basis for an understanding of the Qur'an and of Islamic law, Hadith and Fiqh. The mystic, mathematician and philosopher Al-Abili introduced him to mathematics, logic and philosophy, where he above all studied the works of Averroes, Avicenna, Razi and al-Tusi. At the age of 17 Ibn Khaldun lost both his parents to an epidemic of the plague which hit Tunis.
Following family tradition, Ibn Khaldun strove for a political career. In the face of a constantly changing political situation in contemporary North Africa, this required a high degree of skill, developing alliances and dropping them appropriately, to avoid being sucked under by the demise of rules who at times held power only briefly. Ibn Khaldun's autobiography, in which he spends time in prison, gains the highest offices and enters exile, at times reads like an adventure story.
Early years in Tunis and Granada
At the age of 20, he began his political career at the Chancellery of the Tunisian ruler, Ibn Tafrakin, with the position of kAtib al-'alAmah, which consisted of writing in fine calligraphy the typical introductory notes of official documents. In 1352 Abu Ziad, the Sultan of Constantine, marched on Tunis, and defeated it. Ibn Khaldun, in any case unhappy with his respected but politically meaningless position, followed his teacher Abili to Fez. Here the Merinid sultan Abu Inan Fares I gave him a position as a writer of royal proclamations, which didn't prevent Khaldun from scheming against his employer. In 1357 this brought the 25-year-old a 22-month prison sentence. At the death of Abu Inan in 1358, the vizier al-Hasan ibn Omar set him at liberty and reinstated him in his rank and offices. Ibn Khaldun then schemed against Abu Inan's successor, Abu Salem Ibrahim III, with Abu Salem's exiled uncle, Abu Salem. When Abu Salem came to power, he gave Ibn Khaldun a ministerial position, the first which corresponded with Ibn Khaldun's expectations.
By contrast, after the fall of Abu Salem through Ibn Amar Abd Allah, a friend of Ibn Khaldun's, Khaldun was disappointed, receiving no significant official position. At the same time, Amar successfully prevented Ibn Khaldun - whose political skills he was well aware of - from allying with the Abd al-Wadids in Tlemcen. Ibn Khaldun therefore decided to move to Granada. He could be sure of a positive welcome there, since at Fez he had helped the Sultan of Granada, the Nasrid Mohammed V, regain power from his temporary exile. In 1364 Mohammed entrusted him with a diplomatic mission to the King of Castille, Pedro the Cruel, to sign a peace treaty. Ibn Khaldun successfully carried out this mission, and politely declined Pedro's offer to remain at his court and have his family's Spanish possessions returned to him.
In Granada however Ibn Khaldun quickly came into competition with Mohammed's vizier, Ibn al-Khatib, who saw the close relationship between Mohammed and Ibn Khaldun with increasing mistrust. Ibn Khaldun tried to shape the young Mohammed into his ideal of a wise ruler, an enterprise which Ibn al-Khatib thought foolish and a danger to peace in the country - and history proved him right. At al-Khatib's instigation, Ibn Khaldun was eventually sent back to North Africa. Al-Khatib himself was later accused by Mohammed of having unorthodox philosophical views, and murdered, despite an attempt by Ibn Khaldun to intercede on behalf of his old rival.
In his autobiography Ibn Khaldun tells us little about his conflict with Ibn al-Khatib and the reasons for his return to Africa. The orientalist Muhsin Mahdi interprets this as showing that Khaldun later realised that he had completely misjudged Mohammed V.
High political office
Back in Africa, the Hafsid sultan of Bougie, Abu Abdallah, who had been his companion in prison, received him with great cordiality, and made Ibn Khaldun his prime minister. During this period Ibn Khaldun carried out an adventurous mission to collect taxes among the local Berber tribes. After the 1366 death of Abu Abdallah, Khaldun changed sides once again and allied himself with the ruler of Tlemcen, Abu al-Abbas. A few years later he was taken prisoner by Abdalaziz (Abd ul Aziz), who had defeated the sultan of Tlemcen and seized the throne. He then entered a monastic establishment, and occupied himself with scholastic duties, until in 1370 he was sent for to Tlemcen by the new sultan. After the death of Abd ul Aziz he resided at Fez, enjoying the patronage and confidence of the regent.
Ibn Khaldun's political skills, above all his good relationship with the wild Berber tribes, were in high demand among the north African rulers, whereas he himself began to tire of politics and constant switching of allegiances. In 1375, sent by Abu Hammu, the Abdalwadid Sultan of Tlemcen, on a mission to the Dawadida tribes, Ibn Khaldun sought refuge with one of the Berber tribes, the Awlad Arif of central Algeria, in the town of Qalat Ibn Salama. He lived there for over three years under their protection, taking advantage of his seclusion to write the Muqaddimah (the "Introduction" to his planned history of the world). In Ibn Salama, however, he lacked the necessary literature to complete the work. As a result, in 1378, he returned to his native Tunis, which in the mean time had been conquered by Abu al-Abbas, who took Ibn Khaldun back into his service. There he devoted himself almost exclusively to his studies and completed his history of the world. His relationship with Abu al-Abbas remained strained, as the latter doubted his loyalty, especially after Ibn Khaldun presented him with a copy of the completed history, but simply omitted the usual panegyric to the ruler. Under pretence of going on the Hajj to Mecca - something an Islamic ruler could not simply refuse permission for - Ibn Khaldun was able to leave Tunis and sail to Alexandria.
Last years in Egypt
In comparison to the Maghreb Ibn Khaldun must have felt Egypt was a paradise; indeed he himself said "He who has not seen it does not know the power of Islam." While all other Islamic regions had to cope with border wars and inner strife, Egypt under the Mamluks was experiencing a period of economic prosperity and high culture. But even in Egypt, where Ibn Khaldun spent the rest of his life, he could not stay out of politics completely. In 1384 the Egyptian Sultan, al-Malik udh-Dhahir Barquq, made him Professor of the Qamhiyyah Madrasah, and grand Qadi (supreme judge) of the Maliki school of fiqh or religious law (one of four schools, the Maliki school was widespread primarily in West Africa). His efforts at reform encountered resistance, however, and within a year he had to resign his judgeship. A contributory factor to his decision to resign may have been the heavy personal blow that struck him in 1384, when a ship carrying his wife and children sank off the coast of Alexandria. Ibn Khaldun now decided to complete the pilgrimage to Mecca after all.
After his return in May 1388, Ibn Khaldun concentrated more strongly on a purely educational function at various Cairo madrassas. At court he fell out of favour for a time, as during revolts against Barquq he had - apparently under duress - together with other Cairo jurists issued a Fatwa against Barquq. Later relations with Barquq returned to normal, and he was once again named the Maliki qadi. Altogether he was called six times to this high office, which for various reasons he never held long.
In 1401, under Barquq's successor, his son Faraj, Ibn Khaldun took part in a military campaign against the Mongolian conqueror Timur, who besieged Damascus. Khaldun doubted the success of the venture and didn't really want to leave Egypt. His doubts were vindicated, as the young and inexperienced Faraj, concerned about a revolt in Egypt, left his army to its own devices in Syria and hurried home. Ibn Khaldun remained at the besieged city for seven weeks, being lowered over the city wall by ropes in order to negotiate with Timur, in a historic series of meetings which he reports extensively in his autobiography. Timur questioned him in detail about conditions in the lands of the Maghreb; at his request, Ibn Khaldun even wrote a long report about it. As he recognized the intentions behind this, he did not hesitate, on his return to Egypt, to compose an equally extensive report on the history of the Tartars, together with a character study of Timur, sending these to the Merinid rulers in Fez.
Ibn Khaldun spent the following five years in Cairo completing his autobiography and his history of the world and acting as teacher and judge. He died on 17th March 1406, one month after his sixth selection for the office of the Maliki Qadi.
Works
Unlike most Arab scholars, Ibn Khaldun has left behind few works other than his history of the world, the kitAb al-`ibAr. Significantly, such writings are not alluded to in his autobiography, suggesting perhaps that Ibn Khaldun saw himself first and foremost as a historian and wanted to be known above all as the author of the kitAb al-`ibAr. From other sources we know of several other works, primarily composed during the time he spent in North Africa and Spain. His first book, lubAb al-muhassal, a commentary on the theology of ar-Razî, was written at the age of 19 under the supervision of his teacher al-Âbilî in Tunis. A work on Sufism, ^sifA' al-sA'il was composed around 1373 in Fez. Whilst at the court of Mohammed V., the Sultan of Granada, Ibn Khaldun composed a work on logic, `allaqa li-l-sultAn.
The kitAb al-`ibAr (full title: kitAb al-'ibAr wa-diwAn al-mubtada' wa-l-_habar fI ayyAm al-`arab wa-l-a^gam wa-l-barbar wa-man `A.sarahum min _dawI al-sul.tAn al-akbar – Book of Evidence, Record of Beginnings and Events from the Days of the Arabs, Persians and Berbers and their Powerful Contemporaries), Ibn Khaldun's main work, was originally conceived as a history of the Berbers. Later the focus was widened so that in its final form (including its own methodology and anthropology) it represents a so-called "universal history". It is divided into seven books, the first of which, the Muqaddimah, can be considered a separate work. Books two to five cover the history of mankind up to the time of Ibn Khaldun. Books six and seven cover the history of the Berber peoples and of the Maghreb, which for the present-day historian represent the real value of the kitAb al-`ibAr, as they are based on Ibn Khaldun's personal knowledge of the Berbers.
For sociology it is interesting that he conceived both a central social conflict ("town" versus "desert") as well as a theory (using the concept of a "generation") of the necessary loss of power of city conquerors coming from the desert. Following a contemporary Arab scholar, Sati' al-Husri, it can be suggested that the Muqaddimah is essentially a sociological work, sketching over its six books a general sociology; a sociology of politics; a sociology of urban life; a sociology of economics; and a sociology of knowledge. The work is based around Ibn Khaldun's central concept of 'asabiyah, or "social cohesion." This cohesion arises spontaneously in tribes and other small kinship groups; and it can be intensified and enlarged by a religious ideology. Ibn Khaldun's analysis looks at how this cohesion carries groups to power but contains within itself the seeds - psychological, sociological, economic, political - of the group's downfall, to be replaced by a new group, dynasty or empire bound by a stronger (or at least younger and more vigorous) cohesion.
Perhaps the most frequently cited observation drawn from Ibn Khaldun's work is, in layman's terms, the notion that when a society becomes a great civilization (and, presumably, the dominant culture in its region), its high point is followed by a period of decay. This means that the next cohesive group that conquers the diminished civilization is, by comparison, a group of barbarians. Once the barbarians solidify their control over the conquered society, however, they become attracted to its more refined aspects, such as literacy and arts, and either assimilate into or appropriate such cultural practices. Then, eventually, the former barbarians will be conquered by a new set of barbarians, who will repeat the process.
Assessments of Ibn Khaldun's Contribution
- British historian Arnold J. Toynbee called the Muqaddimah "undoubtedly the greatest work of its kind that has ever yet been created by any mind in any time or place."
- Bernard Lewis describes Ibn Khaldun as "the greatest historian of the Arabs and perhaps the greatest historical thinker of the Middle Ages" (from The Arabs in History, 1950, page 160)
- Abderrahmane Lakhsassi writes: "No historian of the Maghreb since and particularly of the Berbers can do without his historical contribution."
Some Quotes from Works by Ibn Khaldun
On economics
"In the early stages of the state, taxes are light in their incidence, but fetch in a large revenue...As time passes and kings succeed each other, they lose their tribal habits in favor of more civilized ones. Their needs and exigencies grow...owing to the luxury in which they have been brought up. Hence they impose fresh taxes on their subjects...[and] sharply raise the rate of old taxes to increase their yield...But the effects on business of this rise in taxation make themselves felt. For business men are soon discouraged by the comparison of their profits with the burden of their taxes...Consequently production falls off, and with it the yield of taxation."
This sociological theory includes the concept known in economics as the Laffer Curve (the relationship between tax rates and tax revenue follows an inverted U shape).
On the Arabs
- "Arabs dominate only of the plains, because they are, by their savage nature, people of pillage and corruption. They pillage everything that they can take without fighting or taking risks, then flee to their refuge in the wilderness, and do not stand and do battle unless in self-defense. So when they encounter any difficulty or obstacle, they leave it alone and look for easier prey. And tribes well-fortified against them on the slopes of the hills escape their corruption and destruction, because they prefer not to climb hills, nor expend effort, nor take risks. Whereas plains, when they can reach them due to lack of protection and weakness of the state, are spoils for them and morsels for them to eat, which they will keep despoiling and raiding and conquering with ease until their people are defeated, then imitate them with mutual conflict and political decline, until their civilization is destroyed. And Allah is capable of their creation, and He is the One, the Victorious, and there is no other lord than Him." [http://www.al-eman.com/islamlib/viewchp.asp?BID=163&CID=8#s3 (original text)]
Note on Ibn Khaldun's use of "Arab"
While it is true that many Muslim scholars who composed their works in Arabic, both in the religious and in the intellectual sciences, have been of non-Arab descent, Ibn Khaldun's use of the term Arab in his history seems to indicate a class of people and not a group. Most scholars believe that, in many instances, Ibn Khaldun uses the name Arab to mean bedouin. Other scholars, such as Mohamed Chafik, deny this.
From Bernard Lewis, The Arabs in History pp. 14-16 (1950)
:"From late 'Abbasid times onwards the word Arab reverts to its earlier meaning of Bedouin or nomad, becoming in effect a social rather than an ethnic term. In many of the Western chronicles of the Crusades it is used only for Bedouin, while the mass of the Muslim population of the Near East are called Saracens. It is certainly in this sense that in the sixteenth century Tasso speaks of
::'Altri Arabi poi, che di soggiorno, / certo non sono stabili abitanti;' (Gerusalemme Liberata, XVII 21.)
:"The fourteenth-century Arabic historian Ibn Khaldun, himself a townsman of Arab descent, uses the word commonly in this sense."
Some text from the 1911 Encyclopædia Britannica
On the Persians
From The Muqaddimah:
:…It is a remarkable fact that, with few exceptions, most Muslim scholars…in the intellectual sciences have been non-Arabs…thus the founders of grammar were Sibawaih and after him, al-Farisi and Az-Zajjaj. All of them were of Persian descent…they invented rules of (Arabic) grammar…great jurists were Persians… only the Persians engaged in the task of preserving knowledge and writing systematic scholarly works. Thus the truth of the statement of the prophet becomes apparent, 'If learning were suspended in the highest parts of heaven the Persians would attain it"…The intellectual sciences were also the preserve of the Persians, left alone by the Arabs, who did not cultivate them…as was the case with all crafts…This situation continued in the cities as long as the Persians and Persian countries, Iraq, Khorasan and Transoxiana (modern Central Asia), retained their sedentary culture." The Muqaddimah, Translated by F. Rosenthal (III, pp. 311-15, 271-4 [Arabic]; R.N. Frye (p.91)
See also
- Sundiata Keita
- Egon Orowan
Fatwas:
- Historical Shi'a-Sunni relations
Bibliography
- Ibn Khaldun: The Muqaddimah: an Introduction to History. Translated from the Arabic by Franz Rosenthal. 3 vols. New York: Princeton 1958.
- Ibn Khaldun: The Muqaddimah: an Introduction to History. Trans Franz Rosenthal, ed N.J. Dawood. 1 vol (abridged) 1967.
- Muhsin Mahdi: Ibn Khaldun's Philosophy of History. London 1957.
- Walter Fischel, Ibn Khaldun in Egypt; his public functions and his historical research, 1382-1406; a study in Islamic historiography. Berkeley, University of California Press, 1967.
- Mahmoud Rabi', The political theory of Ibn Khaldun, Leiden 1967
- Ibn Khaldun: al-Ta'rîf bi-ibn Khaldûn wa rihlatuhu gharban wa-sharqan. Published by Muhammad ibn Tâwît al-Tanjî. Cairo 1951. (Autobiography, Arabic)
External links
- [http://www.isidore-of-seville.com/ibnkhaldun/ Ibn Khaldun on the Web]
- [http://www.muslimphilosophy.com/ik/klf.htm Ibn Khaldun: His Life and Work, by Muhammad Hozien]
- [http://www.ummah.net/history/scholars/KHALDUN.html Muslim Scientists and Scholars - Ibn Khaldun]
- [http://www.tawiza.nl/content/awid.php?id=414&sid=14&andra=artikel Dutch biography]
- [http://membres.lycos.fr/benikou/ Chapters from the Muqaddimah and the History of Ibn Khaldun in Arabic]
- [http://amazighworld.net/history/ancienthistory/articles/arabe_ibn_khaldun.php "Les Arabes n'établissent leur domination que sur des pays de plaines"]
- [http://nobsnews.blogspot.com/1993/11/growths-of-civilizations.html#ibn_khaldun Ibn Khaldūn, from Arnold Toynbee, A Study of History vol. iii, III. C. II. (b), p. 321]
- [http://mothboard.com/board.php?board=Ibn%20Khaldun Ibn Khaldun Discussion]
- [http://www.tunisiancommunity.org/ibnkhaldun_award/introduction.htm The Ibn Khaldoun Community Service Award]
- [http://home.hio.no/~araki/arabase/ibn/khaldun.html#The Prolegomena (al-Muqaddimah): Methodology & concepts of economic-socioogy]
Khaldun
Khaldun
Khaldun
Khaldun
Khaldun
ms:Abdul Al-Rahman Ibn Muhammad Ibn Khaldun
ja:イブン=ハルドゥーン
Venezia alberghi dieta Doda i Virgin backup software download gry zrcznociowe
|
|
|
|