:: wikimiki.org ::
| 1870 |
18701869 <--> 1871 / 19ma yar-cento
----
Eventi
- Europa –
- Franca prusa-milito komencas (til 1871). Napoléon 3ma esas kaptita dum kombato en Sedan. Franci desagnoskas ilu e proklamas (triesma) republiko.
- Italiana trupi okupas Roma, ed Italia esas unionita da Giuseppe Garibaldi.
- Konsilio di Vatikano proklamas ke papo esas ne-erorebla parolante en trono.
- Sud-Amerika –
- Ataki da Paraguay a vicina landi finas (depos 1865). Paraguay esas preske devastita.
- Antonio Guzma komencas novigar Venezuela (til 1888).
- Oceania – En Nova-Zelando duesma Maori-milito finas (depos 1860).
Naski
Morti
- Kojong, rejo di Korea (depos 1865).
Category:1870a yari
ko:1870년
simple:1870
18691868 <--> 1870 / 19ma yar-cento
----
Eventi
- 10 di mayo – Unesma Finlandana-linguala spektaklo di Lea da Aleksis Kivi en teatro.
- Suez-kanalo apertesas grandioze. Giuseppe Verdi kompozis por festo Aida-opero.
- Germania konquestas areo en Karolini.
- Unesma Pacifiko-fervoyo kompleteskis Usa.
Naski
- 14 di agosto – Armas Järnefelt, Finlandana kompozisto.
- 2 di oktobro – Mohandas (Mahatma) Gandhi, Indiana populestro.
- 31 di decembro – Henri Matisse, Franca piktisto.
Morti
Category:1860a yari
simple:1869
19ma yar-centoHistorio > yar-cento > 18ma yar-cento 20ma yar-cento
Kursiva yaro ne inheras a ca yarcento:
----
Dum 19ma yarcento eventis inter altri:
- Mondo – Savo en multa domeni di cienci kreskas. Multa importanta inventuri esas developita ad omnadia uzo. Industriala produktado per mashini kreskas ma lo ne donas prospero ad omna homi.
- Europa – En komenco di yarcento naskas Empireo-stilo en Francia, en mezo di yarcento repeto-stilo ed en fino di yarcento yugendo-stilo.
- Nord-Amerika – Usa expansas su a westo. De 1804 til 1806 Lewis e Clark exploras Mississippi-dopa arei.
Dum unesma duimo dil 19ma yarcento eventis inter altri:
- Sud-Amerika – Simón Bolivar liberigas Kolumbia, Ecuador, Venezuela e Peru ed il entraprezas uniono-stato. Ilu dicas: “On ne povas regnar Amerika. La servo di revoluciono esas kam plugo di maro.”
- Azia – Cezaro Gia-Long unionas Vietnam de 1802 til 1820. Nexta cezaro Minh Mang exilas Kristani.
- Oceania – Indijena populo di Australia diminutas drastikale pro ataki da koloniani.
Dum duesma duimo dil 19ma yarcento eventis inter altri:
- Mondo
- Socialista e revoluciona idei expansas su che laboranta klaso.
- Mondala imperio di Britania e Francia prosperas subordinante populi.
- Europa –
- Mikra rejii di Italia esas unionita.
- Germania unionas su per militi kontra altra stati.
- Azia – Japonia apertas sua pordi por exterlandal idei.
- Nord-Amerika – Interna milito di Usa tempestas de 1861 til 1865. Lasta Indiani-militi en westa parto-stati di Usa de 1862 til 1890.
Kalendaro por la yarcento
Yaro-nombri inter diagonala streketi montras bisextilo. Pro saveskar dato en bisextilo uzez la kolumno en quo januaro o februaro esas inter diagonala streketi.
Exempli
- (1) Ye 1854 quo semano-dio esis 7ma di junio?
:> En kolumno junio 7ma dato esas en lineo di E. Supre 1854 E esas en lineo di merkurdio. Do 7ma di junio ye 1854 esis merkurdio.
- (2) Ye 1888 en septembro quesma dio esis jovdio?
:> Supre 1888 che jovdio esas E. En kolumno di septembro en lineo di E esas 6 - 13 - 20 - 27. Do co esis jovdii en septembro ye 1888.
- (3) Ye 1810 en quo monato 3ma dio esis saturdio?
:> Supre 1810 en lineo di saturdio esas C. En lineo di 3ma dio C esas sub februaro, marto e novembro. Do ye 1810 3ma e saturdio esis en februaro, marto e novembro.
- (4) En quo yaro 29ma di februaro esis saturdio?
:> En lineo di 29ma dio sub /februaro/ (bisextilala) esas F. En lineo di saturdio sub F esas 1801, 1807, /1812/,… Nur yari inter diagonala streketi esas valida. Do 1812, 1840 edc. esas la respondo.
Category:Yar-centi Category:Historio
ja:19世紀
ko:19세기
simple:19th century
th:คริสต์ศตวรรษที่ 19
zh-min-nan:19 sè-kí
Europa:Europa esas anke la satelito di Jupitero.
----
La bordi di Europa esas Atlantiko en westo, Arktika Oceano en nordo, montaro di Ural, rivero Ural e Kaspia Maro en esto e montaro di Kaukazia, Nigra Maro e Mediteraneo en sudo. Europa ed Azia formacas kune superkontinento Eurazia.
Eurazia
----
Stati en Europa
Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Georgia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Macedonia | Malta | Moldavia | Monako | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San Marino | Serbia e Montenegro | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukrainia | Unionita Rejio | Vatikano
Turkia jacas en Europa ed Azia.
Altra loki
Abhazia | Adjaria | Andaluzia | Anglia | Aragon | Balkania | Baltiko | Bavaria | Bohemia | Bretonia | Britania | Bukovina | Chechenia | Chuvasia | Dagestan | Flandria | Frizia | Galisia | Gibraltar | Holando | Iberia | Ingushia | Kalmukia | Karintia | Kastilia | Katalunia | Kaukazia | Kornwal | Kosovo | Krimea | Laponia | Moravia | Nord-Irlando | Nord-Osetia | Normandia | Okcitania | Saxonia | Silezia | Skandinavia | Skotia | Sud-Osetia | Wals
Historiala nomi
Chekoslovakia | Gallia | Helvetia | Prusia | Soviet-Uniono, Sovietia | Yugoslavia
Monti e montari
Alpi | Apenini | Karpati | Kaukazo | Blanka Monto | Olimpo | Pirenei | Uralo
Riveri e fluvii
Danubio | Rheno | Volga
Mari e.c.
Adriatiko | Arktika Oceano | Atlantiko | Baltika Maro | Blanka Maro | Egea Maro | Kanalo | Kaspia Maro | Maro di Irlando | Nigra Maro | Mediteraneo | Gibraltar-stretajo
Insuli
Acori | Ålando | Baleari | Dardaneli | Eolia-insuli | Faero | Hebridi | Jersey | Korsika | Madeira | Man-Insulo | Mayorka | Minorka | Sardinia | Sicilia
Category:KontinentiCategory:Europa
als:Europa
ja:ヨーロッパ
ko:유럽
ms:Eropah
roa-rup:Evropa
simple:Europe
th:ทวีปยุโรป
zh-min-nan:Europa
18711870 <--> 1872 / 19ma yar-cento
----
Eventi
- Afrika – Angla jurnalisto Henry Stanley departas ad Afrika pro trovar deskovristo David Livingstone.
- Europa –
- Milito inter Francia e Germania finas (depos 1870).
- Stati di suda Germania unionas su a Prusia. Wilhelm 1ma di Prusia divenas cezaro di Germania e Otto von Bismarck uniono-chefministro.
- Napoléon 3ma rezignas e triesma republiko di Francia komencas (til 1940).
- Oceania – Chefo Cakobau fondas propra dinastio en Fiji-insuli.
Naski
Morti
Category:1870a yari
ko:1871년
simple:1871
Napoléon 3maCharles Louis Napoléon Bonaparte ye 20 di aprilo 1808 en Paris - 9 di januaro 1873 en Chislehurst, Kent, Anglia esis prezidento di Francia e pos imperiestro.
Dum yuneso, il esis membro di Carbonari, rezist-organizeso kontre australa dominacanta di Nord-Italia. To esus pose efekto sur l'externa politiko.
Karcerita pos la duesma tentativa pri stroko di stato (oktobro 1836 ed agosto 1840) il fugas ad Unionita Rejio lore mayo 1846, retro-venar pos la revoluciono ye februaro 1848 per ganar la prezidentala elekto ye 10 di decembro. Ye 2 di decembro 1851 Napoléon prenas diktatoriala povi do sendar politika kaptiti a punisala kolonii kom Diabl-islando Franca Guayana od (en modera kazi) Nova-Kaledonia. Ye 28 di aprilo 1855 il trans-vivas tentativa asasino.
Napoléon 3ma opoza Rusia ad Ottoman imperio en Krimea-milito (marto 1854 til marto 1856). Ye 14 di januaro 1858 Napoléon trans-vivas altra tentativa asasino. Ye mayo-julio 1859 Franca interveno sekurigas Austria vinkeso en Italia, e la rezulto di to esis l'uniono di Italia e l'aquiro di Savoie e Nice regiono da Francia ye 1860, lasta foye Francia extensas lia teritorio en Europa. Francia prenis parto en duesma opiumo-milito kum Unionita Rejio, e ye 1860 franca trupi entris Beijing.
Tamen, l'interveno en Mexikia (januaro 1862 - marto 1867) finita da vinkeso e mortigo di imperiestro Maximilian 1ma. Plu importanta Prusia pos granda venko sur Austria dum somero 1866 insidias il pro unitar Germania tra milito. Malada di reno Napoléon komandas armeo ke esis blokita en Sedan e kapitulis ye 2 di septembro 1870.
Legacajo
Importanta chanjo dum lia rejo esis la Paris-rekonstrukturo de labirinto nesalubra a larga rekta avenui kon petro-domo e arbori ke anke permisita uzar kanoni direktita da Baron Haussmann (1809–1891).
La fer-voyo reto tre etendis akompaninta industriala revoluciono.
La moblaro-stilo es piktita nigra kun mikra buketo-floro blanka e reda.
Category:Regnanto di Francia
ja:ナポレオン3世 (フランス皇帝)
Roma
Roma esas la chefurbo di Italia.
Tradicionale fondita en 753 aK. da Romulus, segun qua ol nomesis. Ma la nomo forsan devenas de Ruma, l'anciena nomo dil Tiber-rivero.
- Areo:1290 km²
- Populo: 2,546,807 (2004)
Category:Italia
als:Rom
ja:ローマ
ko:로마
simple:Rome
VatikanoVatikano esas stato en centra Europa in Italia e la urbo Roma.
Chefurbo: - - -
Lojanti:
- sumo (yaro): 805 (2003)
- lojantala denseso: 1830 km2
Surfaco: 0,44 km2
----
Historio
Politiko
Geografio
Ekonomio
Demografio
Kulturo
Cetera aferi
ko:바티칸 시국
zh-min-nan:Vaticano
ja:バチカン
nb:Vatikanstaten
simple:Vatican City
AmerikaLa kontinento di Amerika dividesas en tri: Nordala, Centrala e Sudala parto. Altralatere ulafoye on parolas nur pri Nord- e Sud-Amerika, e tatempe
Centr-Amerika esas konsiderata kom parto di Nord-Amerika. Anke Karibeo od Antili (Granda Antili e Mikra Antili) esas konsiderata kom aparta areo.
Image:Amerika-Pos.png
Segun la linguala stando en Amerika, on parolas pri Angla Amerika, Quebec (Franca), Hispana Amerika e Portugala Amerika.
Nord-Amerika
Stati
Kanada | Mexikia | Usa
----
Altra loki
Alaska | Aleuti | Grenlando | St Pierre e Mikelon
----
Fluvii
Mississippi
----
Monti
Monto Mc Kinley | Monto Whitney | Monto Elbert | Monto Waddington
Centr-Amerika
Stati
Bahama | Barbados | Belize | Dominika | Dominga Republiko | Grenada | Guatemala | Haiti | Honduras | Jamaika | Kosta Rika | Kuba | Nikaragua | Panama | Salvadoria | St Lucia | St Vincent e Grenadini
----
Altra loki
Antili | Bermudi | Guadelupe | Hispaniola | Kayman-Insuli | Martinik | Montserrat | Panama-kanalo | Porto-Riko | St Kitts-Nevis | Virgin-Insuli Britana | Virgin-Insuli Usana
----
Mari
Karibeana Maro
----
Monti
Citlatepetl
Sud-Amerika
Stati
Arjentinia | Bolivia | Brazil | Chili | Equador | Guayana | Kolumbia | | Paraguay | Peru | Surinam | Trinidad e Tobago | Uruguay | Venezuela
----
Altra loki
Falklandi | Franca Guayana | Galapagi | Patagonia
----
Fluvii
Amazon | Uruguay
----
Monti e montari
Ancohuma | Aconcagua | Chimborazo
ja:アメリカ州
ko:아메리카
nb:Amerika
simple:The Americas
zh-min-nan:Bí-chiu
18651864 <--> 1866 / 19ma yar-cento
----
Eventi
- 9 di aprilo – L' Interna milito di Usa finas (depos 1861). Ol esis tre moderna milito, dum quo trupi esis transportita per treni, precepti sendita per telegrafili, pri kruelegi esis savigita per fotografuri e jurnali. 13ma augmento di konstituciono di Usa abnegas sklaveso.
- 24 di decembro – En Usa fondesas okulta societo Ku Klux Klan. La skopo dil societo esas prezervar la supereso di le blanko en suda partostati.
- Paraguay komencas atakar sua vicina landi (til 1870).
- Milito inter Oranje e Moshweshwe (di Basuto-populo) komencas (til 1868).
- Rejo Kojong di Korea komencas regnar (til 1870). Il novigos Korea ed obsedos Kristani.
- Chiniana laboristi transportesas a Havayi.
- Administro-centro di Nova-Zelando translacesas de Auckland a Wellington.
Naski
- 12 di novembro – Into Konrad Inha (nask. Nyström), Finlandana fotografisto-pioniro.
- 8 di decembro – Jean Sibelius, Finlandana kompozisto (mortos 1957).
Morti
- 14 di aprilo – Abraham Lincoln, prezidanto di Usa. John Wilkes Booth shutis il en teatro ye antea vespero.
Category:1860a yari
ko:1865년
simple:1865
Venezuela
Venezuela jacas en Sud-Amerika.
Bazala fakti pri Venezuela
Historio
Politiko
Geografio
Ekonomio
Demografio
Kulturo
Cetera aferi
Category:Sud-Amerika Category:Venezuela
ja:ベネズエラ
ko:베네수엘라
ms:Venezuela
simple:Venezuela
zh-min-nan:Venezuela
OceaniaStati en Oceania
Australia | Fidji | Kiribati | Nauru | Nova-Zelando | Papua-Nova-Guinea | Salomon Insuli | Samoa | Tonga | Tuvalu | Vanuatu
----
Altra loki
Amerikana Samoa | Havayi | Nova-Guinea | Nova-Kaledonia | Nova-Sud-Wals | Polinezia | Franca Polinezia Tahiti | Tasmania
Category:Kontinenti
ja:オセアニア
simple:Oceania
th:โอเชียเนีย
zh-min-nan:Tāi-iûⁿ-chiu
KoreaKorea esas nord-esta Azia-peninsulo proxim 222 000 km² inter Japonia (Cushima-stretajo) e Chinia (fluvio Yalu).
Koreana linguo
Korea esas la lasta dividita stato en mondo pos la kolda milito inter la komunista e la kapitalista bloko. (La divido en Chipro havas diferanta kauzo.)
- Nord-Korea
- Sud-Korea
Korea ante duesma mondo-milito
…
…
-
ja:朝鮮
ko:한국
simple:Korea
zh-min-nan:Tiâu-sián (Khu-pia̍t-ia̍h)
Category:1870a yariCategory:19ma yar-cento
Red Jacket, WVRed Jacket, West Virginia
ruletka wakacje jastrzbia gra pozycjonowanie tanie latanie, tanie loty katalog
|
|
|
|
