:: wikimiki.org ::

Evrópa

Evrópa

Evrópu]] Evrópa er heimsálfa sem afmarkast af Atlantshafi til vesturs, Miðjarðarhafi og Svartahafi til suðurs, Úralfjöllum og Kaspíahafi til austurs og Norður-Íshafi til norðurs. Evrópa er næstminnsta heimsálfan að flatarmáli og er oft talað um hana sem skaga vestur úr Asíu og er þá nefnd Evrópuskaginn. Evrópa og megnið af Asíu eru á sama jarðskorpufleka og eru stundum nefndar saman sem Evrasía. Evrópa er næst-minnsta heimsálfan eða 10.400.000km² eða aðeins stærri en Ástralía.

Tenglar

- Flokkur:Evrópa Flokkur:Heimsálfur als:Europa ja:ヨーロッパ ko:유럽 ms:Eropah roa-rup:Evropa simple:Europe th:ทวีปยุโรป zh-min-nan:Europa

Atlantshaf

Atlantshaf er annað stærsta úthaf heims (á eftir Kyrrahafinu) og nær yfir um fimmtung yfirborðs jarðar. Nafnið er dregið af nafni títansins Atlas sem myndar súlur Herkúlesar beggja megin Gíbraltarsunds. Hafið markast af Norður- og Suður-Ameríku í vestri og Evrópu og Afríku í austri. Hafið tengist Kyrrahafinu um Norður-Íshafið í norðri og Drakessund í suðri. Að auki tengir skipaskurður höfin yfir Panamaeiðið. Í austri mætir Atlantshafið Indlandshafi við 20. lengdargráðu austur. Atlantshafið greinist frá Norður-Íshafinu með línu sem liggur frá Grænlandi, um Ísland og Svalbarða að Noregi og frá Suður-Íshafinu við 65. breiddargráðu suður. Í Atlantshafinu er fjöldinn allur af innhöfum, flóum og sundum. Meðal þeirra helstu eru Karíbahaf, Mexíkóflói, Lawrenceflói, Miðjarðarhaf, Svartahaf, Norðursjór, Grænlandshaf, Noregshaf og Eystrasalt.

Tengt efni

- Atlantshafshryggurinn Flokkur:Höf als:Atlantik ja:大西洋 ko:대서양 simple:Atlantic Ocean th:มหาสมุทรแอตแลนติก zh-min-nan:Tāi-se-iûⁿ

Vestur

] Vestur er ein af höfuðáttunum fjórum. Vestur er andspænis austri og er á áttavita táknuð með 270°, á venjulegu korti er vestur til vinstri. Stefnuásinn austur-vestur er hornréttur á stefnuásinn norður-suður. Flokkur:Höfuðáttir ja:西 simple:West

Miðjarðarhaf

Miðjarðarhaf er innhaf sem tengist Atlantshafinu um Gíbraltarsund. Hafið markast af þremur heimsálfum; í norðri af Evrópu, í austri af Asíu og í suðri af Afríku. Hafið nær yfir 2.5 milljón ferkílómetra stórt svæði.

Nafnsifjar

Nafnið Miðjarðarhaf kemur úr latínu mediterraneus (medius, miðja + terra, jörð). Rómverjar kölluðu það Mare Nostrum („okkar haf“).

Landafræði

Miðjarðarhafið tengist Atlantshafi um Gíbraltarsund í vestri og Marmarahafi og Svartahafi um Bosporussund og Dardanellasund í austri. Súesskurðurinn tengir Miðjarðarhaf við Rauðahaf yfir Súeseiðið í Egyptalandi. Í hafinu er gríðarlegur fjöldi eyja. Meðal þeirra stærstu eru:
- Kýpur, Krít, Evboea og Rótey í austri
- Sardinía, Korsíka, Sikiley og Malta í miðjunni
- Íbísa, Mæjorka og Menorka (Baleareyjar) í vestri ja:地中海 ko:지중해 th:ทะเลเมดิเตอร์เรเนียน zh-min-nan:Tē-tiong-hái

Svartahaf

Svartahaf er innhaf á mörkum Evrópu og Litlu-Asíu sem þekur um 450 þúsund km² svæði. Það er 1.154 kílómetrar að lengd og 610 kílómetrar á breidd. Mesta dýpt þess er 2.200 metrar. Það tengist við Miðjarðarhaf um Bospórussund, Marmarahaf og Dardanellasund, og við Asóvshaf, sem er innhaf úr Svartahafi, um Kretj-sund. Stærstu hafnarborgirnar við hafið eru Ódessa og Sevastópol og eru þær báðar í Úkraínu. Eftirtalin lönd eiga strönd að Svartahafi:
- Búlgaría
- Georgía
- Rúmenía
- Rússland
- Tyrkland
- Úkraína Flokkur:Svartahaf ja:黒海 ko:흑해 th:ทะเลดำ

Suður

] Suður er ein af höfuðáttunum fjórum. Suður er andspænis norðri og er á áttavita táknuð með 180°, á venjulegu korti er suður niður. Stefnuásinn norður-suður er hornréttur á stefnuásinn austur-vestur. Flokkur:Höfuðáttir ja:南 simple:South

Kaspíahaf

Kaspíahaf er landlukt haf eða salt stöðuvatn á mörkum Evrópu og Asíu og það stærsta sinnar tegundar í heiminum. Það þekur 371 þúsund km² svæði. Lönd sem eiga strandlengju við Kaspíahafið eru Rússland, Aserbaídsjan, Íran, Túrkmenistan og Kasakstan. Helstu borgir við Kaspíahafið eru:
- Astrakan, Rússlandi
- Bakú, Aserbaídsjan
- Astara, Íran
- Derbent, Rússland
- Anzali, Íran
- Túrkmenbasí (áður Krasnóvodsk), Túrkmenistan
- Chalous, Íran
- Atyrau (áður Gúrjev), Kasakstan
- Aktau (áður Sjevsjenkó), Kasakstan Flokkur:Höf Flokkur:Salttjarnir Flokkur:Landafræði Rússlands Flokkur:Landafræði Aserbaídsjan Flokkur:Landafræði Íran Flokkur:Landafræði Túrkmenistan Flokkur:Landafræði Kasakstan ja:カスピ海 ko:카스피 해

Austur

] Austur er ein af höfuðáttunum fjórum. Austur er andspænis vestri og er á áttavita táknuð með 90°, á venjulegu korti er austur til hægri. Stefnuásinn austur-vestur er hornréttur á stefnuásinn norður-suður. Flokkur:Höfuðáttir ja:東 simple:East

Flatarmál

Í stærðfræði er hugtakið flatarmál notað yfir tölugildi tvívíðs afmarkaðs svæðis. Taka má ferhyrning sem dæmi: Líta má á beina línu milli tveggja punkta sem einvíðan vigur. Hann hefur aðeins lengd, sé vigurinn ekki skoðaður með tilliti til tví- eða þrívíðs umhverfis. Sé annar vigur leiddur inn í dæmið, sem er einnig einvíður, en situr hornrétt á við hinn fyrrnefnda vigur, þá afmarka vigrarnir tveir tvívíðan flöt, sem finna má flatarmálið á með því að margfalda lengdir vigranna saman. Að jafnaði er flatarmál gefið upp dags daglega með mælieiningum, gjarnan úr SI kerfinu. Til dæmis er flatarmál landa gefið upp í ferkílómetrum (km²), flatarmál akurlendis í hektörum (eða hektómetrum), (hm²), og flatarmál húsnæðis í fermetrum (m²). Veldisvísinn hjá mælieiningunni má nota til þess að sjá hversu margar svigrúmsvíddir umrætt rúm hefur. T.d. myndu rúmkílómetrar - km³ vera með þrjár svigrúmsvíddir, og lýsir 1km³ þá þrívíðu rúmi.

Sjá einnig

- Þrívítt rúm
- Lína
- Vigur
- Hallatala Flokkur:Stærðfræði ja:面積 simple:Area

Evrasía

right Evrasía er landsvæði sem samanstendur af heimsálfunum Evrópu og Asíu. Stundum er svæðið talin ein heimsálfa, stundum ein ofurheimsálfa og stundum er það talið hluti af ofurheimsálfu ásamt Afríku. Evrasíski jarðskorpuflekinn nær yfir alla Evrópu og mestan hluta Asíu fyrir utan Indlandsskaga og Arabíuskaga, um helming Íslands og allra austasta hluta Síberíu. Evrasía er einnig notað í alþjóðastjórnmálum sem hlutlaus leið til að tala um samtök eða mál sem tengjast fyrrum Sovétríkjum. Flokkur:Heimsálfur als:Eurasien ja:ユーラシア大陸 ko:유라시아 simple:Eurasia th:ทวีปยูเรเชีย

Ástralía

Samveldið Ástralía, eða Ástralía, (Enska: Commonwealth of Australia eða Australia) er land í heimsálfunni Eyjaálfu, sem einnig heitir Ástralía. Ástralía er eina ríki heims sem nær yfir heilt meginland. Landið er í Breska samveldinu og er drottning Bretlands, jafnframt drottning Ástralíu. Ástralía skiptist í sex fylki og tvö svæði, hvert með sína höfuðborg.

Nafnið

Alþjóðlega nafnið Ástralía er komið úr latneska orðinu australis sem þýðir suðrænt og hefur verið notað síðan að minnsta kosti á 2. öld yfir óþekkta heimsálfu í suðri (terra australis incognito). Breski landkönnuðurinn Matthew Flinders gaf meginlandinu nafnið Terra Australis en fyrir höfðu Hollendingar nefnt það Nova Hollandicus eða Nýja-Holland. Flinders breytti nafninu í Ástralía (Australia á ensku) á korti sem hann lauk við árið 1804 þegar hann var í haldi Frakka á Máritus. Þegar hann kom aftur heim til Englands árið 1814 og gaf út verk sín var hann neyddur af Bresku flotastjórninni til að breyta nafninu aftur í Terra Australis. Það var svo árið 1824 að Lachlan Macquarie, landsstjóri Nýja Suður Wales náði að sannfæra flotastjórnina um að breyta nafninu opinberlega í Ástralía eftir að hafa gert sér grein fyrir að það væri það nafn sem Flinders líkaði best við.

Saga

Margar mismunandi kenningar eru uppi um það hvenær og hvernig fólk kom fyrst til Ástralíu. Þær kenningar sem vilja rekja mannvist þar lengst aftur halda fram að nútímamaðurinn hafi þróast þar. Þær kenningar njóta þó ekki mikillar hylli og er talið að besta áætlunin sé að fólk hafi komið þangað fyrst fyrir um 53.000 árum. Öruggar leifar um mannvist eru elstar 50.000 í Ástralíu. Lítið er vitað með vissu um sögu Ástralíu frá þeim tíma fram til þegar Evrópumenn komu þangað þar sem frumbyggjarnir þróuðu aldrei með sér ritmál. Portúgalar voru fyrstir Evrópumanna til að sjá heimsálfuna fyrir víst en könnun hófst ekki fyrren á 17. öld. Fyrstir Evrópumanna til að setjast að í Ástralíu voru Bretar sem árið 1788 stofnuðu fanganýlendu þar sem nú er Sydney og um hana nýlenduna Nýja Suður Wales sem náði yfir allt meginland Ástralíu og Tasmaníu fyrir utan Vestur-Ástralíu. Í kjölfar útbreiðslu Breskra byggðarlaga yfir hina nýju nýlendu, voru svo nýjar nýlendur klofnar frá til að mynda Tasmaníu (1825, en hún var þá kölluð Van Diemensland) Suður-Ástralíu (1836), Victoriu (1851) og Queensland (1859). Vestur-Ástralía varð bresk nýlenda árið 1829. Til að byrja með var þróun mjög hæg í hinum nýju nýlendum. Efnahagurinn byggðist aðallega á sauðfjárrækt og sölu afurða svo sem ullar. Árið 1851 uppgötvaðist hinsvegar gull í Ástralíu og síðan þá hefur námagröftur verið meðal helstu atvinnuvega landsins. Upp frá því uxu borgirnar við suður- og austurstrendur landsins hratt, á tíma var Melbourne næst-stærsta borg breska heimsveldisins. Árið 1901 sameinuðust nýlendurnar sex í Samveldið Ástralíu, fullvalda ríki í konungssambandi við Bretland. Deilur risu hinsvegar upp um hvar höfuðborg hins nýja samveldis skyldi vera (bæði Melbourne og Sydney gerðu tilkall til titilsins) en á endanum var sú ákvörðun tekin að Melbourne yrði höfuðborg þangað til Höfuðborgarsvæði Ástralíu yrði stofnað mitt á milli borganna tveggja. Það var gert árið 1911 og Samveldisþingið flutti þangað 1927.

Skipting í Stjórnsýsluumdæmi

1927 Ástralía samanstendur af sex fylkjum, sem eru aðilar að samveldinu, og nokkrum svæðum sem eru að hluta undir stjórn samveldisins en hafa þó mismikla sjálfstjórn. Öll fylkjanna eru á meginlandinu utan eitt, sem er Tasmanía. Tvö svæðana eru á meginlandinu, en hin ekki. Fylki Ástralíu eru eftirfarandi:
- Nýja Suður Wales (höfuðborg Sydney)
- Queensland (höfuðborg Brisbane)
- Suður-Ástralía (höfuðborg Adelaide)
- Tasmanía, (höfuðborg Hobart)
- Vestur-Ástralía (höfuðborg Perth)
- Victoria (höfuðborg Melbourne) Einungis tvö svæðanna eru á meginlandi Ástralíu. Þau eru:
- Höfuðborgarsvæði Ástralíu (höfuðborg Canberra, sem jafnframt er höfuðborg Ástralíu)
- Norður-svæðið (höfuðborg Darwin) Svæðin sem eru ekki á meginlandinu eru:
- Jólaeyja
- Kókoseyjur
- Norfolkeyjur
- Heard- og McDonaldeyjur
- Kóralhafseyjasvæðið
- Ástralska Suðurskautssvæðið Þrjú síðastnefndu svæðin eru því sem næst óbyggð og þau þrjú byggðu utan meginlandsins mjög fámenn.

Náttúra

Suðurskautssvæðið Sökum einangrunar Ástralíu er náttúra hennar mjög sérstök. Hún er því sem næst eini staðurinn í heiminum, þar sem pokadýr búa villt og einnig þar sem eucalyptus-tré vaxa. Þegar Evrópubúar komu þangað fyrst, trúðu þeir ekki eigin augum, enda náttúran mjög ólík öllu því sem þeir áttu að venjast. Þegar þeir sáu breiðnefinn (enska: platypus) fyrst, trúðu engir þeim heima fyrir, þangað til náðist að fanga einstakling og senda hann til Evrópu. Breiðnefurinn og mjónefurinn eru nefninlega einu tvö spendýrin í heiminum, sem verpa eggjum, og breiðnefurinn hefur þar að auki gogg og sundfit. Eftir að Evrópumenn settust þar að, hafa ýmsar af þessum tegundum dáið út, þar sem þær áttu sér enga óvini í náttúrunni áður en maðurinn kom. Frægust þessara tegunda er Tasmaníutígurinn. Nú er hins vegar markvisst unnið að verndun innlendrar náttúru gagnvart utanaðkomandi áhrifum.

Stjórnsýsla

Tasmaníutígurinn Eins og fyrr hefur verið sagt, skiptist Ástralía í sjö megin stjórnsýsluumdæmi. Hvert og eitt þeirra hefur einhverja gerð af framkvæmda- löggjafar- og dómsvaldi. Þau eru svo öll undir sambærilegar stofnanir fyrir allt samveldið sett. Með löggjafarvaldið fer Samveldisþingið (enska: Commonwealth Parliament), framkvæmdavaldið einskonar ríkisráð (enska: Executive Council of Australia) og dómsvaldið Hæstiréttur Ástralíu (enska: High Court of Australia). Þessar stofnanir eru allar til húsa í Canberra.
Formlega er æðsti handhafi framkvæmdavalds í Ástralíu landsstjórinn (enska: Governor-General), sem er staðgengill drottningar í landinu. Í raun fer hins vegar ríkisstjórnin með vald hans. Ríkisstjórnin er valin af forsætisráðherranum, sem aftur er valinn af meirihluta þingsins (oftast leiðtogi stærsta flokksins). Forsætisráðherra Ástralíu nú (2004) er John Howard. Landsstjórinn er Michael Jeffery.
Með ljöggjafarvald fyrir Samveldið fer Samveldisþingið. Það skiptist í tvær deildir, Fulltrúadeild og Öldungadeild. Einnig telst Drottningin formlega vera hluti þingsins. Í öldungadeildinni eiga sæti 12 fulltrúar frá hverju fylki, og tveir frá hvoru svæði (territory). Fulltrúadeildin hefur um tvöfalt fleiri eða 150 þingmenn. Samkvæmt stjórnarskrá hafa báðar deildirnar sömu möguleika til að leggja fram lagafrumvörp (fyrir utan þau sem snúa að ríkisfjármálum) og þurfa báðar deildir að samþykkja öll frumvörp áður en þau geta orðið að lögum. Samkvæmt venju eru langflest frumvörp þó lögð fram af ríkisstjórninni, og þar með í fulltrúadeild, en síðan samþykkt í öldungadeild.
Hæstiréttur Ástralíu er aðallega stjórnlagadómstóll, en líka efsta stigs áfrýjunardómstóll Ástralíu. Hann er skipaður sjö dómurum og forseti réttarins er Anthony Murray Gleeson.

Lýðfræði

Ástralir eru flestir komnir af Evrópumönnum. Að hluta til af föngum, sem sendir voru þangað, og fangavörðum þeirra, en aðallega fólki sem fluttist þangað á 19. öld og upphafi þeirrar tuttugustu, þá einkum í tengslum við gullæðið. Aðeins eitt prósent Ástrala eru af frumbyggjum komnir, en þeim var markvisst fækkað þegar Evrópumenn fluttust þangað. Búa flestir frumbyggjar í Nýja Suður Wales og Queensland, en á strjálbýlli svæðum landsins eru einnig sérstök verndarlönd frumbyggja. Innan eins slíks er hinn frægi klettur Uluru (einnig þekktur sem Ayers-klettur). Sjö prósent Ástrala eru innflytjendur frá Asíu.
Um þrír fjórðu Ástrala eru kristnir, flestir tilheyra Biskupa- eða Kaþólsku kirkjunum með fjórðung hvor.

Menning og fjölmiðlar

Löngu áður en að Evrópumenn komu til Ástralíu var þar komin upp blómleg menning frumbyggja, en með komu Evrópumanna náði þeirra menning yfirhöndinni, sem hún hefur haft æ síðan. Á undanförnum árum hefur þó verið lagt meira og meira upp úr menningu frumbyggja, þar sem þeirra hefðbundnu aðferðir við til dæmis tónlistar- og myndlistarsköpun eru gjörólík þeim Evrópsku. Evrópskættuð menning er þó enn, eins og fyrr segir, sterkust í Ástralíu og er einmitt mikil gróska þar í klassískri tónlist meðal annars með starfandi sinfóníuhljómsveit í hverri höfuðborg. Þaðan koma líka mikið af dægurtónlistarflytjendum sem eru heimsfrægir, svo sem hljómsveitirnar Bee Gees og AC/DC eða hinar nýrri hljómsveitir Jet og The Vines. Kvikmyndagerð er ansi mikil í Ástralíu, þó hún vekji sjaldan heimsathygli. Nú til dags er Ástralía þó þekktust í kvikmyndaheiminum fyrir að vera vinsæll tökustaður og að þaðan koma margir leikarar sem síðan hafa selgið í gegn í Hollywood. Matarmenning Ástrala er komin af Evrópskum rótum, en hefur þróast í samræmi við loftslagið: Þar eru grill (Barbie, á áströlsku) mikilvægt menningarfyrirbæri og oft eru mikil matarboð látin snúast í kring um slík. Í Ástralíu eru rekin 5 sjónvarpsstöðvanet sem ná yfir allt landið, þar af tvö ríkisrekin (ABC og SBS), og þrjú net áskriftarssjónvarpsstöðva, einnig yfir allt landið. Í öllum helstu borgum kemur út dagblað, og tvö dagblöð koma út yfir allt landið, The Australian og The Australian Financial Review. Flestir prentmiðlar, þar á meðal öll helstu dagblöð, eru í eigu annaðhvort News Corporation (fyrirtækis Rupert Murdochs), eða fyrirtækja á vegum John Fairfax. Út af þessari fákeppni er Ástralía í 31. sæti á lista Fréttamanna án landamæra yfir frelsi blaðamanna.

Tenglar

- [http://www.australia.gov.au Vefsíða áströlsku ríkisstjórnarinnar] (á ensku)
- [http://www.travelconsumer.com/countries/australia.htm Ferðasíða um Ástralíu] (á ensku) Flokkur:Eyjaálfa Flokkur:Ástralía Flokkur:Eyjaálfulönd ja:オーストラリア ko:오스트레일리아 zh-min-nan:Ò-tāi-lī-a ms:Australia simple:Australia th:ประเทศออสเตรเลีย

Flokkur:Heimsálfur

Flokkur:Landafræði

Turtle (1775)

:Turtle (submarine)

Kwiaciarnia ��d� Granada accommodation hoteles en berlin heavy metal death metal

:: RELATED NEWS ::

Radio City
Radio City can refer to several things:
- Radio City (album), 1974 album by Big Star of power pop
- the pirate radio stations, see Radio City (pirate radio station)
- Radio City (Liverpool radio station)
- furry fandom story setting, see The Blind Pig (fiction). A blind pig, also known as a blind tiger or booze can, is an establishment that illegally provides alcoholic beverages. The name originated in the United States in the 1800s, when blue laws restricted the s

Chonburi province
Chon Buri (Thai ชลบุรี) is a province (changwat) of Thailand. Neighboring provinces are (from north clockwise) Chachoengsao, Chanthaburi and Rayong. To the west is the Gulf of Tha

Château Léoville-Barton
Château Léoville-Barton is a vineyard in the Saint-Julien appellation of the Bordeaux region of France. Château Léoville-Barton is also the name of the red wine produced by this property. The château was classified as one of fifteen Second Growths (Deuxièmes Crus) in the mediated transport of biochemicals, and other atomic/molecular substances, across membranes. Unlike passive transport, this process requires chemical energy. In this form of transpor

Black Forest gateau
Black Forest gateau (also commonly called Black Forest cake in the USA and Australia) is the English name for the southern German dessert Schwarzwälder Kirschtorte (literally "Read More...

Edward Djerejian
Edward P. Djerejian is a former US diplomat, currently Director of the James A. Baker III Institute for Public Policy at Rice University. Born in New York, he graduated from Georgetown University in 1960. He served in the US Army in Korea for the next two years, and then

Holiday cottage
A Holiday Cottage is a type of vacation accommodation which has become common in the United Kingdom. They are typically small homes that vacationers can rent and run as if it were their own home for the duration of their stay. This gives them the freedom to eat in, eat out, stay in bed all day and generally come and go as they please. In contrast to this, accommodation in a bed and breakfast or hotel usually involves some sort of restriction on the time of day guests need to vacate their