Makaó

Makaó er fyrrum nýlenda Portúgals en tilheyrir nú Alþýðulýðveldinu Kína. ja:マカオ ko:마카오 ms:Macau th:มาเก๊า zh-min-nan:Ò-mn̂g

Portúgal

Lýðveldið Portúgal er land í Suðvestur-Evrópu á vesturströnd Íberíuskagans. Portúgal á landamæri að Spáni og strönd þess liggur að Atlantshafi. Nokkrir eyjaklasar á Atlantshafi tilheyra einnig Portúgal, þeirra stærstir eru Azoreyjar og Madeira. Sumir telja nafn landsins koma úr latnesku, Portus Cale, sem þýðir falleg höfn á meðan aðrir telja það koma frá aröbum, sem eitt sinn réðu landinu. Samkvæmt því er upphaflegt heiti landsins Portugalia, sem einfaldlega þýðir appelsína. Á 15. og 16. öld var Portúgal efnahagslegt, stjórnmálalegt og menningarlegt stórveldi þegar yfirráðasvæði þess teygði sig um allan heiminn. Veldi þessi hnignaði hins vegar nokkuð hratt eftir að önnur nýlenduveldi komu til sögunnar. Portúgal dagsins í dag á rætur sínar að rekja til byltingar árið 1974 þar sem einræðisstjórn landsins var steypt af stóli. Frá því landið gekk í Evrópubandalagið (nú Evrópusambandið) árið 1986 hafa framfarir í landinu verið miklar, þrátt fyrir að landið sé enn annað af tveimur fátækustu löndum Vestur-Evrópu.

Saga landsins

Um þúsund árum fyrir Krist gerðu Keltar innrás í Portúgal frá Mið-Evrópu og blönduðust þeim sem fyrir voru í landinu, íberum. Grískir landkönnuðir nefndu landið „Ophiussa“ (gríska fyrir „land naðranna“), sennilega þar sem innfæddir tilbáðu nöðrur. Árið 238 f.Kr. réðu Karþagómenn yfir íberíuströndinni. Frá þeim tíma réðu nokkrir ættbálkar yfir svæðinu, þeirra helstri Lúsitaníumenn, sem bjuggu á milli ánna Douro og Tagus, og Kalaicianir sem lifðu norður af ánni Douro ásamt öðrum ættbálkum. Fönikíumenn stofnuðu einnig nýlenduna Conii í suðurhluta landsins og síðar námu Keltar land í Alentejo-svæðinu í suðurhluta landsins. Árið 219 f.Kr. réðust fyrstu rómversku hersveitirnar inn á Íberíuskagann og hröktu Karþagómenn burtu í púnversku stríðunum. Innan 200 ára höfðu Rómverjar svo náð yfirráðum yfir mestum hluta skagans. Rómverjar treystu vald sitt yfir landinu í suðri næstu áratugina með stuðningi manna í Conii. Árið 194 f.Kr. hófst hins vegar uppreisn í norðurhluta landsins þar sem Lúsitaníumenn og aðrir ættbálkar héldu aftur af Rómverjum, náðu af þeim landi og réðust inn í höfuðborg Conii til að hefna fyrir stuðning þeirra við Róm. Viriathus, sem sagður er hafa fæðst í fjöllum Lorica (Loriga) í miðhluta landsins, hrakti svo Rómverja á brott úr landinu. Róm sendi margar herdeildir til að kljást við uppreisnaröflin og koma aftur á stjórn en tókst það ekki fyrr en þeir náðu að telja Lúsítaníumenn til að drepa sinn eigin leiðtoga. Lúsitaníu óx hins vegar ásmeginn og margar af þeim borgum Portúgal sem enn standa voru stofnaðar á þessum tíma. Árið 73 e.Kr. hlaut Lúsitanía stöðu rómverks héraðs. Á fimmtu öldinni gerðu germanskir þjóðflokkar, barbarar, innrás á Íberíuskagann. Einn af þeim, Suevi þjóðflokkurinn, lagði hins vegar niður vopn og stofnaði konungsríki, með Bracara Augusta sem höfuðborg, á svæði sem svarar u.þ.b. Portúgals í dag. Síðar náðu Vísigotar yfirráðum yfir þessu konungsríki og sameinuðu skagann. Árið 711 réðust márar inn á skagann og gerðu þar með út um konungsríki vísigota. Margir fyrirmenn í röðum vísigota flúðu til Asturian hásléttunnar (þar sem nú er Spánn) þaðan sem þeir ráðgerðu að endurheimta landið úr höndum mára. Árið 868 náði Vímara Peres greifi yfirráðum á svæðinu milli Minho og Douro ánna (þar á meðal yfir þeirri borg sem varð fyrsta höfuðborg landsins, Portucale - þar sem í dag er borgin Porto). Landið varð þar með þekkt sem Portucale (þ.e. Portugal).

Landsvæði

Skipting landsins er nokkuð flókin. Því er skipt í 308 sveitarfélög (concelhos) og þeim er skipt í yfir 4.000 hreppa (freugesias). Þeir falla síðan í yfirflokka þar sem sumir hafa að gera með stjórnun þeirra en aðrir með hlutverk (s.s. ferðamannasvæði). Mikilvægasta skiptingin var gerð árið 1976, þegar landinu var skipt í Portúgal meginlandsins og eyjaklasana tvo (Azoreyjar og Madeira) sem í dag njóta sjálfsstjórnar. Þéttbýli er skipt í þrjá hluta:
- Stórborgarsvæði (Grandes Áreas Metropolitanas) - Borgir/landsvæði með yfir 350.000 íbúa
- Lissabon - 2.547.665
- Porto - 1.509.958
- Braga, Minho - 754.830
- Aveiro - 460.157
- Coimbra - 430.845
- Faro, Algarve - 391.819
- Viseu - 354.162
- Þéttbýliskjarnar (Comunidades Urbanas) - yfir 150.000 íbúar.
- Oeste, Vale do Sousa, Leiria, Lezíria do Tejo, Baixo Alentejo, Trás-os-Montes, Centro Alentejo, Baixo Tâmega, Douro, Médio Tejo, Beiras, Beira Interior Sul og Alto Alentejo;
- Bæir (Comunidades Intermunicipais) - (undir 150.000 íbúar
- Pinhal og Vale do Minho.

Menntakerfi landsins

Menntakerfi landsins er skipt niður í Forskóla (Pré-Escolar) fyrir börn undir 6 ára aldri, Grunnskóla (Ensino Básico), sem samanstendur af þremur stigum sem samtals telja 9 ár, Framhaldsskóla (Ensino Secundário) sem tekur þrjú ár og Háskóla og tækniskóla (Ensino Superior). Menntun er ókeypis og 9 ára skólaganga er skylda. Frumvarp til laga hefur verið lagt fram í Portúgalska þinginu um að börn verði að ganga í skóla þar til þau nái fullorðinsaldri (18 ára aldri). 6,7% þjóðarinnar er ólæs, nær eingöngu eldra fólk. Fyrsti háskóli Portúgals– The Estudo Geral (Í dag Háskólinn í Coimbra) – var stofnaður þann 1. mars, 1290 í Lissabon samkvæmt tilskipun frá Dinis konungi og er næstelsti háskóli í Evrópu. Háskólinn var fluttur til Coimbra árið 1308, og fluttist svo nokkrum sinnum aftur á milli borganna tveggja allt til ársins 1537. Árið 1559 var Háskólinn í Évora stofnaður af Henrique kardinála sem síðar átti eftir að verða konungur Portúgals og laut skólinn stjórnar Jesúíta. Á 18. öld lokaði Marquês de Pombal háskólanum í Évora í tilraun til að minnka völd Jesúíta í landinu. Á 19. öld voru mýmargir skólar stofnaðir, t.a.m. Tækniskólinn (Escola Politécnica) og Iðnskólinn (Escola Industral), báðir staðsettir í Lissabon. Þegar lýðveldi skaut rótum í landinum voru margir þessara skóla innlimaðir í Háskólann í Lissabon og Háskólann í Portó. Á 6. áratuginum var Kaþólski háskólinn stofnaður, og var hann fyrsti skólinn sem ekki var rekinn af Portúgalska ríkinu. Mesta fjölgun háskóla varð þó á 7. áratugi 20. aldar þegar skólar líkt og Háskólinn í Aveiro og Háskólinn í Minho voru stofnaðir, ásamt mörgum einkaskólum.

Portúgölsk stjórnvöld

Stjórnvöld landsins samanstanda af forseta lýðveldisins, þinginu, ráðherrum (ríkisstjórninni) og dómskerfinu. Forseti landsins, sem jafnframt er yfirmaður hers landsins, er kosinn til fimm ára í senn af þjóðinni. Völd forsetans felast í skipun forsætisráðherra, sem jafnframt er kosinn af þinginu, sem og annarra ráðherra, sem tilnefndir eru af forsætisráðherranum. Forsetinn getur leyst upp ríkisstjórnina, líkt og gerðist í upphafi ársins 2005, sem og þingið. Þessi völd eru þó háð takmörkunum þar sem forsetinn verður fyrst að ráðfæra sig við ríkisráðið sem samanstendur af sex fyrrum forsetum lýðveldisins og tíu borgurum, fimm sem forsetinn tilnefnir og fimm sem tilnefndir eru af þinginu. Algengast er að forsetinn beiti valdi sínu þegar hann samþykkir eða hafnar löggjöfum þingsins. Þingið (Assembleia da República á portúgölsku) starfar í einni málstofu og samanstendur af 230 þingmönnum sem þjóna til fjögurra ára í senn. Hlutverk þingsins er að setja lög í landinu og forseti þess er handhafi forsetavalds að forsetanum fjarverandi. Forsætisráðherra landsins fer fyrir ríkisstjórninni og tilnefnir ráðherra. Þegar ný ríkisstjórn er kjörin hefur hún þær skyldur að útlista stefnu sína í stórum dráttum og leggja hana fyrir þingið. Ef meirihluti þingsins hafnar ekki stefnu forsætisráðherrans telst það staðfesting á ríkisstjórninni. Dómstólar landsins starfa á nokkrum stigum, þar sem hæstiréttur fer með æðsta dómsvald. Tveir stjórnmálaflokkar eru ráðandi í landinu, sósíalistaflokkurinn PS (Partido Socialista) og sósíaldemókratar PSD (Partido Social Democrata, sem báðir fylgja sömu stefnu í grunninn. Báðir flokkarnir styðja nána samvinnu evrópulanda og leggja mikla áherslu á frjálsan markað og félagslega þætti. Aðrir flokkar sem eiga sæti á þingi eru: kommúnistar PCP (Partido Comunista Português), alþýðuflokkurinn PP (Partido Popular), vinstriflokkurinn BE (Bloco de Esquerda) og umhverfissinnar PEV (Partido Ecologista Os Verdes). Allir eru þeir vinstri flokkar utan alþýðuflokkinn, PP. Árið 2005 vann sósíalistaflokkurinn stórsigur í kostningum og hefur hreinan meirihluta á þingi (121 þingsæti). Forsætisráðherra landsins er José Sócrates. Portúgalskur almenningur er afar hallur undir Evrópusambandið og samstarf evrópuþjóða, en 60% landsmanna segjast styðja sambandið. Trú er sterk í landinu sem sést einna best á því að lög gegn fóstureyðingum eru ströng og fóstureyðingar aðeins leyfðar ef um nauðgun er að ræða eða þar sem líf móðurinnar kann að vera í hættu. Árið 1998 var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um málið, þar sem 49% þjóðarinnar vildi leyfa fóstureyðingar og 51% var á móti. Allar líkur eru á því að önnur þjóðaratkvæðagreiðsla verði haldin árið 2006. Samkynhneigðir njóta nú aukinna réttinda en aðeins eftir tilskipun frá Evrópusambandinu þar um.

Menning landsins

Menning Portúgals er undir áhrifum af þeim mörgu straumum og stefnum sem landið hefur orðið fyrir á síðustu 1000 árum, ekki hvað síst frá nýlendum sínum. Þetta sést hvað best í þeim mörgu hátíðum sem eiga rætur sínar að rekja til heiðinna siða og rómverja en sem hafa þróast yfir í hátíðir til heiðurs kristnum dýrlingum. Portúgölsk tónlist er samsuða margra strauma. Þekktasta form hennar er án efa Fado, þunglyndisleg og tregablandin tónlistarstefna sem óx og dafnaði bæði meðal lægri stétta landsins sem og í háskólasamfélagi þess. Það orð sem best lýsir tónlistinni er portúgalska orðið saudade. Orðinu saudade (sem helst væri þýtt með hryggð) er ætlað að lýsa þeirri sammannlegri tilfinningu sem felst í því að vera ástfanginn af einhverjum eða einhverju sem maður er fjarri. Þrátt fyrir að stefnan teljist portúgölsk á hún væntanlega uppruna sinn í afrískum þrælasöngvum ásamt tónlist portúgalskra sjómanna, auk þess sem hún hefur orðið fyrir áhrifum af arabískum söngvum. Fado skiptist í tvær meginstefnur: Þá sem á uppruna sinn í höfuðborginni, Lissabon, og þá sem má rekja til háskólabæjarins Coimbra. Fyrrnefnda stefnan var talin tónlist alþýðunnar og flytjendurnir voru yfirleitt konur, á meðan sú síðari var tók sig alvarlegar, var hástemmdari og yfirleitt flutt af karlmönnum. Frægustu fadosöngvarar landsins eru Amália Rodrigues, Mariza, Ana Moura, Cristina Branco, auk hljómsveitarinnar Madredeus. Vinsælasta tónlistin í dag er annars popp- og rokktónlist ásamt tónlist sem kallast hipp hopp tuga (sambland hipp hopps, afríkanskrar tónlistar og reggís) þar sem flytjendurnir eru aðallega af afríkönskum uppruna, og hins vegar pimba, einföld alþýðutónlist sem aðallega er vinsæl í smábæjum og þorpum landsins. Bókmenntir Portúgals hafa þróast frá 13. öld, þegar hljóðfæraleikarar ferðuðust um og fluttu kvæði fyrir þá sem vildu heyra. Dáðasti rithöfundur landsins er sennilega Luís de Camões (1524 – 1580) sem skrifaði söguljóðið Os Lusíadas á ferðum sínum um Afríku og Asíu. Annað vinsælt ljóðskáld er Fernando Pessoa (1888 – 1935) sem skrifaði ljóð undir mörgum dulnefnum þar sem hann spann upp karaktera sem jafnvel rifust sín á milli á prenti. Meðan annarra frægra rithöfunda landsins eru Almeida Garrett, Alexandre Herculano, Eça de Queirós, Sophia de Mello Breyner Andresen, António Lobo Antunes og José Saramago, sem hlaut Bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1998, fyrstur portúgalskra rithöfunda. Byggingarlist landsins hefur orðið fyrir miklum utanaðkomandi áhrifum í gegnum aldirnar og því erfitt að staðsetja hana. Ýmsir borgarhlutar, og jafnvel heilu borgirnar (líkt og Sintra) eru á heimsminjaskrá UNESCO. Portúgal státar af einum fremsta arkitektaskóla heims, sem einfaldlega kallast Escola do Porto, eða Portóskólinn.

Matarmenning

Hvert landsvæði hefur sína sér rétti sem oftast innihalda kjöt eða fisk. saltfiskur er sérstaklega vinsæll í landinu (bacalhau á portúgölsku) enda sagt að Portúgalir kunni 365 leiðir til að elda saltfisk. Bacalhau à Brás og Bacalhau à Gomes de Sá eru vinsælustu aðferðirnar. Einnig er mikið um sætindi, sem oftar en ekki eru drukkin með sterku kaffi. Portúgalir hafa einnig þróað sína eigin skyndibitamenningu, Francesinha þar vinsælasti rétturinn (nafnið merkir lítil frönsk stúlka), gerður úr brauði, pylsum, kjöti og sósu sem samanstendur af viskíi og bjór. Portúgölsk vín hafa verið flutt út síðan á dögum rómverja. Þrátt fyrir að hafa unnið til alþjóðlegra verðlauna er sagt að portúgalir kunni ekki að markaðsetja vín enda eru þau illfáanleg í mörgum löndum. Helstu vínin eru Vinho Verde (óþroskað hvítvín), Vinho Alvarinho (sérstök gerð hvítvíns) og Vinho do Alentejo (vín frá Alentejo svæðinu, oft talin þau bestu í Portúgal). Portúgal, nánar tiltekið norðurhluti landsins í kringum Porto og ána Douro, er einnig þekktur fyrir púrtvínsgerð, þó svo flestar púrtvínsverksmiðjur landsins séu í eigu Englendinga.

Íþróttir

Fótbolti er langvinsælasta íþrótt landsins, enda hefur landið yfirleitt verið ofarlega á heimslista FIFA. Portúgal hefur alið af sér marga þekkta fótboltamenn, þá helsta: Luís Figo, Eusébio, Rui Costa, Pauleta og Cristiano Ronaldo. Hjólaskautahokkí er einnig vinsælt, enda Portúgal það land sem hefur unnið flesta titla á því sviði. Golf er einnig mikið stundað í landinu, aðallega í suðurhlutanum í kringum ferðamannakjarna, sem og blak og strandfótbolti.

Landamæradeilur við Spán

Portúgal á í landamæradeilum við nágranna sinn, Spán, um Olivença svæðið í suðurhluta landsins (Olivenza á spænsku). Árið 1815 samþykktu Spánverjar að skila svæðinu aftur til Portúgala en það hefur ekki verið gert enn þann dag í dag og ítreka Portúgalir reglulega þá kröfu sína að landssvæðinu verði skilað. Síðast var fjallað um málið á portúgalska þinginu árið 2004. Samkvæmt alþjóðalögum telst Olivença til Portúgals, þrátt fyrir að hafa verið undir spænskri stjórn frá árinu 1801. Flokkur:Portúgal als:Portugal ja:ポルトガル ko:포르투갈 ms:Portugal simple:Portugal th:สาธารณรัฐโปรตุเกส zh-min-nan:Portugal

Hizb ut Tahrir

Hizb ut-Tahrir (arabisk: حزب التحرير;, befrielses-partiet) blev stiftet i 1953 i Palæstina i Jerusalem, af den retslærde Sheikh Taqiuddin an-Nabhani. Hizb ut-Tahrir er et politisk parti, hvis ideologi er islam. Partiet arbejder blandt og med ummah (den islamiske verdensmenighed) med den hensigt at få menigheden til at gøre islam til sin sag, og for at lede den til at genoprette Khilafa (Kalifatet) og et styre i overensstemmelse med det, Allah har åbenbaret. Hizb ut-Tahrir er en politisk sammenslutning. Den er hverken en åndelig, en akademisk eller en uddannelsesmæssig sammenslutning. Det er heller ikke en velgørenheds- eller militant sammenslutning. Dens kerne er den islamiske idé, med hvilken partiet tilsigter at oprejse den islamiske menighed fra det stærke forfald, den er havnet i, samt befri den fra de uislamiske idéer, systemer og love, og fra kolonistaternes hegemoni og indflydelse.

Hizb ut-Tahrirs Mål

Hizb ut-Tahrirs mål er at genoptage den islamiske levemåde og at bringe den islamiske da’wah (det islamiske kald) til verden. Dette mål går ud på at få muslimerne tilbage til at leve et islamisk liv i Dar al-Islam. Det vil sige et islamisk samfund, hvor alle livets anliggender styres efter de islamiske love, og hvor livsperspektivet er kriteriet Halal & Haram (det legale & det illegale). Dette skal ske under en islamisk stat, som er det samme som kalifatet, hvor muslimerne udpeger en kalif (statsoverhoved), som de giver ba’yah (løfte) om at høre og adlyde, mod at han styrer efter Allahs Bog (Qur’anen) og sendebudets Sunnah, og om at bære Islam som et budskab til verden gennem da’wah (kald) og jihad (anstrengelse, kamp). Partiet har også til hensigt at oprejse menigheden gennem oplysende tænkning, og det stræber efter at bringe menighedens magt og ære tilbage, sådan at den tager initiativet fra andre stater, nationer og folk og igen bliver stat nummer et i verden, som den tidligere havde været, og sådan at det varetager verden ifølge Islams love. Partiet tilsigter derfor at retlede menneskeheden og at lede den muslimske menighed i kamp mod de uislamiske idéer og systemer, indtil Islam dækker hele Jorden. Kategori:Islam ms:Hizbut Tahrir

aliasy Doda i Virgin narty accommodation in Glasgow ruletka

:: RELATED NEWS ::

Adoptive Emperors
, Hadrian, Antoninus Pius, and Marcus Aurelius]] The "Five Good Emperors" (sometimes called the Nervan-Antonian Dynasty) were a series of five emperors of the Roman Empire who ruled from 96 to 180 AD. They were known for their moderate policies, in co