:: wikimiki.org ::
| Matarprjónar |
Matarprjónar
Matarprjónar eru pör af litlum aflöngum prjónum sem eru hefðbundin mataráhöld í Kína, Japan Kóreu og Víetnam („Matarprjónalöndunum fjórum“).
Þeir eru alla jafnan úr bambus þar sem það er bragðlaust, ódýrt og algengt efni sem auðvelt er að kljúfa auk þess sem það er hitaþolið, en einnig er algengt að þeir séu úr viði, málmi, beini, hornum dýra, agati, jaða, postulíni, kóral og á vorum dögum úr plasti.
Aðalgerðir matarprjóna eru þrjár: Kínverskir prjónar, sem eru langir viðarprjónar með ávala enda; japanskir, sem eru stuttir viðarprjónar, einnig með ávala enda og kóreskir, sem eru stuttir málmprjónar með þverskorna enda, þó viðarútgáfur séu einnig notaðar.
Þar að auki skiptast allir prjónar í tvo flokka: einnota „waribashi“ prjóna og svo hefðbunda prjóna — eða þá sem ætlaðir eru til langvarandi notkunar.
Nafn
Nafn matarprjóna á mandarín, „kuàizi“ (筷子) eða „kuài'er“ (筷兒) þýðir „bambusáhöld til að borða hratt“. Þeir heita hinsvegar „zhù“ (箸) í klassískri kínversku og er tákn þeirra þar mögulega hljóðtákn og gefur það til kynna að þeir séu hlutur gerður úr bambus.
Kínverska orðið „zhù“ barst svo til Japan og er þar borið fram „hashi“ í kunyomi framburði, en er nær rótinni með „zu“ í onyomi framburði. Kórea hinsvegar notar sitt eigið orð jeotgarak (젓가락) og er það orð hvorki ættað úr japönsku né kínversku. Í víetnömsku er svo orðið „đũa“ notað.
Hönnun
Hönnun prjónanna er afar einföld, einfaldlega stutt, þunn prik með þverskurðarflatarmál minna en einn fersentimetri, lengd mismunandi. Annar endinn er svo aðeins þynnri en hinn og er það sá endi sem snýr að matnum. Notkun þeirra er list, sem getur tekið allnokkurn tíma að ná tökum á. Matreiðsla í Austur-Asíu, sem er það svæði sem þeir eru aðallega notaðir á, er sniðin að notkun þeirra. Kjöt, grænmeti, núðlur og annað í matnum er skorið niður, svo auðvelt sé að taka upp bitana með prjónunum og hrísgrjón eru elduð þannig að þau festist saman, ólíkt þeim hrísgrjónum, sem algeng eru annars staðar í heiminum, einmitt svo auðvelt sé að taka upp bita af þeim með prjónunum.
Hefðbundnir japanskir matarprjónar eru venjulega um 22 sentimetrar að lengd en einnota waribashi prjónar eru um tveimur sentimetrum styttri, kínverskir prjónar eru svo ögn lengri eða um 25cm.
Saga matarprjóna
Prjónarnir eru taldir hafa verið þróaðir fyrir um það bil 3000-5000 árum í Kína (nákvæmara ártal en það þekkist ekki). Þeir höfðu svo þegar komið var fram á 4. öld dreifst frá Kína á það svæði sem í dag er Japan, Kórea og Víetnam. Á 10. öld var farið að búa til matarprjóna í tveimur hlutum í stað eins hluta með samanliggjandi svæði á toppnum, sem þurfti svo að brjóta við notkun, prjónar í gamla stílnum eru þó enn gerðir og þá sérstaklega notaðir sem einnota. Líklega má rekja uppruna þeirra til þess að brjóta greinar af trjám til að borða með og ennfremur þess að mikil hungursneyð og fólksfækkun varð um 4. öld f.Kr., sem neyddi fólk til að spara orku. Var matur þá skorinn í litla búta til að hægt væri að elda hann hraðar og með minni eldivið.
Talið er að kínverski heimspekingurinn Konfúsíus sem uppi var á 6–5. öld f. Kr. hafi haft umtalsverð áhrif á aukna notkun mataprjóna. Hann ráðlagði fólki að nota ekki hnífa við matarborðið þar sem þeir myndu minna það á sláturhúsið og væru þar með og ofbeldisfullir til að hægt væri að nota þá þar.
Verkfæri sem minna á matarprjóna hafa auk þess verið grafin upp við fornleifagröft í Megiddo í Ísrael og voru þeir í eigu innrásarhers Skiþíumanna, sem réðst inn í Kanaan á tíma Móses og Jósúa. Uppgötvun þessi sýnir, hve mikil vöruskipti milli miðausturlanda og Austurlanda fjær voru á þessum tíma.
Matarprjónar voru einnig algengir heimilismunir Uyghúrmanna á Mongólsku sléttunum á 5.–7. öld.
Í Japan voru matarprjónar upprunalega álitinn verðmætur varningur, sem var eingöngu notaður í trúarlegum athöfnum. Japanir voru svo fyrstir til að lakka prjónana á 16. öld. Við það urðu þeir örlítið sleipari en mun endingarbetri. Japanir fundu einnig upp einnota matarprjóna sem þeir kalla „waribashi“ árið 1878.
Notkunarleiðbeiningar
Haldið er á prjónunum milli þumalfingurs og hinna fingra hægri handar. Þeir eru svo notaðir sem tengur til að taka upp mat sem borinn er á borð, niðurskorinn til að gera það auðveldara. Þeir eru þá einnig notaðir sem áhöld til að sópa hrísgrjónum eða smáum matarögnum inn í munninn úr skálum. Athuga skal hinsvegar að flóknar siðareglur ríkja um notkun þeirra og að þær eru mismunandi eftir löndum.
Langalgengast er að haldið sé á prjónunum í hægri hönd, jafnvel af örvhentum. Ástæðan fyrir þessu er sú, að í Austur-Asíu sem og í múslimalöndum er það vinstri höndin „óhreina höndin“ sem notuð er á salerninu, þar sem sú hægri er notuð til að matast með. Nú á dögum hefur hinsvegar verið slakað á þessum óskrifuðu reglum samfélagsins og er þar með hægt að nota matarprjónana með báðum höndum án þess að vera álitinn dóni.
dóni
# Haltu öðrum prjóninum í lófanum og láttu enda hans liggja við rót þumalfingurs.
# Notaðu baugfingur til að halda við neðri hluta hans.
# Haltu prjóninum með þumlinum og ýttu honum upp með baugfingri, og ættir þú nú að halda honum stöðugum og kyrrum í hendi þér.
# Notaðu framenda þumalfingurs, vísifingurs og löngutangar til að halda á hinum prjóninum eins og haldið er á penna.
# Láttu enda prjónanna mætast.
# Hreyfðu prjónana upp og niður, þeir ættu með æfingu að virka sem töng.
# Meðan verið er að æfa sig í notkun prjónanna er gott að byrja á að halda á þeim um miðju og færa sig svo aftur þegar meira vald fæst yfir þeim eins og sést á myndinni.
Almennar siðareglur
- Matarprjónarir ættu aldrei að snerta munninn og er það einnig álitinn dónaskapur að sjúga enda þeirra.
- Ef það eru skeiðar eða matarprjónar fyrir alla á borðinu skaltu nota hana og þá til að ná í mat á diskinn þinn áður en þú byrjar að nota skeiðina og prjónana þína.
- Eftir að þú hefur tekið upp mat með prjónunum er hann þinn og þú skalt ekki setja hann aftur á diskinn.
- Það gætu verið góðir siðir að taka up besta matinn og gefa gestunum þínum. Gerðu þetta samt með varúð, því að sumt fólk gæti verið á einhverskonar sérstökum matarkúr og að velja mat fyrir gestina þína gæti verið eitthvað sem þeim er ekki að skapi. Auk þess gæti það verið góð hugmynd af hreinlætisástæðum að nota ekki prjónana til að gera þetta, ef þú ætlar hinsvegar að nota þá, snúðu þeim þá við og notaðu hinn endann.
- Geymdu aldrei prjónana með því að stinga þeim ofan í hrísgrjónaskál með framendann niður. Þetta minnir á gjafir til forfeðranna og er álitin argasta óvirðing.
Kínverskar siðareglur
- Maturinn er venjulega búinn til á þann hátt að hver biti er skorinn niður eftir því með hverju á að borða hann, ef eitthvað er of lítið til að borða það með matarprjónum þýðir það að það eigi ekki að gera það.
- Halda skal á hrísgrjónaskálinni við munninn og skófla hrísgrjónum inn með matarprjónum. (Ath. að siðareglur kínverja stangast í þessum efnum algerlega á við siðareglur japana, líklega vegna þess að japönsk hrísgrjón límast saman og geta þar með verið tekin upp í kögglum.) Ef hrísgrjónin eru borin fram á diski (þau eru oftast borin fram í skál) eins og algengt er á vesturlöndum skulu þau borðast með gaffli eða skeið. Sérstaklega vegna þess að það tekur alllangan tíma að taka þau upp eitt og eitt.
- Stingdu aldrei prjónunum ofan í hrísgrjónaskál þar sem sá verknaður er hluti af hefðbundinni jarðarfararathöfn.
Japanskar siðareglur
Almennt skal nota matarprjóna til þess að borða og ekki til neins annars, það að benda eða tákna eitthvað með þeim, tromma með þeim eða kalla á athygli er dónaskapur.
- Ekki grafa eftir mat, byrjaðu að borða efst og veldu það sem þú vilt borða áður en þú tekur það upp (ekki pota í það áður en þú velur í leit að einhverju innihaldi).
- Aldrei stinga í mat með matarprjónum.
- Aldrei stinga matarprjónum ofan í hrísgrjónaskál (eða neitt annað, en sérstaklega ekki hrísgrjón, þar sem sá verknaður er hluti af jarðarfararathöfn).
- Ekki færa diska með prjónunum.
- Ekki sleikja eða sjúga þá.
- Ekki missa mat af þeim.
- Ekki má skófla mat upp í þig með matarprjónum (ólíkt í Kína þar sem maður gerir það þegar maður borðar hrísgrjón). Súpudiska má færa upp að munninum en engir aðrir diskar eru færðir nálægt munninum í Japan.
- Aldrei snerta mat í matardiski, sem er ekki bara fyrir þig, með aflanga enda prjónanna, af hreinlætisástæðum. Snúðu þeim við og notaðu hinn endann til að færa matinn yfir á þinn disk og borðaðu hann síðan, aldrei nota breiðu endana til að borða beint.
- Aldrei nota matarprjóna til að færa eitthvað á disk annars eða í skál hans (sjá Japönsk jarðarför).
- Hvíldu prjónana á þar til gerðum prjónahöldurum með mjóu endana niður þegar þeir eru ekki í notkun.
Kóreskar siðareglur
- Það er ljóst að hið litla (og stundum sleipa) ágripssvæði málmprjóna Kóreumanna gerir það mun erfiðara að borða hratt með þeim heldur en ef það væri stærra. Kóreumenn borða þar súpu og hrísgrjón með skeið — ólíkt flestum íbúum Asíulanda — þar sem prjónar voru áður notaðir, og nota þeir prjónana fyrir alla aðra rétti.
Víetnamskar siðareglur
- Hrísgrjónaskálin er færð að munninum og hrísgrjónum skóflað inn í munninn með prjónunum líkt og í Kína.
- Víetnömsk hrísgrjón festast vel saman ólíkt þeim kínversku og því er einnig hægt að taka þau upp af diskinum með prjónunum.
Heimildir
- „Chopsticks“ á „[http://www.calacademy.org/research/anthropology/utensil/chpstck.htm The history of eating utensils]“, 1. september 2004.
- „[http://www.echopsticks.org/chopsticks-history.html Chopsticks History, Chopstick history]“, 4. september 2004.
Tenglar
- [http://www.geocities.com/chinatownshop/chopsticks.html „Zen and the Art of Learning to Use Chopsticks“] eftir Ginny McWong (á ensku).
- [http://chinesefood.about.com/library/weekly/aa103198.htm „Chopsticks“ á about.com] (á ensku).
- [http://www.asianartmall.com/chopstickshistory.htm „History of Chopsticks“] (á ensku).
- [http://www.coquinaria.nl/english/recipes/chopsticks.htm „Everything on chopsticks“] (á ensku).
Flokkur:Mataráhöld
Flokkur:Japanskur matur
Flokkur:Kínverskur matur
Flokkur:Kóreskur matur
Flokkur:Víetnamskur matur
ja:箸
ko:젓가락
simple:Chopstick
KínaKína (hefðbundin kínverska: 中國, einfölduð kíverska: 中国, Hanyu Pinyin: Zhōngguó, Wade-Giles: Chung-kuo) er menningarsvæði á meginlandi Austur-Asíu ásamt nokkrum eyjum undan ströndinni sem síðan 1949 hefur verið skipt á milli Alþýðulýðveldisins Kína (nær yfir meginlandið auk Hong Kong og Makaó) og Lýðveldisins Kína (nær yfir Tævan auk nærliggjandi eyja).
Kína er ein af elstu samfelldu siðmenningum á Jörðinni og ritkerfið sem þar var notað er það elsta sem var í sífelldri notkun. Saga þess hefur einkennst af stríði og friði til skiptis og blóðugum erjum mismunandi keisaraætta. Nýlendustefna Evrópumanna, innrás Japana og borgarastríð bitnaði illa á Kína á 19. og 20. öld og stuðlaði að núverandi skiptingu landsins.
Íbúar svæðisins telja vel yfir einn milljarð og eru flestir af þjóð Han Kínverja. Tungumál þeirra er kínverska sem notast að mestu við sama ritmálið en skiptist í margar talmáls-mállýskur.
Flokkur:Kína
Flokkur:Austur-Asía
ja:中国
zh-min-nan:Tiong-kok
ms:China
simple:China
zh-min-nan:Tiong-kok
Japan
Japan (Nippon/Nihon 日本 (táknin merkja sól og rætur/uppruna), þýðir bókstaflega „Uppruni sólarinnar“), er landamæralaust land í Austur-Asíu, staðsett austur af Kóreuskaga og vestarlega í Kyrrahafinu. Nafnið er oft þýtt „Land rísandi sólar“ og er sú þýðing ættuð úr kínversku. Áður en Japan hafði nokkur samskipti við Kína, var landið kallað Yamato (大和). Wa (倭) var nafnið sem Kínverjar notuðu snemma þegar þeir töluðu um Japan.
Japan samanstendur af röð eyja, stærstar þeirra eru frá norðri til suðurs, Kyūshū (九州), Shikoku (四国), Honshū (本州, stærsta eyjan), og Hokkaidō (北海道).
Nafnsifjar
Japan heitir á japönsku Nippon eða Nihon, bæði heitin eru skrifuð eins á japönsku ritmáli. Japanska nafnið Nippon er fyrir formlega notkun, s.s. á gjaldmiðli, frímerkjum og alþjóðlegum íþróttamótum. Nihon er hversdagslegt heiti Japans sem Japanar nota. Sem dæmi, Japanar kalla sig Nihonjin og tungumál sitt Nihongo: sem bókstaflega þýðir „japanskt fólk“ og „japönsk tunga“. Í Japan nú til dags, hefur nafnið Nippon meiri þjóðernissinnaða merkingu, notað meira af eldra fólki, meðan að Nihon er notað dagsdaglega af mestum hluta þjóðarinnar.
Heiti Japans á evrópskum tungumálum (þar með talið íslensku) barst með verslunarleiðum til vesturs. Nafn Japans kom fyrst fyrir í skjölum frá Marco Polo sem Cipangu úr mandarín. Hins vegar er Japan á kantónsku Jatbun, og þaðan er vestræna heitið líklegast komið. Á malajísku varð kantónska heitið Japang og hafa Portúgalskir kaupmenn rekist á það í Malakka á 16. öld. Talið er að portúgalskir kaupmenn hafi borið nafnið til Evrópu. Það var fyrst skráð á ensku sem Giapan.
Nihonkoku (日本国), er formlegt heiti Japans og þýðir í raun „japanska ríkið“.
Saga Japans
Fornleifarannsóknir benda til þess að búseta manna í Japan hafi hafist fyrir 500.000 árum, á fyrri hluta fornsteinaldar. Á ísöldum síðustu milljón ára hefur Japan tengst meginlandi Asíu (við Sakhalin í norðri og líklegast Kyūshū í suðri), sem hefur auðveldað búferlaflutninga manna, dýra og plantna til Japanska eyjaklasans, frá því svæði sem er nú Kína og Tævan.
Við lok síðustu ísaldar og með heitara loftslagi tók Jomon-tímabilið (縄文時代) við u.þ.b. 14.500 f.Kr. Leirker frá Jomon tímabilinu í Japan eru meðal þeirra elstu í heiminum. Þegar tók að líða á Jamon tímabilið tóku að myndast smáþorp víða í Japan.
Samkvæmt klassískri goðafræði Japans, var Japan sett á laggirnar á 7. öld fyrir Krist af Jimmu keisara, sem samkvæmt goðafræðinni á ættir sínar að rekja til guða.
Um 300 fyrir Krist tók við Yayoi-tímabilið (弥生時代) sem markaði endalok Jomon tímabilsins. Tímabilið einkenndist af áhrifum frá asíska meginlandinu, til dæmis barst til Japans þekking á hrísgrjónarækt og þekking á bronsgerð. Jafnframt voru miklir búferlaflutningar frá mörgum hlutum Asíu til Japans á því tímabili.
Almennt er samt talið víst að einhver tímann um 300 e.Kr. hafi Yamatoættin sameinað eyjarnar Honshū, Shikoku, Kyūshū og hugsanlega einhvern hluta Kóreuskaga og að það hafi verið upphafið að sameiningu Japans. Á 5. og 6. öld tóku Japanir upp kínverska ritkerfið og búddisma, fyrst gegnum Kóreuskaga en síðar beint frá Kína. Keisararnir voru aðeins að nafninu til stjórnendur, en gegndu í raun aðeins trúarlegu hlutverki. Raunverulegt vald var í höndum hirðar aðalsmanna sem höfðu arfgeng lénsréttindi.
Árið 794 tók við Fujiwara fjölskyldan og Kammu keisari, hann reisti nýja höfuðborg (áður var Nara höfuðborgin), Heian-kyo (heitir nú Kyoto). Fujiwara fjölskyldan efldi veldi sitt með einokun og gifti meðlimi ættarinnar inn í keisarafjöldskylduna til að halda áfram völdum. Það gerðist iðulega að keisarinn sagði af sér og útnefndi yngri mann, ættingja Fujiwara, keisara. Fyrrverandi keisari gekk svo í klaustur og stjórnaði á bakvið tjöldin.
Slíkur háttur var á lengi vel, en upp úr 900 fóru margir aðalsmenn, sem ekki höfðu mikil völd innan hirðarinnar, að hætta að sætta sig við hætti Fujiwara fjölskyldunar og settust að í héruðum þar sem þeir tóku sér völd og eignuðu sér landsvæði. Til að verja eigin landsvæði mynduðu þeir bændaheri, sem seinna kölluðust samúræjar. Þetta varð tilefni margra bardaga og hafði mikil áhrif á keisaraveldið. Loks árið 1185, sigruðu bræðurnir Yoshitsune og Yoritomo úr Minamoto fjölskylduni Taira fjölskylduna (sem þá var orðin voldugasta fjölskylda Japans) eftir langar erjur, og komu á sjogúnstjórn (herríkisstjórn, 幕府). Yoshitsune varð fyrsti einráði sjogúninn. Sjogúnstjórnin bar heitið Kamakura Sjogúnstjórnin (鎌倉幕府).
Yoshitsune gerði ýmislegt til að bæta hag samúræja sinna og átti mikinn þátt í að skapa menninguna í kringum þá. Erfingjar Yoshitsune voru samt síðar meir aðeins einráðir opinberlega, en Hoju fjölskyldan stjórnaði í raun öllu á bakvið tjöldin.
Þetta stjórnskipulag hélst lengi vel, eða allt til ársins 1854 þegar Bandaríkjamenn voru farnir að beita Japan þrýstingi til að opna hafnir sýnar fyrir erlendum kaupmönnum, en Japan hafði þá verið einangrað síðan snemma á 17. öld.
Á Meijitímabilinu (1868 til 1912) voru lénsréttindi afnumin og Japanska ríkið tók á sig mynd kapítalískra ríkja í Evrópu.
Stjórnmál
Í Japan er stjórnarskrárbundin konungsstjórn með tveggja deilda þingi, sem kallast Kokkai (国会). Japan hefur konunglega fjölskyldu, þar sem keisarinn er hæst settur en samkvæmt núverandi stjórnarskrá hefur hann engin raunveruleg völd heldur þjónar hann eingöngu formlegu hlutverki þjóðhöfðingja. Framkvæmdavaldið, sem heyrir undir Kokkai, er í höndum ríkisstjórnar sem samanstendur af forsætisráðherra og öðrum ráðherrum, sem verða að vera almennir borgarar. Forsætisráðherrann er meðlimur í Kokkai. Forsætisráðherra hefur vald til að ráða og reka ráðherra, en ráðherrarnir þurfa flestir að vera meðlimir í Kokkai.
Héraðsskipan Japans
forsætisráðherra
Japan er skipt upp í 47 héruð (raðað eftir ISO 3166-2):
Röðin á héruðunum er frá norðri til suðurs, sem er almennt notuð í Japan.
Landafræði
Okinawa
Japan er stórt eyríki sem teygir sig eftir hluta af Kyrrahafsströnd Asíu. Stærstu eyjarnar heita Hokkaidō, Honshū (stærst og fjölmennust), Shikoku, og Kyūshū. Ryukyu eyjaklasinn teygir sig yfir 1000 km til suðvesturs frá Kyūshū alla leið til Tævan. Að auki eru um 3000 smærri eyjar sem tilheyra Japan. 73% landsins telst sem fjalllendi, fjallgarðar liggja eftir eyjunum endilöngum, venjulega frá norðri til suðurs. Hæsta fjallið er Fuji fjall sem er 3.776 metra hátt og er virkt eldfjall. Hið takmarkaða flatlendi er mjög þéttbýlt, Tókíó og nágrannaborgir mynda þannig langstærsta samfellda þéttbýlissvæði á jörðinni með yfir 33 milljónir íbúa.
Japan er staðsett á hinum svonefnda eldhring sem umlykur Kyrrahaf og er mjög virkt jarðskjálfta og eldfjalla svæði. Stórir jarðskjálftar geta riðið yfir hvar sem er í Japan og má reikna með nokkrum slíkum á hverri öld. Á 20. öldinni urðu verstu skjálftarnir annarsvegar árið 1923 í nágrenni Tókíó sem kostaði 140.000 mannslíf og svo aftur 1995 við Kobe þar sem yfir 6000 manns létust. Jarðhiti er nokkur í Japan og víða má finna heitar uppsprettur og í kringum þær sumar hafa verið byggð böð og heilsuhæli, ekki ósvipað Bláa lóninu á Íslandi.
Tengt efni
- Japönsk menning
- Matarprjónar
- Hokusai
Tenglar
- [http://www.japan-guide.com/ Japan-Guide.com] Allt milli himins og jarðar um Japan
- [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ja.html CIA Factbook: Japan]
Flokkur:Japan
Flokkur:Konungsríki
als:Japan
ja:日本
ko:일본
ms:Jepun
simple:Japan
th:ประเทศญี่ปุ่น
zh-min-nan:Ji̍t-pún
Víetnam
Víetnam er land í Suðaustur-Asíu með landamæri að Kínverska alþýðulýðveldinu, Laos og Kambódíu, og strandlengju að Suður-Kínahafi.
Flokkur:Víetnam
ja:ベトナム
ko:베트남
ms:Vietnam
simple:Vietnam
th:ประเทศเวียดนาม
zh-min-nan:Oa̍t-lâm
BeinBein eru stór partur af líkamanum, saman mynda þau beinagrind. Bein eru gerð úr beinvef.
Gerð beins
|
Miðja beins nefnist leggur, diaphysis, endar beins nefnast beinköst, epiphysis, endafletir beins heita liðfletir en þeir eru brjóskklæddir.
Allt beinið er þakið beinhimnu, nema á liðflötum, þar er það þakið liðbrjóski.
Í löngum beinum er merghol sem er þakið að innan þunnri himnu, mergholshimnu, endosteum. Í mergholinu er fituvefur sem nefnist guli beinmergurinn.
Þéttbein eru að mestu leyti utan til í beininu þar sem þarf sterkan vef, en frauðbein eru mestmegnis innan í beinendum og utan við mergholið.
|
Mynd:Lol-bein-bygging.png
|
Endurnýjun beina
Beinin eru í stöðgri endurnýjun út allt lífið, hraði endurnýjunarinnar fer eftir álagi og öðrum kröfum sem eru gerðar til beinana.
Tvær gerðir af frumum sjá um að byggja upp bein og brjóta þau niður, það eru beinmyndunarfrumur, osteoblastes og beinætur, osteoclastes. Þessar frumur vinna hlið við hlið að við það að lagfæra beinin í líkamanum.
Myndun beina
Myndun beinsins, beinmyndunarferlið sjálft, kallast ossificatio.
Beinmyndunarfrumurnar vella kollageni, sem eru hinu sterku og teygjanlegu þræðir beinanna, og flókinn kalkfosfati, nefndur apatít, kristallast sjálfkrafa utan um kollagenþræðina og mynda hart millifrumuefni, matrix. Þegar millifrumuefnið eykst einangrast beinmyndunarfrumurnar í lónum beinsins, þær heita þá beinfrumur, osteocytes.
Eyðing beina
Beinæturnar eru stórar frumur, sem ferðast um og vella leysihvötum, sem melta beinið.
Flokkur:Bein
ja:骨
Dýr
- Svampdýr (Porifera)
- Kambhveljur (Ctenophora)
- Holdýr (Cnidaria)
- Flögudýr (Placozoa)
- Bilateria
- Acoelomorpha
- Orthonectida
- Rhombozoa
- Myxozoa
- Nýmunnar (Deuterostomia)
- Seildýr (Chordata)
- Kragaormar (Hemichordata)
- Skrápdýr (Echinodermata)
- Pílormar (Chaetognatha)
- Ecdysozoa
- Hnykkhöfðar (Kinorhyncha)
- Brynormar (Loricifera)
- Maðkamæður (Priapulida)
- Þráðormar (Nematoda)
- Strengormar (Nematomorpha)
- Klóberar (Onychophora)
- Bessadýr (Tardigrada)
- Liðdýr (Arthropoda)
- Platyzoa
- Flatormar (Platyhelminthes)
- Sýlingar (Gastrotricha)
- Hjóldýr (Rotifera)
- Krókhöfðar (Acanthocephala)
- Kjálkaormar (Gnathostomulida)
- Micrognathozoa
- Cycliophora
- Lophotrochozoa
- Sæbelgir (Sipuncula)
- Ranaormar (Nemertea)
- Kambormar (Phoronida)
- Mosadýr (Ectoprocta)
- Stilkormar (Entoprocta)
- Armfætlur (Brachiopoda)
- Lindýr (Mollusca)
- Liðormar (Annelida)
Dýr eru hópur lífvera flokkaðir sem meðlimir af dýraríkinu. Dýr eru ófrumbjarga fjölfrumungar, færir um hreyfingu og samanstanda af frumum sem hafa ekki frumuveggi (dýrsfrumur).
Orð
Orð er merkingarbær eining í tungumáli eða eining sem leggur til merkingar setningar.
Orð eru mynduð úr einu eða fleiri myndani. Þau myndön sem ekki er hægt að skipta í smærri einingar kallast rætur orðsins. Sá hluti orðs sem ekki breytist í beygingu nefnist stofn orðsins. Orðstofn getur verið settur saman úr fleiri en einu myndani, oft rót auk aðskeytis. Orð sem eru sett saman úr tveimur eða fleiri orðstofnum er nefnt samsett orð
Orðum er raðað í orðflokka eftir eiginleikum sínum og hlutverki.
Kunyomi
Kanji er japanskt myndtáknróf sem byggir á kínversku. Það er eitt þriggja táknkerfa sem notuð eru í rituðu máli í Japan, en hin tvö eru hiragana og katakana. Til einföldunar á Kanjium er gjarnan ritað framburður táknana í kana (hiragana og katakana) ofan við eða til hægri við táknin (eftir því hvort skrifað er frá vinstri til hægri eins og er algengt í nútímanum, eða ofan frá og niður eins og gert var öldum áður), en þessi hefð kallast furugana.
Saga Kanji
Á 3.- og 4. öld f. Kr. fluttu Kínverskir og Kóreskir ferðalangar með sér ritmál til Japans sem er þekkt í dag sem Kanji, eða Han-tímabils stafir. Táknin áttu uppruna sinn á bökkum Gulár (Hwang Ho) í Kína um 2000 f. Kr., og um 3000 tákn frá því tímabili hafa fundist á ýmsum fornmunum. Á þeim tíma sem þessi tákn komu til Japans var japanska eingöngu til sem talað mál. Kínversk tákn voru fengin að láni á um 400 ára tímaskeiði, og japanska málið þróaðist í ritað mál.
Í nútíma Kanji eru um 1900 tákn sem öllum er gert að læra, og 284 tákn í viðbót sem má nota í mannanöfn og ættarnöfn (þekkt sem Jinmei-yô).
Flokkar tákna
Flokkar tákna í Kanji eru sex talsins.
- Shôkei Moji (象形文字) eru einfaldar myndir af hlutum á borð við tré (木).
- Shiji Moji (指事文字) eru einföld tákn sem tilgreina óhlutlæg hugtök á borð við „fyrir ofan“ og „fyrir neðan“.
- Kaii Moji (会意文字) eru myndtákn sem sameina myndir og tákn til þess að lýsa flóknu hugtaki.
- Keisei Moji (形声文字) eru hljóðræn-myndtákn, og um 85% allra Kanji falla í þennan flokk. Hér tengjast merkingarfræðileg og hljóðfræðileg merking táknanna í eitt.
- Tenchû Moji (転注文字) eru tákn sem hafa breyst í framburði eða merkingu með láni táknsins til annarra hljóða eða hugmynda.
- Kasha Moji (仮借文字) eru hrein hljóðtákn, mynduð sem nokkurskonar Kanji-hljóðtáknróf til þess að lýsa breytingum sagnhátta sagnorða fyrir tilkomu hiragana og katakana.
Framburður
Framburðarhættir fyrir Kanji tákn eru tvenn: Onyomi (音読み) og Kunyomi (訓読み). Þá er onyomi notað fyrir orð sem eru af kínverskum uppruna, og er onyomi framburðurinn þá fremur líkur hefðbundinni kínversku, en kunyomi er afturámóti notað fyrir þau orð sem eru af japönskum uppruna. Mjög mörg kanji hafa bæði onyomi og kunyomi framburð, en hefðin hefur verið að börn læri kunyomi framburðinn á undan.
Tenglar
- [http://www.kanjidict.com/ Kiki's Kanji Dictionary] - Kanji orðabók
- [http://linear.mv.com/cgi-bin/j-e/dict Kanji leitarvél Jim Breens]
- [http://www.joyo96.org/ Vefur um Joyo Kanjiin]
Flokkur:Japanska
ja:日本における漢字
ms:Kanji
Wikipedia:Articles for deletion/ThePhalanx.com
This page is an archive of the proposed deletion of the article below . Further comments should be made on the appropriate discussion page (such as the article's talk page or on a Votes for Undeletion nomination). No further edits should be made to this page.
The result of the debate was Delete -- Allen3 talk 21:01, September 5, 2005 (UTC)
Vanity; Created by anonymous IP 167.193.152.201 and User:Scyoung121, presumably the same person, who has done nothing but promote this site, write articles on it, add links to it to unrelated articles, etc. Site has only existed since November of last year. Jdavidb 20:35, 30 August 2005 (UTC)
Also need to delete The Phalanx, started out as a poor redirect and now a correct redirect, again created by the same person. Jdavidb 20:36, 30 August 2005 (UTC)
- Delete and clean up this guy's spam elsewhere. Sdedeo 20:40, 30 August 2005 (UTC)
- Delete advertising, and fairly obvious at that --- Outlander 20:43, August 30, 2005 (UTC)
- Keep i just discovered this site, it looks like every other entry here, why delete? macjacob 20:36, August 31, 2005 (UTC)
- Uh-huh. You've made one edit at Wikipedia, and you're qualified to tell us it looks like every other article? How long have you been on Wikipedia? Jdavidb 13:51, 1 September 2005 (UTC)
- One might suspect the user is trying out a new pair of socks --- Outlander 18:18, September 1, 2005 (UTC)
- Delete Spam. Amren (talk) 18:19, 1 September 2005 (UTC)
- I know this isn't a democracy but I figured I was at least entitled to my opinion, delete it for all I care macjacob 18:36, September 1, 2005 (UTC)
- Delete. This article (if you can call it that) is crap! Mb1000 17:04, 2 September 2005 (UTC)
- Delete. Badvertisment. Alf melmac 09:47, 4 September 2005 (UTC)
: The above discussion is preserved as an archive of the debate. Please do not modify it. Subsequent comments should be made on the appropriate discussion page (such as the article's talk page or in an undeletion request). No further edits should be made to this page.
szkoy Hotele w Rzym samsung true tone Doda i Virgin Darmowe gry online
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
Sechshelden
Sechshelden ist ein Ortsteil der hessischen Stadt Haiger im Lahn-Dill-Kreis.
Es gehört seit der sehr umstrittenen Gebietsreform 1977 zwangsweise zur Stadt Haiger, die westlich von Sechshelden liegt, 3 km östlich von Sechshelden liegt die Kreisstadt Dillenburg, im Süden hinter dem Berg Klangstein liegt das zu Dillenburg gehörende Dorf Donsbach und im Norden
|
|
Galatasaray
Der Name Galatasaray (von Galata, Stadtviertel im Istanbuler Stadtteil Beyoğlu, und saray, türkisch für „Palast“) bezeichnet:
- den Istanbuler Fußballverein „Galatasaray Spor Kulübü“,
- das „Galatasaray Lisesi“, ein Gymnasium in
|
|
Guillaume Briçonnet (Kardinal)
Guillaume Briçonnet (
- vermutlich 1445 in Tours; † 14. Dezember 1514 in Narbonne) war Kardinal und Erzbisch
|
Hans-Peter Adamski
Hans Peter Adamski
- 1947 in Kloster Oesede, Maler
1970-98
Kunstakademie Düsseldorf, Atelier in Köln und Dresden.
Arbeitsaufenthalte in Asien, Amerika, Frankreich, Italien.
Mitglied der „Mülheimer Freiheit“ Künstler Gruppe, Köln.
Förderpreis des Bundesverbandes der Deutschen Industrie
1998
Professur für Malerei u.Grafik, Kunstakademie Dresden
Ausstellungen
Einzelausstellungen:
Mercer Store. Stefan Eins Gallery, USA-New York
Galerie Paul Maenz, Köln
Galerie Ascan C
|
Bundesschülervertretung
BundesschülerInnenvertretung wie LSV nur auf österreichischer Bundesebene mit dem eigens Hinterlegten SchülerVertretungsGesetz (SchVG), somit ordentliche, gesetzliche und übergeordnete offizielle Schüler(Innen)vertretung.
Zusammensetzung: 29 Personen bestehend aus den/der Landesschulsprecher(In) (LSV) aus jedem Bereich, AHS (Allg. Höhere bildende Schulen), BMHS (Berufsbildende Mittlere und Höhere Schülen) und BS (Berufsschulen) und aus jedem Bundesland (9) plus 2 (vorher 3) Vertreter aus den ZLA (Zentrallehranstalten) aus deren mitte wird der/die Bundesschulsprecher(In) gewählt.
Unt
|
Ulrich Horstmann
Ulrich Horstmann (Pseudonym: Klaus Steintal,
- 31. Mai 1949 in Bünde) ist ein deutscher Literaturwissenschaftler und
Schriftsteller.
Leben
Ulrich Horstmann beendete sein Studium der Anglisti
|
|
