:: wikimiki.org ::

Tsjechië

Tsjechië

Tsjechië (Česko), of officieel de Tsjechische Republiek (Česká republika), ligt in Midden-Europa. Het is het westelijke deel van het voormalige Tsjechoslowakije. Het land grenst in het westen en noord-westen aan Duitsland, in het noorden aan Polen, in het oosten aan Slowakije en in het zuiden aan Oostenrijk. De hoofdstad en tevens grootste stad is Praag. Tsjechië bestaat uit twee historische regio's, Bohemen en Moravië, en een klein deel van een derde: Silezië. Tsjechië is onderverdeeld in 14 regio's.

Kerngegevens

- oppervlakte: 78.866 km²
- omtrek landgrenzen:
- kustlijn: geen
- buurlanden: Polen, Duitsland, Oostenrijk en Slowakije
- inwonertal: 10.25 miljoen (2003)
- bevolkingsdichtheid: 130 inwoners/km² (2000)
- verstedelijking:
- Stad 66 procent (1998 schatting)
- Platteland 34 procent (1998 schatting)
- hoofdstad: Praag (Praha). Andere belangrijke steden: Brno, Olomouc, Ostrava en Plzeň.
- grootste rivieren: Moldau (Vltava), Elbe (Labe)
- grootste meer: Cerné Jezero, 18,4 ha
- hoogste punt: Sněžka 1602 m.
- officiële naam: Tsjechische Republiek (Česká Republika)
- staatsvorm: parlementaire republiek
- president: Václav Klaus, sinds 2003, termijn: 5 jaar
- regeringsleider: Jiří Paroubek
- parlement: twee kamers: Huis van Afgevaardigden Poslanecká snemovna (200 zetels, termijn: 4 jaar) en Senaat (81 zetels, termijn: zes jaar, elke twee jaar wordt 1/3 'ververst').
- bestuurlijke indeling: 13 districten (kraj, meervoud kraje) + de hoofdstad
- officiële taal: Tsjechisch.
- godsdienst: de rooms-katholieke godsdienst is de grootste, gevolgd door diverse protestantse kerken w.o. de Hussietische. De meerderheid der Tsjechen is echter atheistisch.
- etnische minderheden: Roma-zigeuners, Slovaken, Polen, Duitsers.
- munteenheid: Tsjechische kroon (ceská koruna, Kč) = 100 heller (haler)
- nationale feestdag: 28 oktober
- volkslied: Kde je domuv můj (Waar is mijn vaderland)
- tijdzone: GMT +1
- landcode (telefoon): +420
- landcode (post, verkeer): CZ
- topleveldomein: .cz

De naam van het land

De aanduiding Tsjechië stamt uit de 18e eeuw, maar was lange tijd veel ongebruikelijker dan de namen van het afzonderlijke Bohemen en Moravië. Het Tsjechische woord voor Bohemen is Čechy, het bijvoeglijk naamwoord is český. Tegenwoordig is de aanduiding Tsjechische Republiek nog steeds frequent, maar al in 1993 besloot het Tsjechische Ministerie van Buitenlandse Zaken de korte naam "Tsjechië" (Česko, Czechia) te gebruiken, behalve in officiële documenten en in de volledige namen van overheidsinstellingen. In historische documenten is soms ook sprake van České země (Tsjechische Landen).

Geschiedenis

In de Middeleeuwen maakten de twee belangrijkste delen van Tsjechië, Bohemen en Moravië, deel uit van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Het koninkrijk Bohemen was een belangrijke macht, maar religieuze conflicten zoals de Hussietenoorlogen in de 15e en de Dertigjarige oorlog in de 17e eeuw scheurden het rijk uiteen. Later kwam het gebied in de macht van de Habsburgers en maakte deel uit van het grote Oostenrijk-Hongarije. Nadat de Eerste Wereldoorlog een eind had gemaakt aan het bestaan van Oostenrijk-Hongarije, sloten de Tsjechen en het naastgelegen Slowakije zich aaneen, en richtten in 1918 de onafhankelijke republiek Tsjechoslowakije op. In de nieuwe republiek woonde een groot aantal Duitsers. Dit was voor Nazi-Duitsland aanleiding om dit gebied te annexeren na de Conferentie van München in 1938. Ook Slowakije besloot zich af te scheiden. Het overgebleven gebied werd in 1939 door Duitsland bezet (Protectoraat Bohemen-Moravië). Na de Tweede Wereldoorlog maakten Tsjechië en Slowakije als Tsjechoslowakije deel uit van het oostblok. Op 1 januari 1993 maakte Tsjechië zich los van Tsjechoslowakije, en ging het zich steeds meer op het westen richten. Op 1 mei 2004 trad het land met nog negen andere staten toe tot de Europese Unie. Steden: Praag – Karlovy Vary – Brno – Cheb – České Budějovice – Ostrava – Olomouc – Hradec Králové – Liberec – Teplice

Zie ook

- Monumenten op de Werelderfgoedlijst
- Tsjechië van A tot Z

Externe links

- [http://www.czech.cz/ Officieel Portaal (Engels)]
- [http://wtd.vlada.cz/eng/aktuality.htm Officiele website van de overheid (Engels)]
- [http://www.dmoz.org/World/Nederlands/Regionaal/Europa/Tsjechië/ Open Directory Project: Tsjechië]
- [http://www.tsjechie.net/ Forum over Tsjechië (Nederlands)]
- [http://tsjechie.eigenstart.nl/ links van Tsjechië op een overzichtelijke manier gesorteerd(Nederlands)] categorie:Tsjechië categorie:Land Categorie:NAVO Categorie:Europese Unie ja:チェコ ko:체코 ms:Republik Czech simple:Czech Republic th:สาธารณรัฐเช็ก zh-min-nan:Česko

Duitsland

Duitsland, officieel Bondsrepubliek Duitsland, is een federatie van 16 deelstaten, in het Duits Bundesländer of Länder (ev. Land) geheten. Het is een federaal land in Midden-Europa, in het noorden grenzend aan de Oostzee, de Noordzee en Denemarken, in het oosten aan Polen en Tsjechië, in het zuiden aan Oostenrijk en Zwitserland en in het westen aan Frankrijk, het Groothertogdom Luxemburg, België en Nederland. Duitsland heeft met 82,5 miljoen inwoners de grootste bevolking van alle Europese landen. Het is een belangrijk lid van de Europese Unie en de economische, politieke en militaire organisaties in Europa.

Geschiedenis

:Hoofdartikel: Duitsland - geschiedenis Na de Frans-Duitse oorlog van 1870/1871 slaagt Wilhelm I van Pruisen erin de los van elkaar staande staten en koninkrijken van de Noord-Duitse Bond, Beieren, Württemberg, Baden en Hessen-Darmstadt achter zich te verenigen (maar eigenlijk was de Pruisische kanselier Otto von Bismarck de drijvende kracht hierachter). Op 18 januari 1871 werd in de Spiegelzaal van het Kasteel van Versailles het Duitse Keizerrijk geproclameerd met Wilhelm I als eerste keizer. Het Keizerrijk was een vorstenbond onder Pruisische leiding, waarbij de afzonderlijke staten op cultureel en bestuurlijk gebied een grote mate van soevereiniteit genoten. Op het einde van de 19e, begin 20e eeuw laaide de internationale spanningen zeer hoog op. de industriële revolutie, het kolonialisme, het socialisme en nationalisme kenden hun hoogtedagen, wat uiteindelijk resulteerde in de Eerste Wereldoorlog. Nadat Duitsland in 1918 gecapituleerd had, werd het tot afstand van een aantal gebieden en tot zware herstelbetalingen gedwongen. De zwakke structuur van de toen opgerichtte Weimarrepubliek, de zware lasten die het land opgelegd werken, de sociale onrust en de economische crisis maakten de weg vrij voor de overname van het land door de Nazis. De rol die Duitsland speelde tijdens de Tweede Wereldoorlog leidde in 1945 tot de bezetting van het land door de geallieerde Russische, Britse, Franse en Amerikaanse strijdkrachten. In 1949, aan de vooravond van de Koude Oorlog, werd het land verdeeld in Oost-Duitsland, officieel de Duitse Democratische Republiek (DDR), en West-Duitsland, officieel de Bondsrepubliek Duitsland. De Bondsrepubliek Duitsland werd gevormd naar het democratische en economische (kapitalistische) model van het westen; De regeringszetel en hoofdstad van de Bondsrepubliek Duitsland was Bonn, terwijl Oost-Berlijn hoofdstad van de DDR was. De DDR sloot zich, ideologisch, economisch en militair gezien aan bij het socialistische/communistische Oostblok, onder leiding van de Sovjet-Unie. Het werd de meest westelijke staat achter het IJzeren Gordijn. De Berlijnse muur scheidde die stad in oost en west, en werd symbool voor de verdeelde natie. De val van het communistische blok en het einde van de Koude Oorlog betekende ook de val van de Muur, de opening van de grenzen tussen de twee Duitslanden en uiteindelijk de hereniging in 1990. De regeringszetel stond tot 1999 in Bonn, terwijl Berlijn een hoofdstad van het herenigde Duitsland is. Het heeft Duitsland veel moeite gekost de twee helften ook in sociaal-maatschappelijk en economisch opzicht te verenigen. Nog altijd maakt het voormalige Oost-Duitse landsdeel in economisch opzicht een minder florissante ontwikkeling door dan het voormalige West-Duitsland. Per januari 2002 is Duitsland met elf andere Europese landen binnen de Europese Unie overgegaan op de euro als nationale munteenheid. De oude munteenheid is de Duitse Mark (DEM) (zie ook onder: Munteenheid)
Geografie
:Hoofdartikel: Duitsland - geografie Duitsland als geheel kan in drie belangrijke geografische gebieden worden verdeeld: de laagliggende Duitse vlakte in het noorden, het centrale Duitse hoogland, en, in het zuiden, de uitlopers van de Centrale Alpen en ander hoogland. Het klimaat is gematigd hoewel er aanzienlijke variatie is. Bijna twee derde van de bossen van het land bestaat uit naaldbomen, de rest is hoofdzakelijk beukenbos.
Noord-Duitsland
Noord-Duitsland, dat door de rivieren Eems (Ems), Weser, Elbe en de Oder wordt doorstroomd, is zwaar gecultiveerd, ondanks de slechte grond. De gewassen uit deze streek zijn onder andere tarwe, rogge, gerst, haver, aardappels en suikerbieten. Melkvee wordt veel gefokt, vooral in Sleeswijk-Holstein. Varkensvlees, rundvlees en kip zijn andere veeproducten. Het gebied omvat ook de belangrijkste industriële en vervoerscentra Kiel, Hamburg, Bremen, Hannover en Maagdenburg (Magdeburg), evenals Berlijn (Berlin).
Centrale hoogland
Berlijn Het centrale hoogland bestaat uit de Rijnvallei, het Harz berggebied en het Thüringse bos. De rivier de Rijn door West-Duitsland en tussen Bingen en Bonn stroomt door een steile kloof, beroemd om zijn mooie landschap, wijngaarden en kastelen. Langs de noordelijke rand van de Rijnvallei liggen het industriële gebieden van Duitsland, waaronder het Ruhrgebied. Hier liggen de steden Düsseldorf, Duisburg, Krefeld, Essen, Wuppertal, Bochum, Gelsenkirchen en Dortmund. De grootse stad in het westen is Keulen (Köln).In het oosten zijn de industriële centra gevestigd dichtbij de Elbe-rivier en zijn zijrivieren. De belangrijkste steden zijn hier Leipzig, Dresden, Chemnitz, Halle en Erfurt. De zuidelijke sectie van het Rijnland, dat de Eifel en Hunsrück-bergen bevat, is grotendeels landbouwgrond en heeft beroemde wijngaarden, vooral in de vallei van de Moezel.
Zuid-Duitsland
Door zuidelijke deel van Duitsland stromen de rivieren de Donau, Iller, Lech, Isar, Neckar en de Main. Het hoogste punt is de Zugspitze (2.963 m) in de Beierse Alpen. Verder bestaat het gebied uit plateaus en beboste bergen, bijvoorbeeld het Zwarte Woud, de hooglanden van Swabia en het Boheemse Bos. Het meer Konstanz, in de Alpen, is een populair toeristengebied. De belangrijkste landbouwproducten van het gebied zijn fruit, tarwe, gerst en zuivelproducten. De belangrijke industriële centra in Zuid-Duitsland zijn München, Frankfurt, Augsburg, Nuremberg, Stuttgart en Karlsruhe.
Bevolking
:Hoofdartikel: Duitsland - bevolking Duitsland heeft 82,5 miljoen inwoners (2005). Ongeveer 38% van de bevolking is protestants, vooral in het noorden, en 34% is rooms-katholiek, hoofdzakelijk in het zuiden en het westen. Er is een kleine joodse minderheid. Ongeveer de helft van de bevolking in het gebied dat vroeger Oost-Duitsland was, hangt geen godsdienst aan. De katholieke en protestantse kerken en de joodse synagogen ontvangen overheidssteun door kerksurtax die op leden van deze benamingen wordt geheven. Vrijwel alle burgers van het land spreken het Duits. De Denen, Friezen, zigeuners, en Sorben zijn de inheemse niet-Duitssprekende minderheden. Sinds het begin van de jaren '70, zijn miljoenen "gastarbeiders" uit andere landen (vooral voormalig Joegoslavië, plus Turkije en Italië) naar Duitsland gekomen voor de werkgelegenheid. Hieronder zijn ongeveer 2 miljoen moslims, hoofdzakelijk Turken en Koerden. Buiten de landsgrenzen bevinden zich in een aantal landen ook groepen zogeheten Volksduitsers die sinds de Middeleeuwen met emigratiegolven naar het buitenland waren vertrokken, maar onder wie nog steeds de Duitse cultuur aanwezig is.
Overheid en politiek

Politiek systeem
Duitsland is sinds 1949 een democratisch-parlementaire bondsstaat. De grondwet werd afgekondigd op 23 mei 1949. De grondwet kan door een twee-derde meerderheid in bondsdag en bondsraad gewijzigd worden . De laatste wijziging dateert van 2002. Enkele artikelen, waarin de basisprincipes van de grondwet zoals de federale structuur van de staat, de democratische, sociale en rechtsprincipes van de staat, en de onschendbaarheid van de menselijke waarde van het individu, zijn van iedere wijziging uitgesloten. Duitsland is opgedeeld in 16 deelstaten (Bundesländer) (sinds 1990, daarvoor 10 Länder plus West-Berlijn). De hoogste staatsmacht ligt bij de bondsstaat ("Bundesrecht bricht Landesrecht"), maar de deelstaten hebben een verregaande eigen staatsmacht en bevoegdheden. Buitenlandse betrekkingen en verdediging zijn exclusieve bevoegdheden van de federatie. Duitsland kent algemeen stemrecht vanaf 18 jaar (gedeeltelijk vanaf 16 jaar voor communale of regionale verkiezingen), en heeft een tweekamersysteem. De bondsdag bestaat uit minstens 598 leden, en wordt principieel alle vier jaar in rechtstreekse verkiezingen verkozen. Het kiessyteem voor de bondsdag combineert kenmerken van een meerderheids- en een districtenstelsel. Bij de verkiezingen is er een kiesdrempel van vijf procent. De bondsraad telt 69 leden, die de vertegenwoordigers van de deelstaatregeringen (en dus niet van de deelstaatbevolking) zijn. Elk land heeft, afhankelijk van de grootte van zijn bevolking, 3 tot 6 stemmen, die echter 'in blok' uitgeoefend moeten worden. Federale wetten die ingrijpen in themas die tot de bevoegdheid van de deelstaten behoren, of waarvan de uitvoering aan de deelstaten opgedragen wordt, moeten door de bondsraad goedgekeurd worden. De deelstaten hebben een eigen grondwet, regering en parlement. De deelstaatparlementen worden in vier deelstaten om de vier jaar, in de andere twaalf om de vijf jaar verkozen volgens het meerderheidsprincipe. Het staatshoofd, de bondspresident, met voornamelijk representatieve rol, wordt alle vijf jaar door de bondsvergadering verkozen. Hij kan één keer herverkozen worden. De bondskanselier is het hoofd van de regering, en hij bepaalt de richtlijnen van de politiek. De kanselier wordt door de bondsdag, op voorstel van de president, verkozen. Hij wordt, net als zijn ministers, door de president benoemd.
Allerlei

- Bondskanselier: Angela Merkel (sinds 22 november 2005).
- Bondspresident: Horst Köhler Zie ook:
- Duitsland - staatsinrichting, Duits kiessysteem en Maoïstische partijen in Duitsland
- Duitsland - Verkiezingen 2005
- Duitsland - De coalitieovereenkomst van november 2005
Algemeen
Voormalige namen van Duitsland of de Bondsrepubliek Duitsland:
Duitse Rijk (onofficieel: Duitse Keizerrijk, Weimarrepubliek, Derde Rijk), Duitse Republiek
Type overheid: Federale republiek
Hoofdstad: Berlijn Bestuurlijke structuur:
16 deelstaten (Bundesländer, enkelvoud: Bundesland): Baden-Württemberg, Beieren (Bayern), Berlijn (Berlin), Brandenburg, Bremen, Hamburg, Hessen, Mecklenburg-Voor-Pommeren (Mecklenburg-Vorpommern), Nedersaksen (Niedersachsen), Noordrijn-Westfalen (Nordrhein-Westfalen), Rijnland-Palts (Rheinland-Pfalz), Saarland, Saksen (Sachsen), Saksen-Anhalt (Sachsen-Anhalt), Sleeswijk-Holstein (Schleswig-Holstein) en Thüringen Onafhankelijkheid:
18 januari 1871 (vereniging Duitse Rijk); na 1945 (Tweede Wereldoorlog) verdeeld in vier bezettingszones (Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten, de Sovjet-Unie, en later Frankrijk); Bondsrepubliek Duitsland (BRD of West-Duitsland) uitgeroepen op 23 mei 1949, inclusief de voormalige geallieerde zones; De Duitse Democratische Republiek (DDR of Oost-Duitsland) werd uitgeroepen op 7 oktober 1949, inclusief voormalige USSR-zone. De hereniging van West- en Oost-Duitsland vond plaats op 3 oktober 1990. Alle vier voormalige geallieerde machten deden afstand van hun rechten op 15 maart 1991. Grondwet:
23 mei 1949, bekend als de Basiswet; werd grondwet van het herenigd Duitsland en het herenigde Duitsland op 3 oktober 1990.
Lidmaatschap internationale organisaties
AfDB, AsDB, Australië Groep, BDEAC, BIS, CBSS, CCC, CDB (niet-regional), CE, CERN, EAPC, EBRD, ECE, EIB, EMU, ESA, EU, FAO, G- 5, G7, G-10, IADB, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICFTU, ICRM, IDA, IEA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Inmarsat, Intelsat, Interpol, IOC, IOM, ISO, ITU, MONUC, NAM (guest), NAVO, NEA, NSG, OAS (toehoorder), OECD, OPCW, OSCE, PCA, VN, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNIKOM, UNMIBH, UNMIK, UNOMIG, UPU, WADB (niet-regional), WEU, WHO, WIPO, WMO, WToO, WTrO, ZC
Economie
:Hoofdartikel: Duitsland - economie Duitsland bezit de technologisch op twee na sterkste economie van de wereld, na de VS en Japan, maar structurele markteisen, waaronder de substantiële brutokosten voor het in dienst nemen van nieuwe werknemers, hebben werkloosheid tot een langdurig, persistent probleem gemaakt. Door Duitslands vergrijzende bevolking, gecombineerd met hoge werkloosheid, bemoeilijkt de handhaving van de wettelijke sociale zekerheid: de lasten voor werkhebbenden zijn onevenredig hoog geworden. De modernisering en integratie van de Oost-Duitse economie blijft een kostbaar lange-termijnprobleem.
Defensie
Defensietakken
Leger, marine (inclusief marineluchtvaart), luchtmacht, medisch korps, grenspolitie, kustwacht.
Militaire mankracht
Dienstplichtige leeftijd: 18 jaar
Militaire manschappen
Beschikbaarheid: mannen 15-49 jaar: 20.851.022 (2001)v Geschikt voor militaire dienst: mannen 15-49 jaar: 17.760.412 (2001)
Jaarlijks bereiken van dienstplichtige leeftijd: mannen: 482.318 (2001)
Militaire uitgaven
in dollars: $32,8 miljard (FY98)
percentage van het bruto nationaal product: 1,5% (FY98)
Transnationale zaken
Internationale disputen: geen Illegale drugs:
Bron van grondstoffen voor chemicaliën voor Zuid-Amerikaanse cocaïneproducenten. Doorvoerland en gebruiker van Zuidwest-Aziatische heroïne en Latijns-Amerikaanse cocaïne.
Steden in Duitsland
Aken (Aachen) - Aschaffenburg - Augsburg - Bautzen - Berlijn (Berlin) - Bocholt - Bonn - Braunschweig - Bremen - Chemnitz - Coburg - Cottbus - Darmstadt - Dortmund - Dresden - Duisburg - Düsseldorf - Eisenach - Emden - Erfurt - Essen - Flensburg - Frankfurt - Freiburg - Friedrichshafen - Fulda - Garmisch-Partenkirchen - Gelsenkirchen - Gera - Gießen - Görlitz - Goslar - Halle - Hamburg - Hamelen (Hameln) - Hannover - Hildesheim - Ingolstadt - Jena - Kaiserslautern - Keulen (Köln) - Kiel - Koblenz - Konstanz - Krefeld - Leipzig - Lübeck - Ludwigshafen am Rhein - Lüneburg - Maagdenburg (Magdeburg) - Mainz - Mannheim - Moers - Mönchengladbach - München - Münster - Neurenberg (Nürnberg) - Oberhausen - Offenbach - Oldenburg - Osnabrück - Passau - Pirmasens - Plauen - Potsdam - Recklinghausen - Regensburg - Rostock - Saarbrücken - Schwerin - Siegen - Solingen - Speyer - Stralsund - Stuttgart - Trier - Ulm - Wiesbaden - Weimar - Wismar - Worms - Wuppertal - Würzburg - Zwickau Zie voor alle steden in Duitsland: Lijst van Duitse steden

Rivieren in Duitsland

Ahr - Donau - Eems (Ems) - Elbe - Emscher - Havel - Iller - Inn - Isar - Lahn - Lech - Lippe - Main - Moezel (Mosel) - Naab - Nahe - Neckar - Neisse - Oder - Overijsselse Vecht (Vechte) - Peene - Regen - Regnitz - Rijn (Rhein) - Roer (Rur) - Ruhr - Saale - Saar - Spree - Tauber - Warnow - Werra - Wezer (Weser) - Wupper

Zie ook

- Otto von Bismarck
- Duitse Rijk
- Adolf Hitler
- Monumenten op de Werelderfgoedlijst
- Weimarrepubliek
- Tweede Wereldoorlog
- Lijst van Duitse presidenten
- Berlijn
- Europa
- Lijst van Duitse politieke partijen

Externe link

- [http://www.duitsland.nl/ www.duitsland.nl]
- [http://www.duitslandweb.nl/ www.duitslandweb.nl]
- [http://www.duitsland.boogolinks.nl/ www.duitsland.boogolinks.nl]
- [http://www.evd.nl/duitsland www.evd.nl/duitsland : Informatie over Duitsland op de site van de EVD (Economische Voorlichtingsdienst) van het Nederlande ministerie van Economische Zaken] Categorie:NAVO Categorie:Europese Unie Categorie:Duitsland Categorie:Land als:Deutschland fiu-vro:S'aksamaa ja:ドイツ ko:독일 ms:Jerman roa-rup:Ghirmânii simple:Germany th:สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี zh-min-nan:Tek-kok

Polen

Polen (Pools: Polska) is een land in Midden-Europa, dat in het westen wordt begrensd door Duitsland (Oder-Neissegrens), in het zuiden door Tsjechië en Slowakije, in het oosten door Litouwen, Wit-Rusland en Oekraïne en in het noorden door de Oostzee en door Rusland (enclave Kaliningrad).

Geschiedenis

:Zie ook: Geschiedenis van Polen De geschiedenis van Polen gaat terug tot 966 na Christus, wanneer vorst Mieszko I zich bekeert tot het christendom en de verschillende Slavische stammen op de laagvlakte tussen de rivieren Oder en Wisła verenigt. Zijn zoon, koning Boleslaw de Dappere (Boleslaw Chrobry) wordt tot eerste koning gekroond en verstevigt de positie van de jonge staat in Midden-Europa. Het woord Polen is afkomstig van het Poolse woord Pole, hetgeen veld of vlakte betekent. Onder koning Casimir de Grote (1333-1370) (Kazimierz Wielki) moderniseert Polen; de universiteit van Krakau (1364) wordt opgericht, de economie groeit sterk en het land wordt uitgebreid in oostelijke richting. In 1386 worden Polen en Litouwen samengevoegd in een gemenebest onder heerschappij van koning Wladyslaw Jagiełło, Koning van Polen, Groothertog van Litouwen (1386-1444). Het Pools-Litouwse Gemenebest is tussen 1386 en 1572 qua oppervlakte het grootste rijk in Europa, dat zich uitstrekt vanaf de Baltische Zee tot de Zwarte Zee, met het huidige Wit-Rusland en grote delen van het huidige Oekraïne binnen haar grenzen. Het gemenebest wordt in 1569 vervangen door de Pools-Litouwse Verenigde Republiek die tot de Poolse deling van 1772 stand zal houden. Polen kreeg in 1791 de eerste geschreven grondwet in Europa. Het hervormingsproces stopte met de verdelingen van Polen onder Rusland, Oostenrijk en Pruisen (1772, 1792 en 1795, zie: Poolse delingen . Het tijdens de napoleontische oorlogen opgerichte Hertogdom Warschau werd door de Russische tsaren geannexeerd. Tussen 1795 en 1918 vinden er 2 grote opstanden plaats met als doel het herstel van een soeverein Polen. Beide opstanden, in 1830 en 1863 mislukken met grotere repressie van de overheersers tot gevolg. Polen kent echter een sterke bloei van het (veelal clandestiene) culturele leven, die van belang zullen zijn bij het in stand houden van het Poolse onafhankelijkheidsstreven. Na de Eerste Wereldoorlog werd in 1918 een nieuw Polen opgericht, dat zijn onafhankelijkheid tegenover de Sovjet-Unie succesvol verdedigde. Bij de aanvang van de Tweede Wereldoorlog werd het land verdeeld tussen nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie. Na de Tweede Wereldoorlog, waarbij 20% van de bevoking is omgekomen en het land relatief zwaar getroffen, werden zowel haar oostgrens als haar westgrens naar het westen opgeschoven. Grote gedwongen volksverhuizingen waren het gevolg. Zelf kwam Polen onder de directe invloed van de Sovjet-Unie. In 1980 volgde arbeidersonrust in Gdansk onder Lech Walesa en de vakbond Solidariteit. In augustus 1989 won deze de verkiezingen, de eerste vrije verkiezingen achter het IJzeren Gordijn. Daarna storten alle communistische regimes van de overige Centraal- en Oost-Europese landen in, met als symbolisch hoogtepunt de val van de muur. In 1999 voegde Polen zich bij de NAVO, sinds 1 mei 2004 is het land lid van de Europese Unie.

Staatsinrichting

Staatsinrichting ten tijde van het communistisch bewind (tot 1990)

Volgens de communistische grondwet was het (eenkamer-) parlement, de Sejm, de hoogste autoriteit. In de Sejm waren drie partijen vertegenwoordigd, te weten:
- 1. De communistische Poolse Verenigde Arbeiderspartij (PZPR), die altijd een meerderheid aan zetels in de Sejm had;
- 2. De Verenigde Boerenpartij, een partij die vooral richtte op de kleine (zelfstandige) boeren en samenwerkte met de PZPR;
- 3. De Democratische Partij, een liberale partij die eveneens met de PZPR samenwerkte en zich vooral richtte op de (stedelijke) middenklasse. Naast deze 3 partijen hadden ook partijlozen zitting in de Sejm. De meeste van hen behoorden tot de twee katholieke clubs/groeperingen, de Pax-Groep en de Znak-Groep. De Pax-Groep werkte zeer nauw samen met de communisten, maar werd niet gesteund door het episcopaat. De links-katholieke Znak-Groep bestond sedert 1976 uit twee groepen: een regeringsgetrouwe en de oppositionele. De laatste verkreeg de steun van het episcopaat. In 1981 leverde de regeringsgetrouwe Znak-Groep de vice-premier. De Sejm koos uit haar midden een Staatsraad. De voorzitter van de Staatsraad was de staatspresident van Polen. De voorzitter van de Staatsraad en de premier waren automatisch lid van het Politburo van de Poolse Verenigde Arbeiderspartij.

De Poolse Verenigde Arbeiderspartij

De Poolse Verenigde Arbeiderspartij (PZPR) was de werkelijke machtsinstantie in het vroegere communistische Polen. Binnen de PZPR deelde het Politburo de lakens uit. De secretaris-generaal van de PZPR was de machtigste persoon binnen de partij en in het land. Zie voorts: Poolse Verenigde Arbeiderspartij.

Staatsinrichting sinds de invoering van de democratie (1990-heden)

Reeds in 1989 werd er een tweekamerstelsel ingevoerd. De Sejm werd verdeeld in een hoger- en een lagerhuis. Het lagerhuis (Sejm) telt 460 leden, het hogerhuis (Senaat) telt 100 leden. Via een speciale regeling wisten de communisten tot 1990 nog aan de macht te blijven. In 1991 werd een stelsel van evenredige vertegenwoordiging ingevoerd. De president wordt sinds 1991 rechtstreeks gekozen. Hij heeft verregaande bevoegdheden en kan het parlement ontbinden, heeft vetorecht en kan verkiezingen uitschrijven. In 1990 werd Polen gedecentraliseerd, de lokale overheden kregen meer bevoegdheden. Bestuurlijk gezien is Polen verdeeld in 16 województwa (provincies). Naast provincies zijn er 822 steden en 2121 gemeenten. (Bron Encarta 98 Encyclopedie) Zie ook: Lijst van Poolse presidenten

Kerngegevens

- omtrek landgrenzen: 3014 km
- kustlijn: 524 km
- grootste rivieren: Weichsel (Pools: Wisla, 1047 km) en Oder (Pools: Odra)
- grootste meer: Sniardwymeer, 13,8 km², in het Mazurisch merengebied.
- hoogste punt: Rysy in de Tatra (onderdeel van de Karpaten), 2499 m.
- officiële taal: Pools. In Silezië bevindt zich het grootste deel van een aanzienlijke Duitse minderheid. Kleine Kasjoebische minderheid nabij Gdansk, alsmede kleine Litouwse, Wit-Russische, Roetheense (Lemko).
- bestuurlijke indeling: 16 provincies of wojewodschappen
- godsdienst: Rooms-Katholiek (95%, waarvan 75% praktiserend)
- in het oosten ligt het grootste restant van het Europese oerbos, het oerbos van Bialowieza

Woiwodschappen

Bialowieza Er zijn in Polen 16 woiwodschappen of provincies:

Politieke Partijen

- PZPR (1948-1990; Poolse Verenigde Arbeiderspartij; communistisch)
- PSL (Poolse Boerenpartij; centrum-rechts)
- PO (Burger Platform; centrum-liberaal)
- PiS (Recht en Rechtvaardigheid; rechts)
- UP (Arbeiders Unie; centrum-links)
- SLD (alliantie van Links; centrum-links voorm. communisten, sociaal-democraten, socialisten enz.)
- AWSP (Coalitiepartij van de Actie en Solidariteit en het Recht; Solidarnosc; rechts)
- UW (Democratische Unie; links-liberaal)
- Solidarnosc, opgegaan in de AWSP.
- LPR (Liga Polskich Rodzin; extreem-rechts)
- Samoobrona ('zelfverdediging', rechts)
- SDPL (links)
- PD (Democratische Partij, kort geleden opgericht, centrum-links)

Zie ook

- Monumenten op de Werelderfgoedlijst
- Poolse delingen
- Poolse muziek
- Poolse_Corridor
- Poolse taal
- Polen van A tot Z
- Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog
- Lijst van Poolse presidenten
- Paus Johannes Paulus II

Externe links

- [http://polen.pagina.nl polen.pagina.nl]
- [http://polen.startkabel.nl Polen.startkabel.nl] Categorie:NAVO Categorie:Europese Unie Categorie:Polen Categorie:Land als:Polen fiu-vro:Poola ja:ポーランド ko:폴란드 ms:Poland simple:Poland th:ประเทศโปแลนด์ zh-min-nan:Polska

Oostenrijk

Oostenrijk (Duits: Österreich), voluit de Republiek Oostenrijk (Republik Österreich), is een land in Midden-Europa. Het land grenst in het westen aan Zwitserland en Liechtenstein, in het noorden aan Duitsland en Tsjechië, in het oosten aan Slowakije en Hongarije en in het zuiden aan Italië en Slovenië.

Geografie

Slovenië De Alpen strekken zich over een groot deel van Oostenrijk uit: driekwart van het land behoort tot dit berggebied. Het natuurschoon van Tirol, Salzkammergut, Innsbruck, de Oostenrijkse Alpen, en de stad Salzburg en de aantrekkelijkheid van Wenen en andere culturele centra hebben Oostenrijk tot een belangrijk Europees toeristencentrum gemaakt. De hoogste berg in Oostenrijk is de Grossglockner met 3.797 meter. Andere hoge bergen zijn de Wildspitze (3.768 m), de Weißkugel (3.739 m), de Grossvenediger (3.674 m), de Hintere Schwärze (3.628 m) en de Similaun (3.606 m). In het oosten langs de Donau kenmerkt het landschap zich door glooiende heuvels en vlaktes. Het diepste punt van Oostenrijk is Hedwighof in Burgenland met 114 meter boven zeeniveau. De belangrijkste twee rivieren zijn de Donau en haar zijrivier de Inn. Buiten de Inn stromen de Herberg, Enns en Mur in de Donau. De Lech is een zijrivier van de Inn.

Geografische statistieken

:Hoofdartikel: Geografie van Oostenrijk
- Landsgrenzen totaal: 2.562 km
- Duitsland: 784 km
- Italië: 430 km
- Hongarije: 366 km
- Tsjechië: 362 km
- Slovenië: 330 km
- Zwitserland: 164 km
- Slowakije: 91 km
- Liechtenstein: 35 km
- kustlijn: geen
- grootste rivieren: Donau, Inn, Mur, Salzach, Enns, Drau
- grootste meer: Neusiedlersee, op de grens met Hongarije
- hoogste punt: Großglockner, 3.797 m.
- laagste punt: Neusiedlersee, 115 m.

Bevolking

|Neusiedlersee |{{commons|Category:Austria{StatOostenrijk{Oostenrijk{EU

Bohemen

Bohemen (Tsj.: Čechy) is een historische regio in Tsjechië. Het beslaat zo'n twee derde van het Tsjechische grondgebied. De rest van Tsjechië valt onder Moravië en een klein deel van Silezië.

Huidig Bohemen

Het gebied beslaat zo'n 52.750 km2 en telt 6,25 miljoen inwoners. Tot Bohemen behoren de grote steden Praag, Plzen, Ceské Budejovice, Liberec, Teplice en Hradec Králové. In Bohemen liggen behalve de hoofdstad Praag de volgende bestuurlijke regio's (krajs): Karlsbad, Ústí nad Labem, Liberec, Hradec Králové, Pilsen en Midden-Bohemen. De regio's Pardubice, Vysocina en Zuid-Bohemen liggen gedeeltelijk in Bohemen en gedeeltelijk in Moravië (zie ook: Regio's van Tsjechië). Het gebied is erg populair onder westerse toeristen. Dat geldt vooral voor de stad Praag en de natuurgebieden het Boheems Paradijs (Cˇesky´ ráj) en het Reuzengebergte (Krkonosˇe).

Geschiedenis

De eerste melding van Bohemen wordt gemaakt door de Romeinen: het was het woongebied van de Keltische stam Boii. De eerste Slavische voorouders van de huidige Tsjechen kwamen er in de 6e eeuw n.C. te wonen. In de negende eeuw behoorde het gebied tot het Moravische Rijk, dat christelijk was, en op Byzantium georiënteerd. Na de val van dit rijk komt de dynastie der Premysliden aan de macht, die zich op Rome richt. Het hertogdom Bohemen werd in de elfde eeuw onderdeel van het Heilige Roomse Rijk. Rooms Keizer Hendrik IV verleent hertog Vratislav I in 1085 de titel van koning van Bohemen. Onder Ottokar I werd de Boheemse kroon erfelijk (1198). Onder zijn kleinzoon Ottokar II bevatte het rijk ook tijdelijk delen van Oostenrijk. Bohemen verwierf in 1335 bovendien Silezië. Intussen waren de Premysliden uitgestorven, en zat het huis Luxemburg op de troon. In 1471 kwamen de Poolse Jagiellonen aan de macht. Bohemen kwam door de dood van Lodewijk II Jagiello in 1526 aan de Habsburgers, maar bleef aanvankelijk een onafhankelijk koninkrijk. In 1618 begon in Praag de Dertigjarige Oorlog. In 1627 kwam Bohemen integraal aan Oostenrijk (vanaf 1867 Oostenrijk-Hongarije). Het was pas vanaf 1743, toen het Habsburgse rijk begon te centraliseren, dat Bohemen in feite is opgehouden te bestaan. Na de Eerste Wereldoorlog werd het onderdeel van de nieuw gevormde staat Tsjechoslowakije. Na de opsplitsing in Tsjechië en Slowakije werd Bohemen onderdeel van Tsjechië. categorie:Tsjechië categorie:Bohemen Categorie:Heilige Roomse Rijk ja:ボヘミア

Moravië

Moravië (Tsjechisch: Morava; Duits: Mähren) is een regio in Midden-Europa. Het omvat het oostelijke deel van Tsjechië. Het gebied is genoemd naar de rivier de Morava, die Moravië van noord naar zuid doorsnijdt. In het noordoosten vormt de Moravische Poort de doorgang naar Silezië. Moravië wordt in het noorden (Polen) begrensd door de Sudeten, in het oosten (Slowakije) door de Kleine Karpaten en in het westen (Bohemen) door het Boheems-Moravisch Hoogland). Met Oostenrijk in het zuiden ontbreekt een natuurlijke grens. De grootste steden zijn tegenwoordig Brno en Ostrava, maar historisch was Olomouc naast Brno de belangrijkste Moravische stad. Moravië was in de negende eeuw de kern van het Groot-Moravische Rijk, een kortstondig Westslavisch rijk, waar de bekende missionarissen Cyrillus en Methodius actief waren. Dit rijk was in de 10e eeuw niet opgewassen tegen de invallende Hongaren. Vanaf de 11e eeuw deelde Moravië meestal de lotgevallen van Bohemen, hoewel het er niet steeds deel van uitmaakte en het zijn eigen identiteit wist te behouden. Sinds 1927 maakt ook Tsjechisch Silezië deel uit van Moravië. categorie:Tsjechië ja:モラヴィア

Silezië

Silezië (Duits: Schlesien, Pools: Śląsk, Tsjechisch: Slezsko) is een historische regio aan weerszijden van de midden- en bovenloop van de Oder, die sinds 1945 voor het grootste deel tot Polen behoort. Kleinere delen zijn Duits en Tsjechisch. Het bestaat uit een vlak Neder-Silezië (grootste stad: Breslau) en een bergachtiger Opper-Silezië, dat rijk is aan delfstoffen en waar in het zuidoosten een van de grootste industriegebieden van Europa ligt.

Geschiedenis

Silezië werd ten minste vanaf de negende eeuw bewoond door West-Slavische stammen en was al snel twistappel tussen Tsjechen en Polen. De laatsten veroverden het in de tiende eeuw onder Boleslaus de Dappere, maar de piastenkoning Boleslaus III verdeelde zijn rijk in 1163 onder zijn zonen en zo werd Silezië een zelfstandig hertogdom. Dit Silezië viel ook al snel uiteen in deelrijkjes, waarmee Opper- en Nedersilezië waren geboren. In grote gebieden kwamen Duitse kolonisten wonen. In 1335 onderwierpen de Sileziërs zich aan Bohemen en daarmee werd Silezië onderdeel van het Heilige Roomse Rijk.
In 1526 kwam Silezië met heel Bohemen en een deel van Hongarije aan het Habsburgse Aartshertogdom Oostenrijk. In 1742 veroverde Frederik de Grote van Pruisen het overgrote deel van Silezië in de Eerste Silezische Oorlog, en hij wist het in twee daaropvolgende oorlogen te behouden. Silezië werd een Pruisische provincie, vanaf 1871 binnen het Duitse Rijk. Slechts een klein deel van Silezië bleef tot 1919 Oostenrijks: een deel van de oude hertogdommen Troppau (Tsjechisch: Opava) en Jägerndorf (Tsjechisch: Krnov), en ook Teschen (Český Těšín/Cieszyn). Aan het eind van de Eerste Wereldoorlog bepaalde het Verdrag van Versailles dat Duitsland kleine Nedersilezische gebieden moest afstaan aan Polen, terwijl Oppersilezië onderworpen werd aan een volksraadpleging. De bevolking koos in overweldigende meerderheid voor Duitsland, maar Oppersilezië werd op last van de entente toch verdeeld tussen Duitsland en Polen: industriesteden als Katowice (Kattowitz) kwamen aan Polen. Oostenrijks-Silezië kwam grotendeels aan de nieuwe staat Tsjechoslowakije, terwijl Teschen werd verdeeld tussen Tsjechoslowakije en Polen. Deze stad bleef nog lang een twistappel tussen Tsjechoslowakije en Polen. Sinds 1992 behoort deze gedeelde stad tot Tsjechië en Polen. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog werd de Oder-Neissegrens als nieuwe Pools-Duitse grens vastgesteld: vanaf nu was geheel Oppersilezië Pools en bovendien het grootste deel van Nedersilezië (vanaf de Neisse). De Duitsers vluchtten of werden met geweld verdreven. De bevolkingssamenstelling van Silezië is daarmee zeer grondig veranderd: tot 1945 was Nedersilezië vrijwel geheel Duits en had Oppersilezië een gemengde bevolking, met een sterke nadruk op de Duitse taal. Nu woont er alleen rond Opole (Duits: Oppeln) in Oppersilezië nog een aanmerkelijke Duitse minderheid. De Polen kwamen grotendeels uit gebieden die door de Sovjet-Unie werden geannexeerd; zo komen de voorouders van de huidige inwoners van Wroclaw (Duits: Breslau) voor een groot deel uit Lviv. Het enige gedeelte van Silezië dat in 1945 Duits is gebleven, is te vinden in de deelstaten Brandenburg en Saksen: de steden Görlitz, Niesky en Hoyerswerda zijn vanouds Silezisch. Görlitz is een gedeelde stad: de Neisse scheidt de stad sinds het Verdrag van Potsdam (1945) in een Duits en een Pools deel (Zgorzelec). Zgorzelec

Belangrijke plaatsen in Silezië

- Polen: Beuthen - Teschen - Gleiwitz - Glogau - Hirschberg - Katowice - Liegnitz - Oppeln - Waldenburg - Breslau - Hindenburg - Görlitz - Grünberg
- Tsjechië: Krnov - Troppau - Teschen
- Duitsland: Görlitz - Hoyerswerda categorie:Polen categorie:Historisch land in Europa Categorie:Heilige Roomse Rijk ja:シレジア

Regio's van Tsjechië

Tsjechië is een land in Centraal-Europa. Het vormt een eenheidsstaat en kent dus geen deelstaten. Toch heeft men Tsjechië altijd ingedeeld in regio's, historische en bestuurlijke.

Historisch

Historisch gezien bestaat Tsjechië uit slechts drie regio's:
- Bohemen
- Moravië
- een deel van Silezië

Bestuurlijk

Bestuurlijk wordt er in Tsjechoslowakije en sinds 1993 in Tsjechië wordt een andere bestuurlijke indeling aangehouden. Er zijn veertien regio's (Tsjechisch kraj; de Tsjechische naam staat tussen haakjes): right # Karlsbad (Karlovarský kraj) # Ústí nad Labem (Ustecký kraj) # Liberec (Liberecký kraj) # Hradec Králové (regio) (Kralovéhradecký kraj) # Pardubice (Pardubický kraj) # Olomouc (Olomoucký kraj) # Moravisch-Silezische Regio (Moravskoslezský kraj) # Pilsen (Plzeňský kraj) # Centraal-Boheemse Regio (Středočeský kraj) # Praag (Praha) # Zuid-Boheemse Regio (Jihočeský kraj) # Vysočina (Kraj Vysočina) # Zuid-Moravische Regio (Jihomoravský kraj) # Zlín (Zlínský kraj) Categorie:Tsjechië ja:チェコの地域区分

Duitsland

Geschiedenis

Rivieren in Duitsland

Zie ook

Externe link

Slowakije

Slowakije (in Vlaanderen vaker: Slovakije) is een jonge republiek in Midden-Europa, die zich op 1 januari 1993 losmaakte uit Tsjechoslowakije, dat daardoor ophield te bestaan. Het land wordt begrensd door Tsjechië in het westen, Polen in het noorden, Oekraïne in het oosten, Hongarije in het zuiden en Oostenrijk in het zuidwesten. Het is een overwegend bergachtig land, dat gedurende de twintigste eeuw weliswaar één geheel vormde met het taalkundig en cultureel nauw verwante Tsjechië, maar dat in de eeuwen daarvoor een heel andere ontwikkeling had doorgemaakt. Slowakije behoorde eeuwenlang tot Hongarije. De emancipatie van het Slowaakse volk kreeg pas laat gestalte. Tegenwoordig is Slowakije één van de lidstaten van de Europese Unie. De bevolking stemde op 18 mei 2003 in een referendum voor toetreding. Die vond uiteindelijk plaats op 1 mei 2004.

Kerngegevens

- oppervlakte: 49.035 km²
- lengte landgrenzen: ...
- inwonertal: 5.400.000 (2001).
- bevolkingsdichtheid: 108 inwoners/km² (2001).
- hoofdstad: Bratislava.
- grootste rivieren: Donau (Dunaj), Hron, Váh.
- grootste meer: Orava (Oravská vodná nádrž), 35,4 km²
- hoogste punt: Gerlachovský štít in de Hoge Tatra, 2655 m.
- officiële naam: Slowaakse Repubiek (Slovenská republika)
- staatsvorm: parlementaire republiek
- staatshoofd: president Ivan Gašparovič, sinds 2004, termijn van vijf jaar
- regeringsleider: Mikuláš Dzurinda, sinds 30 oktober 1998
- parlement: Nationale Raad (Národna Rada Slovenskej Republiky). Éen kamer: 150 leden, termijn van vier jaar.
- bestuurlijke indeling: acht regio's (kraj)
- officiële taal: Slowaaks. Hongaarse minderheid (9-10%).
- godsdienst: rooms-katholiek 69%, protestant 9%
- munteenheid: Slowaakse kroon (SKK) = 100 heller
- nationale feestdag: 1 september, Dag van de Grondwet 1993
- volkslied: Nad Tatrou sa blýska (Onweer boven de Tatra)
- tijdzone: GMT +1
- landcode (telefoon): 421
- landcode (post, verkeer): SK
- topleveldomein: .sk

Korte geschiedenis

Tot 1918 was Slowakije onderdeel van Oostenrijk-Hongarije en viel het onder het Hongaarse deel. Van 1918-1939 was het een onderdeel van Tsjechoslowakije dat na de Eerste Wereldoorlog ontstond. In de periode 1939-1945 was het formeel een zelfstandige staat, in de praktijk een satelliet van Nazi-Duitsland. Van 1945-1992 was het weer onderdeel van Tsjechoslowakije. Op 1 januari 1993 splitste Tsjechoslowakije zich in Tsjechië en Slowakije. Op 1 mei 2004 trad Slowakije toe tot de Europese Unie.

Beroemde topsporters

- Martina Moravcová, zwemster

Zie ook

- Monumenten op de Werelderfgoedlijst
- Slowakije van A tot Z

Externe link

- [http://www.czechslovakforum.be Discussieforum voor Tsjechië en Slovakije] Categorie:NAVO Categorie:Land Categorie:Europese Unie Categorie:Slowakije als:Slowakei fiu-vro:Slovakkia ja:スロバキア ko:슬로바키아 simple:Slovakia th:ประเทศสโลวาเกีย zh-min-nan:Slovensko

Praag

Praag (Tsjechisch: Praha) is de hoofdstad van Tsjechië en vormt tevens een Tsjechische regio. Voordien was het de hoofdstad van Tsjechoslowakije.

Geografisch

Praag telt anno 2004 1.210.000 inwoners, en heeft een oppervlakte van 496 km². Er heerst, net zoals in de rest van het land, een landklimaat. In de zomer is het er heter dan bij ons (in juli gemiddeld 32°), en de winters zijn er kouder en langer. Praag ligt vrijwel centraal in het land aan de Moldau, oftewel de Vltava, zoals de rivier in het Tsjechisch heet. Praag is gelegen op heuvels, op een hoogte van gemiddeld 187 m.

Geschiedenis

Reeds in 880 werd er in Praag een burcht gesticht door hertog