4 maja

- imieniny: Florian, Gościwit, Grzegorz, January, Michał, Monika, Paulin i Strzedziwoj.
- Dzień Strażaka
- ChRL - Dzień Młodzieży
- Holandia - Dzień Pamięci Ofiar Wojny
- Namibia - Święto Cassingi
- Tonga - Urodziny Księcia Tonga ]]

- 1008 - Henryk I, król Francji (zm. 1060)
- 1733 - Jean Charles Borda, francuski fizyk i matematyk (zm. 1799)
- 1817 - Florian Ceynowa, kaszubski działacz narodowy, lekarz, badacz folkloru i języka kaszubskiego (zm. 1881)
- 1863 - Edmund Osterloff, polski fotograf (zm. 1938)
- 1910 - Jerzy Waldorff, polski publicysta i krytyk muzyczny (zm. 1999)
- 1910 - Gordon Jenkins, amerykański wokalista jazzowy
- 1915 - Florian Marciniak, instruktor harcerski, harcmistrz, pierwszy naczelnik Szarych Szeregów (zm. 1944)
- 1917 - Nick Joaquin, filipiński pisarz (zm. 2004)
- 1921 - Edo Murtić, chorwacki malarz (zm. 2005)
- 1925 - Luis Herrera Campins, wenezuelski polityk
- 1928 - Hosni Mubarak, prezydent Egiptu
- 1929 - Audrey Hepburn, amerykańska aktorka
- 1929 - Manuel Contreras, chilijski generał
- 1944 - Edmund Wnuk-Lipiński, polski pisarz i socjolog
- 1950 - Stanisław Bereś, polski poeta, krytyk literacki, tłumacz i historyk literatury
- 1955 - Ryszard Zbrzyzny, polski polityk
- 1960 - Beata Kozidrak, polska piosenkarka, wokalistka zespołu Bajm
- 1961 - Monika Rosca, Nel z pierwszej ekranizacji W pustyni i w puszczy

- 1471 - Ścibor z Gościeńczyc, biskup płocki
- 1571 - Fryderyk Kazimierz Frysztadzki, książę cieszyński
- 1938 - Carl von Ossietzky, niemiecki publicysta i działacz pacyfistyczny (ur. 1889)
- 1955 - Louis Breguet, francuski konstruktor i pionier lotnictwa (ur. 1880)
- 1955 - George Enescu, rumuński kompozytor, skrzypek, pianista, dyrygent i pedagog (ur. 1881)
- 1961 - Maurice Merleau-Ponty, francuski filozof (ur. 1908)
- 1972 - Edward Calvin Kendall, amerykański biochemik (ur. 1886)
- 1978 - Henryk Magnuski, amerykański inżynier polskiego pochodzenia, twórca jednego z pierwszych walkie-talkie (ur. 1909)
- 1980 - Josip Broz Tito, jugosłowiański polityk (ur. 1892)
- 2000 - Hendrik B. G. Casimir, duński fizyk teoretyczny (ur. 1909)
- 2003 - Zofia Kurzowa, polska językoznawczyni; badaczka słowotwórstwa polskiego i polszczyzny kresowej (ur. 1931)
- 2003 - Błaga Dymitrowa, bułgarska pisarka, wiceprezydent Bułgarii
- 2004 - John Burton, amerykański polityk
- 2004 - Clement Dodd, jamajski producent muzyki reggae

- 1981 - Miała miejsce premiera filmu Stanisława Barei Miś.
- 1990 - Hutę im. Lenina przemianowano na Hutę im. Tadeusza Sendzimira.

- 1493 - Papież Aleksander VI podzielił ziemie Nowego Świata pomiędzy Hiszpanię i Portugalię
- 1776 - Rhode Island jako pierwsza kolonia amerykańska ogłosiła niezależność od Anglii.
- 1918 - Ferdinand Foch został naczelnym wodzem sił Ententy na wszystkich frontach.
- 1924 - Rozpoczęły się Letnie Igrzyska Olimpijskie w Paryżu.
- 1930 - Brytyjczycy aresztowali Mahatmę Gandhiego.
- 1940 - Pod Narwikiem zatonął polski niszczyciel ORP Grom zatopiony przez samoloty niemieckie (zginęło 59 członków załogi).
- 1945 - II wojna światowa: poddały się wojska niemieckie znajdujące się w północno-zachodnich Niemczech i Danii.
- 1945 - Wyzwolono Neuengamme (KL).
- 1949 - Zakończyła się blokada Berlina Zachodniego przez ZSRR.
- 1953 - Ernest Hemingway otrzymał Nagrodę Pulitzera za powieść "Stary człowiek i morze".
- 1979 - Margaret Thatcher została pierwszą w historii Wielkiej Brytanii premierem kobietą.
- 1990 - Łotwa proklamowała niepodległość.
- 1994 - Izraelski premier Icchak Rabin i przewodniczący OWP Jaser Arafat podpisali w Kairze porozumienie o autonomii Strefy Gazy i Jerycha. maj 04 ko:5월 4일 ja:5月4日 simple:May 4 th:4 พฤษภาคม

Imieniny

Imieniny - zwyczaj świątecznego obchodzenia (czasami hucznego) dnia świętego(ej) lub błogosławionego(ej) z katolickiego kalendarza lub innego dnia, tradycyjnie przypisywanego temu imieniu. Zwyczaj szczególnie popularny w Polsce, ale także obecny w regionach katolickich np. Bawarii. Imieniny obchodzi się również w Grecji, w Szwecji, na Węgrzech, a kiedyś i w Rosji. W Szwecji oficjalną listę imienin publikuje Królewska Szwedzka Akademia Nauk. Zwykle wiąże się ze składaniem życzeń i wręczaniu prezentów solenizantowi. Zobacz też urodziny.

Imieniny według miesięcy

styczeń

Imieniny alfabetycznie

__NOTOC__

Grzegorz

Grzegorz - imię męskie pochodzące poprzez łacińską formę Gregorius od greckiego Gregorios, wywodzącego się ze słowa γρηγoρεω (gregoreo) - „być czujnym”. W formie łacińskiej użyte pierwszy raz przez papieża Grzegorza I, doktora kościoła Grzegorz imieniny obchodzi 2 stycznia, 4 stycznia, 10 stycznia, 13 lutego, 12 marca, 24 kwietnia, 4 maja, 9 maja, 25 maja, 25 sierpnia, 3 września, 30 września, 16 października, 17 listopada, 28 listopada i 24 grudnia. Znane osoby noszące to imię:
- Grzegorz Oświeciciel - założyciel i patron Kościóła ormiańskiego
- Papież Grzegorz I Wielki - doktor Kościoła
- Papież Grzegorz II
- Papież Grzegorz III
- Papież Grzegorz VII - wielki reformator, najbardziej znany z rozwiązania sporu o inwestyturę
- Grzegorz Kołodko - były minister finansów RP
- Grzegorz Królikiewicz
- Grzegorz Lato
- Grzegorz Markowski
- Grzegorz Mendel - twórca podstawowych praw genetyki
- Grzegorz Nawrocki
- Grzegorz Przemyk
- Grzegorz Schetyna
- Grzegorz Aleksander Janiak kategoria:Męskie imiona łacińskie

ko:그레고리우스

January

January - imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od od imienia boga Janusa. January imieniny obchodzi: 8 kwietnia, 4 maja, 10 lipca, 6 sierpnia i 19 września. kategoria:Męskie imiona łacińskie

Monika

Monika - imię żeńskie o znaczeniu i pochodzeniu trudnym do objaśnienia. Wedle niektórych badaczy imię pochodzi od greckiego słowa monos oznaczającego jeden, sam, pojedynczy, jedynak i jedynaczka. Z tego samemgo rdzenia pochodzą takie słowa jak: monogamia, monoteizm, monaster (klasztor). Inne źródło podaje, że imię to wywodzi się od greckiego monaché, co znaczy samotna, odosobniona, i faktycznie do dziś we Włoszech zakonnica zwana jest monaca, a w niektórych dialektach wręcz monica. łac. monica - jedynaczka. Najprawdopodobniej imię to pochodzi jednak z nieznanego imienia afrykańskiego bądź fenickiego. Najsłynniejszą Moniką była św. Monika (331-387) - matka św. Augustyna, Nawigiusza i córki, której imienia nie znamy. W dawnych źródłach polskich (2 poł. XV w.) spotyka się formy Mońka, Muńka, lecz nie ma pewności czy pochodzą one od tego imienia. Imię w formie Monika zaczęto nadawać częściej na ziemiach polskich dopiero w XIX wieku, a stało się popularne począwszy od lat 70. XX wieku. Na imię ma tak 383851 Polek (2001), co daje 37 miejsce pod względem popularności wśród wszystkich imion polskich. Znane osoby noszące imię Monika:
- Monica Belucci - aktorka włoska
- Monica Vitti - aktorka włoska
- Monika Olejnik - dziennikarka
- Monica Seles - amerykańska tenisistka, pochodzenia węgierskiego, urodzona w Jugosławii Odpowiedniki w innych językach:
- język angielski Monica
- język białoruski Monika
- język bułgarski Monika
- język czeski Monika
- język duński Monica
- język fiński Monica
- język francuski Monique
- język hiszpański Monica
- język holenderski Monica
- język litewski Monika
- język łaciński Monica
- język macedoński Monika
- język niemiecki Monika
- język norweski Monica, Mona
- język portugalski Monica
- język rosyjski Моника
- język rumuński Monica
- język serbsko-chorwacki Monika
- język słowacki Monika
- język słoweński Monika
- język szwedzki Monica
- język ukraiński Monika
- język węgierski Mónika
- język włoski Monica Monika imieniny obchodzi: 4 maja, 21 maja i 27 sierpnia. kategoria:Żeńskie imiona greckie

Paulin (imię)

Paulin - alternatywna forma imienia Paweł Paulin imieniny obchodzi: 29 kwietnia, 4 maja i 10 października. kategoria:Męskie imiona łacińskie

Chińska Republika Ludowa

Chińska Republika Ludowa (chiń. Zhōnghuá rénmín gònghéguó), w skrócie ChRL, Chiny kontynentalne – państwo w Azji wschodniej, obejmujące historyczne Chiny (bez Tajwanu) oraz Tybet i inne ziemie w Azji Środkowej zamieszkane przez różne lokalne ludy. ChRL graniczy z następującymi państwami: Afganistan, Bhutan, Birma, Indie, Kazachstan, Kirgistan, Korea Północna, Laos, Mongolia, Nepal, Pakistan, Rosja, Tadżykistan, Wietnam. Władzę w ChRL sprawuje Komunistyczna Partia Chin.
- Ustrój polityczny Chin
- Podział administracyjny ChRL Podział administracyjny ChRL

Geografia

Ukształtowanie powierzchni

Większą część Chin stanowią wyżyny i góry. Niziny zajmują tylko 12% powierzchni kraju. W północno-wschodniej części kraju leży rozległa Nizina Mandżurska otoczona górami. Na zachód od niziny ciągnie się Wielki Chingan, na północ Mały Chingan i na wschód Góry Wschodniomandżurskie. Wschodnią część Chin zajmują aluwialne równiny. Nizina Chińska o powierzchni 300 000 km² leży w dolnym biegu Huang He i dorzeczu Huai He. Znajdują się tam również niziny środkowego i dolnego biegu Jangcy z dużą liczbą jezior. W południowo-wschodniej części Chin leżą silnie zerodowane Góry Południowochińskie z wysokościami do 2158 m n.p.m. Na północy kraju wznosi się Wyżyna Mongolska z pustynią Ałaszan oraz Wyżyna Ordos, do której na południe przylega Wyżyna Lessowa (największy w świecie obszar występowania lessów). Równoleżnikowe pasma górskie (głównie góry Qin Ling) oddzielają Wyżynę Lessową od Kotliny Syczuańskiej przechodzącej na południu w Wyżynę Junnańsko-Kuejczouską o charakterystycznej rzeźbie krasowej. Południowo-zachodnią część kraju zajmuje najwyżej położona wyżyna na ziemi - Wyżyna Tybetańska (o wysokościach 4000-5000 m n.p.m.). Wyżynę te otaczają najwyższe pasma górskie świata - Karakorum (ze szczytem K2 sięgającym 8611 m n.p.m.) od zachodu i Himalaje (z najwyższym szczytem świata Mount Everest sięgającym 8850 m n.p.m.) od południa. Północne obrzeże wyżyny stanowi system górski Kunlun(najwyższy szczyt Muztag 6987 m n.p.m.) obejmujący liczne pasma górskie (m.in. Altun Shan) rozdzielone tektonicznymi kotlinami m.in. Kotliną Cajdamską. Na wschodnim krańcu wyżyny ciągną się Góry Sino-Tybetańskie rozczłonkowane głębokimi dolinami rzek Saluin, Mekong i Jangcy. W północno-zachodniej części kraju rozciąga się Wyżyna Sinciańska rozdzielona górami Tien-Szan na Kotlinę Dżungarską i na Kotlinę Kaszgarską. W obrębie Kotliny Kaszgarskiej znajduje się pustynia Takla-Makan i największa depresja Chin - Kotlina Turfańska zniżająca się 154 m p.p.m.

Klimat

p.p.m.] p.p.m.] Chiny leżą w zasięgu 3 stref klimatycznych: zwrotnikowej (południowe wybrzeża oraz wyspa Hajnan), podzwrotnikowej (zachodnia, środkowa i wschodnia część kraju) oraz umiarkowanej (północne i północno-wschodnie Chiny). Południowo-wschodnia i wschodnia część kraju ma klimat monsunowy z porą deszczową i suchą. W tej części Chin notuje się najwyższe opady 700-1000 mm ma wybrzeżu Morza Żółtego, 1500-2000 mm na krańcach południowo-wschodnich i 3000 mm na wyspie Hajnan. Średnia temperatura w styczniu jest tu zróżnicowana: -5°C w Pekinie, 12-16°C na wybrzeżu Morza Południowochińskiego, do 20°C i powyżej na wyspach południowych. W lipcu temperatura na całym obszarze Chin wschodnich wynosi 25-30°C. W północno-wschodniej części Chin średnia temperatura w styczniu wynosi -30°C na północy do -10°C na południu. W lipcu te temperatury wynoszą odpowiednio od 20°C do 25°C, a roczna suma opadów 250-1000 mm. Wewnętrzne i zachodnie obszary kraju mają klimat suchy i kontynentalny. Średnia temperatura w styczniu jest tu zróżnicowana -8°C do -26°C, a w lipcu waha się od 20-25°C (w Kotlinie Kaszgarskiej powyżej 30°C). Opady poniżej 250 mm. Wyżyna Tybetańska ma klimat chłodny i suchy ze względu na duże wzniesienie nad poziomem morza ze średnią temperaturą w lipcu poniżej 10°C. Pora deszczowa na całym obszarze Chin występuje w lecie, z największymi opadami w lipcu i sierpniu. W lecie i jesienią do wybrzeży południowo-wschodnich docierają tajfuny z ulewnymi deszczami. Na suchych obszarach zachodu często występują burze pyłowe.

Wody

Większą część Chin odwadniają rzeki należące do zlewiska Oceanu Spokojnego(56.7%). Do zlewiska Oceanu Indyjskiego należy 6.9% powierzchni a do zlewiska Morza Arktycznego należy 0.4%. Reszta(czyli 36% powierzchni) należy do obszarów bezodpływowych. Najgęstsza sieć rzeczna występuje na Nizinie Chińskiej, a najrzadsza na pustynnych terenach zachodniej części kraju. Główne rzeki to Jangcy, Huang He, Xi Jiang, Huai He i Amur(na granicy z Rosją. Na terenie Chin początek biorą i płyną w znacznych odcinkach wielkie rzeki południowej i wschodniej Azji: Indus, Brahmaputra, Mekong i Saluin. Chińskie odcinki tych rzek skupiają 1/3 potencjału hydroenergetycznego Chin. Są one jednak w znikomym stopniu wykorzystywane. Najdłuższą rzeką na obszarach bezodpływowych jest Tarym. Chińskie rzeki są intensywnie wykorzystywane do nawadniania zwłaszcza w środkowych i wschodnich Chinach. We wschodnich Chinach występują katastrofalne powodzie spowodowane dużymi wahaniami stanu wód w rzekach oraz zamuleniem koryt rzecznych. W przeszłości rzeki Niziny Chińskiej często zmieniały swoje koryta. Zasoby energetyczne chińskich rzek szacuje się na około 680 000 MW, z czego 40% przypada na dorzecze Jangcy a 20% Brahmaputry. We wschodnich Chinach biegnie najdłuższy kanał żeglowny na świecie - Wielki Kanał o długości 1782 km. Łączy on Pekin z portem w Hangzhou. Na obszarze Chin występuje około 700 jezior o powierzchni powyżej 100 km². Najliczniej występują one na nizinie środkowej i w dolnym biegu Jangcy. Największe to Poyang Hu o powierzchni 2700-5100 km², Dongting Hu(około 4000 km²), Hongze Hu i Tai Hu. Są one wykorzystywane jako naturalne zbiorniki retencyjne. Na Wyżynie Tybetańskiej znajdują się jeziora głównie słone (m. in. Kuku-nor i Nam-c'o). W suchych regionach prowincji Xinjiang i Mongolia Wewnętrzna słone jeziora głównie o charakterze reliktowym (m. in. Lob-nor, Bosten Hu i Hulun Nur. W północno-wschodnich Chinach, przy granicy z Rosją, duże jezioro Chanka(po chińsku Xingkai Hu). Największe obszary bagienne w Chinach występują na płaskich, źle odwadnianych terenach północno-wschodnich (głównie w widłach rzek Ussuri i Sungari) oraz w południowej części Kotliny Cajdamskiej.

Świat roślinny

Flora Chin jest bardzo bogata i różnorodna. Naturalne zbiorowiska leśne zostały w większości zajęte przez pola uprawne. przez co stanowią one dziś tylko 12% powierzchni kraju. Na północnym-wschodzie w Wielkim Chinganie występuje tajga sosnowo-modrzewiowa przechodząca na południe w dębowo-sosnowe lasy mieszane. Na Nizinie Chińskiej naturalna roślinność jaką były lasy monsunowe zostały całkowicie wyniszczone. Na wododziałach zachowały się naturalne lasy liściaste z dębami, więzami, klonami i jesionami. Na południe od Jangcy znajdują się lasy z drzewami zimozielonymi(m.in. sosny, kuinghamie i cyprysy). W Górach Południowochińskich wiecznie zielone lasy z drzewami tungowymi, kamforowcami, wawrzynami i zaroślami bambusowymi. Na wybrzeżu Morza Południowochińskiego i przybrzeżnych wyspach występują wiecznie zielone lasy zwrotnikowe, bogate w palmy, bambusy, liany i epifity. Wyżyny i kotliny północnych i północno-zachodnich Chin porastają stepy- na wschodzie bujne łąkowe na zachodzie suche z kserofilnymi gatunkami ostnic i bylic.Zachodnią część Mongolii Wewnętrznej i Wyżyny Sińciańskiej zajmują półpustynie i pustynie a Wyżyny Tybetańskiej wysokogórskie stepy i pustynie. W chińskich górach zaznacza się piętrowy układ roślinności. W Chinach przetrwało wiele reliktów flory m.in. miłorząb i metasekwoja. Z Chin wywodzi się również wiele roślin użytkowych takich jak brzoskwinie czy herbata.

Historia

Główny artykuł: Historia Chin

Gospodarka

Produkt krajowy brutto: 1649 miliardów USD (2004) Wzrost gospodarczy: 9,5% (2004) PKB na osobę: 1200 USD Udział w tworzeniu PKB: rolnictwo 14,8%, przemysł 52,9%, usługi 32,3%. Ludność poniżej poziomu ubóstwa: 10%

Przemysł

USD Chiny są jednym z najzasobniejszych w surowce krajów świata. Zajmują 1. miejsce w świecie w wydobyciu węgla kamiennego z czego aż 25% pochodzi z prowincji Shanxi, gdzie głównym ośrodkiem wydobycia jest Datong. Inne ważne regiony wydobycia tego surowca występują w prowincjach: Hebei (Kajluańskie Zagłębie Węglowe), Heilongjiang i Liaoning (w Fushun znajduję się największa odkrywkowa kopalnia tego surowca na świecie). Drugim ważnym surowcem Chin jest ropa naftowa. Wydobywa się ją głównie w Daqing i Shengli. Inne ważne zagłębia wydobycia ropy naftowej to Nanyang, Renqiu, Karamay, Dagang, Yumen oraz na Morzu Żółtym i Morzu Południowochińskim. Gaz ziemny jest pozyskiwany głównie w prowincji Sichuan oraz przy wydobyciu ropy naftowej. W Chinach wydobywa się także łupki bitumiczne (główne ośrodki to Maoming i Fushun), rudy żelaza (w prowincjach Liaoning, Mongolia Wewnętrzna, Anshan i Hebei), wolframu (południowa część prowincji Jiangxi, pierwsze miejsce w światowym wydobyciu), antymonu (Hunan; ponad 40% światowego wydobycia), cynku, ołowiu, miedzi, cyny, molibdenu, manganu, rtęci oraz boksyty, sól kamienną (2. miejsce po USA), kaolin, fosforyty i metale szlachetne. Energię elektryczną wytwarza się głównie w elektrociepłowniach opalanych w 80% węglem kamiennym. Ostatnio wzrosła jednak rola ropy naftowej. Produkcja energii elektrycznej wynosi 1093 kWh (2003) i wzrosła z 618 kWh w 1990 roku. Ponad 40% energii przypada na północno-wschodnie i wschodnie Chiny. Największe elektrownie cieplne znajdują się w Szanghaju, zagłębiach węglowych i regionie Pekin-Tianjin-Tangshan. Elektrownie wodne są natomiast skupione głównie w górnych biegach Huang He i Han Shui oraz na rzece Hongshui He i małych rzekach górskich w prowincji Fujian. W północno-wschodnich Chinach mieszczą się liczne małe hydroelektrownie, obsługujące wsie i miasta. W pobliżu Szanghaju i Kantonu zlokalizowane elektrownie jądrowe o planowej mocy 300 i 1800 MW. W przemyśle przetwórczym Chin przeważa przemysł ciężki (około 40% wartości produkcji przemysłowej). Popularny jest również półrzemieślniczy charakter produkcji, oparty na tradycyjnych środkach produkcji. Nowoczesny przemysł rozwija się w specjalnych strefach ekonomicznych. Największe znaczenie ma hutnictwo żelaza skupione w 3 okręgach: północno-wschodnim (główne ośrodki Anshan, Benxi i Tonghua), północnym (Pekin, Tianjin, Tangshan, Taiyuan i Baotou) oraz rejonie ujścia Jangcy (Szanghaj, Ma'anshan, Nankin i Hangzhou). Natomiast największym ośrodkiem hutnictwa metali kolorowych jest Shenyang. Przemysł maszynowy rozwinął się we wszystkich chińskich miastach, jednak do największych ośrodków należą Shenyang, Harbin, Qiqihar, Szanghaj, Tianjin oraz Taiyuan. W przemyśle środków transportu najsilniej rozwinięta jest produkcja taboru kolejowego (w Dalian, Qingdao i Changchun), przemysł stoczniowy (Szanghaj, Dalian, Tianjin i Kanton) i produkcja traktorów (Szanghaj, Tianjin, Luoyang). Przemysł samochodowy nastawiony jest głównie na produkcję samochodów ciężarowych (Changchun, Szanghaj i Nankin. Głównym ośrodkiem produkcji samochodów osobowych jest Pekin. Przemysł chemiczny oparty jest na bogatej bazie surowcowej i ma zróżnicowaną profil produkcji. Największymi, wielobranżowymi ośrodkami tego przemysłu są Szanghaj, Tianjin i Nankin. Szybko zwiększa się produkcja nawozów sztucznych (główne ośrodki to: Nankin, Daqing i Shijiazhuang). Chiny zajmują 1. miejsce w świecie w produkcji nawozów azotowych i jedno z pierwszych miejsc w produkcji nawozów fosforowych. Rośnie rola produkcji tworzyw sztucznych. W związku z rosnącym wydobyciem ropy rozwija się przemysł rafineryjny. Główne ośrodki to Daqing, Yanshan, Fushun, Dalian i Szanghaj. Zdolność przerobowa chińskich rafinerii jest szacowana na około 100 milionów ton. Intensywnie rozwija się też przemysł elektroniczny, we współpracy z firmami japońskimi. Główne ośrodki tego przemysłu to Pekin, Szanghaj, Tianjin oraz strefy ekonomiczne. Tradycyjne gałęzie przemysłu chińskiego to włókiennictwo a zwłaszcza przemysł bawełniany, który stanowi 95% włókienniczej produkcji przemysłowej oraz jedwabniczy. Główne ośrodki przemysłu włókienniczego to miasta u ujścia Jangcy (Szanghaj, Zhuzhou, Hongzhou). W północno-zachodnich Chinach główne ośrodki znajdują się w prowincji Xinjiang (Urumczi, Kaszgar, Hotan). W latach 80. Chiny przekształciły się z eksportera surowców włókienniczych na eksportera wyrobów włókienniczych. Duże znaczenie ma przemysł spożywczy, obejmujący przemysł cukrowniczy, tłuszczowy, młynarski, mięsny, winno-spirytusowy, tytoniowy i herbaciany. przemysł ten skoncentrowany jest głównie we wschodnich Chinach. W miastach nadmorskich rozwija się przemysł rybny. Potencjał przemysłu spożywczego jest ciągle za mały do potrzeb kraju. Oprócz tych gałęzi przemysłu rozwinęły się także inne, takie jak cementowy, porcelanowy(główne ośrodki to Jingdezhen i Liling), skórzany i odzieżowy (Pekin, Szanghaj) oraz drzewny w północno-wschodnich Chinach. Duże znaczenie ma także rękodzieło a zwłaszcza artystyczne.

Rolnictwo

Poziom technologiczny chińskiego rolnictwa nie jest wysoki, mimo znacznego postępu w zakresie mechanizacji, rozbudowy systemów irygacyjnych i zużycia nawozów sztucznych. Grunty orne zajmują tylko około 10% kraju a łąki i pastwiska 42%. Połowa gruntów ornych jest sztucznie nawadniana (głównie w dorzeczu Jangcy i Huang He). Rozpowszechniony jest system uprawy tarasowej, głównie w Górach Południowochińskich. Podstawą rolnictwa w Chinach jest produkcja roślinna. Największy udział w strukturze upraw zajmują rośliny żywieniowe (około 90% zasiewów). Najważniejszą uprawą, w której zasiewach Chiny zajmują 1. miejsce jest ryż. Uprawiany jest od tysiącleci, głównie na południe od rzeki Huai He i gór Qin Ling. W południowo-wschodniej części Chin 2-3 zbiory ryżu rocznie. Nizina chińska i północno-wschodnie Chiny są natomiast głównymi ośrodkami uprawy pszenicy (1. miejsce w zbiorach światowych), kukurydzy (2. miejsce po USA), jęczmienia, prosa i gaolianu. Plony zbóż, głównie dzięki dużemu nakładowi pracy są średnie i osiągają 43q z ha. Najważniejszą uprawą przemysłową jest bawełną (1. miejsce w zbiorach światowych), uprawiana głównie na Nizinie Chińskiej.Nową uprawianą rośliną przemysłową jest kauczukowiec, uprawiany głównie w południowych krańcach prowincji Yunnan przy granicy z Laosem i Birmą. Z roślin oleistych uprawia się soję (północno-wschodnia część kraju i Nizina Chińska), orzeszki ziemne (w prowincji Shandong), rzepak (Sichuan i Anhui), sezam (Nizina Chińska). W zbiorach herbaty Chiny zajmują 2. miejsce po Indiach a tytoniu 1. miejsce. W południowych Chinach uprawa owoców cytrusowych i bananów. Ponadto powszechna jest uprawa warzyw oraz w niektórych prowincjach zbieractwo ziół i roślin leczniczych. W produkcji hodowlanej największe znaczenie ma hodowla trzody chlewnej (364 milionów sztuk), rozwinięta zwłaszcza na Nizinie Chińskiej i w północno-wschodnich Chinach. W tych samych regionach hoduję się bydło (81 milionów sztuk) i drób (głównie kaczki). W zachodnich i północnych Chinach hodowla owiec (113 milionów sztuk), kóz (97 milionów sztuk), koni (10 milionów sztuk) i wielbłądów. Na Wyżynie Tybetańskiej ponadto hodowla jaków. W całych Chinach jest dobrze rozwinięta hodowla jedwabników, a zwłaszcza w dorzeczu Jangcy i Xi Jiang. Dobrze rozwinięte jest rybołówstwo morskie i śródlądowe oraz przybrzeżne marikultury. W połowach morskich które wynoszą 11,2 miliona ton ryb kraj zajmuje 2. miejsce w świecie. Na chińskich wybrzeżach zlokalizowano około 140 portów rybackich, obsługujących połowy przybrzeżne, dalekomorskie oraz 8 głównych łowisk szelfowych.

Turystyka

Xi Jiang] Sytuacja gospodarcza Chin w latach 60. i 70. ograniczyła w tym czasie rozwój turystyki zagranicznej i wewnętrznej. Rozwój ruchu turystycznego nastąpił dopiero pod koniec lat 70.W 1989 roku Chiny odwiedziło 12 400 tysięcy osób, głównie imigrantów z Hongkongu, Makao i Tajwanu. W tym samym roku wpływy z turystyki wyniosły 2,2 miliarda $. Najważniejszym regionem turystycznym Chin jest południowo-wschodnia część kraju a zwłaszcza Hongkong, Kanton oraz nowoczesne strefy ekonomiczne (Shantou, Shenzen, Zhuhai). Liczne atrakcyjne regiony kraju, głównie z powodu nie wystarczającej obsługi hotelowej i słabego dostępu, nie są wykorzystane turystycznie. Najliczniej odwiedzane są stare i zabytkowe miasta takie jak Szanghaj, Pekin, Nankin, Hangzhou, Suzhou i Xi'an oraz fragmenty Wielkiego Muru Chińskiego i park krajobrazowy z formami krasowymi koło Guilin. Zaczyna się wykorzystywać walory plaż południowego wybrzeża.

Transport i łączność

Telefony stacjonarne i komórkowe: 324 na 1000 osób Dostęp do Internetu: 46 na 1000 osób Sieć komunikacyjna w Chinach jest słabo i nierównomiernie rozwinięta. Największy udział w przewozach kolejowych ma transport kolejowy- 42,6% przewozów, a później żegluga śródlądowa-13,2%.W przewozach osobowych najwięcej przypada również na koleje bo aż 48% i na komunikację autobusową-około 45%. Długość linii kolejowych wynosi 70 058 km, a dróg samochodowych 1 402 698 km. Najlepiej rozwinięty transport lądowy mają wschodnie i północno-wschodnie Chiny. Głównymi szlakami komunikacyjnymi tej części Chin są linie kolejowe Pekin-Szanghaj-Kanton, Pekin-Wuhan-Kanton oraz połączenia Pekinu z Harbinem i Ułan Bator w Mongolii. W północnych i zachodnich Chinach ważną rolę ciągle odgrywa transport juczny. Głównymi szlakami komunikacyjnymi są tu drogi Chengdu-Lhasa, Xining-Lhasa, Lanzhou-Turfan-Urumczi-Tacheng, Turfan-Kaszgar-Hotan-Qiemo oraz linia kolejowa Zhengzhou-Lanzhou-Urumczi. Ważna rolę w transporcie odgrywa żegluga śródlądowa (głównie w dorzeczu Jangcy i Xi Jiang) i kabotażowa. Długość dróg wodnych wynosi 121 557 km. Rośnie rola transportu lotniczego (507 lotnisk i 15 helioportów). Rozbudowuje się transport rurociągowy. Dziś liczy 32 268 km rurociągów i gazociągów. Przeładunki w chińskich portach przekraczają rocznie 166 milionów ton. Główne porty morskie to Szanghaj, Qinhuangdao, Dalian, Qingdao, Kanton, Ningbo i Tianjin. Natomiast główne porty lotnicze znajdują się w miastach: Pekin, Szanghaj i Kanton.

Handel zagraniczny

Chiny zajmują szóste miejsce w świecie pod względem wartości obrotów handlowych. Wynoszą one 850,9 mld USD (2003). Wartość eksportu to 438,1 mld USD, a importu 412,8 mld USD. Najwięcej eksportuje się maszyn i sprzętu. Za nimi plasują się tekstylia i ubrania, obuwie, zabawki, sprzęt sportowy i paliwo. Chiny eksportują do takich krajów jak USA (21,1%), Hongkong (17,4%), Japonia (13,6%), Korea Południowa (4,6%), Niemcy (4%). Natomiast importuje się maszyny, sprzęt elektroniczny, paliwo, plastik, żelazo, stal i chemikalia. Partnerami chińskiego importu są Japonia (18%), Tajwan (11,9%), Korea Południowa (10,4%), USA (8,2%), Niemcy (5,9%).

Demografia

Populacja: 1 298 947 624 Struktura wieku: 0-14 lat: 22,3%, 15-64 lata: 70,3%, powyżej 65 lat: 7,5% Średni wiek: 31,8 lat Przyrost naturalny: 0,57% Narodziny: 12,98 na 1000 osób Zgony: 6,92 na 1000 osób Śmiertelność niemowląt: 25,28 na 1000 urodzeń żywych Średnia długość życia: 71,96 lat Ilość dzieci na kobietę: 1,69 Ludzie zarażeni wirusem HIV: 840 000 Narodowości: Chińczycy Han 91,9%, Zhuang, Ujgurzy, Hui, Yi, Tybetańczycy, Miao, Manchu, Mongolczycy, Buyi, Koreańczycy i inni. Religie:Taoizm (15-20%), buddyzm (6%), islam (3%), chrześcijaństwo (2%). Ponad 65% mieszkańców jest bezwyznaniowa. Języki: Putonghua, Yue, Wu, Minbei, Minnan, Xiang, Gan, dialekt Hakka i inne Alfabetyzm: 90,9%

Siły zbrojne

Łączna liczba chi�