Hammurabi – szósty król (panował najprawdopodobniej w latach 1792-1750 p.n.e.) pierwszej dynastii babilońskiej, który podbił miasta-państwa Sumeru i Akadu, tworząc potężne imperium babilońskie. Pochodzenie i znaczenie imienia Hammurabiego stanowi pewną zagadkę. Niektórzy uczeni uważają, że imię króla pochodzi z dialektu arabskiego, więc i dynastia mogła być arabskiego lub aramejskiego pochodzenia, jednak większość badaczy uważa, że dynastia pochodziła z "kraju Amurru".
Większość swego panowania spędził na wojnach z Elamem, Asyrią i państwem Mari.
Hammurabi był twórcą zbioru praw, tzw. kodeksu Hammurabiego znanego z inskrypcji wyrytej na diorytowej steli, odkrytej podczas wykopalisk w Suzie, starożytnej stolicy Elamu.
Kodeks obejmował ponad 260 artykułów dotyczących: wymiaru sprawiedliwości, wykroczeń przeciwko własności, ziemi i zabudowaniom, kupców i agentów handlowych, kobiet, małżeństwa, własności rodzinnej i dziedziczenia, pobicia i uszkodzenia ciała, rolnictwa, najmu, własności i sprzedaży niewolników.
Podczas swego panowania Hammurabi wyniósł kult babilońskiego boga Marduka do rangi religii państwowej.
Zobacz też:
- Kodeks HammurabiegoKategoria:Królowie Babilonuja:ハンムラビ
Zmarli
- 1781 p.n.e. - Szamsziadad, władca Aszur - 1750 p.n.e. - Hammurabi, król Babilonii
Wydarzenia w Europie
-
Wydarzenia w Azji
- około 1800 p.n.e. - początek schyłkowej fazy życia miejskiego nad Indusem
- 1792 p.n.e. - początek panowania Hammurabiego
- 1787 p.n.e. - Hammurabi podbił Uruk i Isin - około 1766 p.n.e. - chińskikrólTang założył dynastięSzang - 1757 p.n.e. - Hammurabi zniszczył miastoMari
Wydarzenia w Afryce
- około 1800 p.n.e. - początek obróbki brązu w Egipcie - około 1785 p.n.e. - pod rządami trzynastej dynastii rozpoczął się upadek Średniego Państwa w Egipcie
Wydarzenia w Ameryce
- około 1800 p.n.e. - intensyfikacja rolnictwa w Peru, pojawiły się ośrodki kultowe budowne w kształcie litery U
- około 1750 p.n.e. - w Peru pojawiła się ceramika
Wydarzenia w Australii
-
Kategoria:Kartka z kalendarza-wiekja:紀元前18世紀
Babilon
To jest hasło o sławnym Babilonie mezopotamskim. Dla babilonu egiskiego zobacz Cherau
Babilon (akadyjskieBabilani – brama boga) – starożytne miasto położone w Mezopotamii, nad Eufratem, dawna stolica Babilonii.
Obecnie stanowisko archeologiczne, na którym są prowadzone wykopaliska od 1899. Odkryto tu między innymi: Bramę Isztar, świątynię Marduka, mury obronne, kompleks pałacowy, ziggurat Etemenanki, z którym kojarzy się biblijną Wieżę Babel.
Współczesność
Po zakończeniu II Wojny w Zatoce (2003-) niedaleko częściowo zrekonstruowanych pozostałości Babilonu znajdowała się główna baza wojsk polskich w Iraku, tzw. Camp Babilon.
Znaczenie religijne
Babilon oznacza dla rastafarian symbol systemu uciskającego wolnych ludzi. W ideologii rastafariańskiej jest symbolem zepsucia i upadkiem zasad, symbolem ucisku i niesprawiedliwości, podziałów społecznych na lepszych i gorszych. W Piśmie Świętym Babilon to miasto w którym rządził pieniądz, zamieszkały przez ludzi pragnących pieniędzy i zysku. To miasto zamieszkiwali również ludzie pokolenia Judy, którzy różnili się od innych. Żądza władzy i pieniędzy doprowadziły Babilon do upadku. Babilon dla Rastafarian to zło świata, symbol materializmu i niesprawiedliwości dokonywanej w pogoni za pieniądzem.
Według apokaliptyki chrześcijańskiej Babilon Wielki jawi sie jako pogańska potęga ekonomiczna końca czasów. Niektórzy fundamentalistyczni badacze proroctw biblijnych uważają, że eschatologiczny Babilon - światowe centrum finansowe, to Nowy Jork.
kategoria:Mezopotamiakategoria:Geografia historyczna starożytnościja:バビロン
Sumer
Sumer (Shumer, Sumeria, Shinar) – starożytna kraina leżąca w południowej części Mezopotamii (dzisiaj południowy Irak). Zamieszkiwali ją Sumerowie, lud nieznanego pochodzenia, który stworzył wysoko rozwiniętą cywilizację, uznawaną za kolebkę kultur Bliskiego Wschodu i Europy. Sumerowie wybudowali na terenie Mezopotamii szereg miast, z których warto wymienić następujące: Eridu, Ur, Lagasz, Umma, Uruk, Kisz, Sippar.
Sippar]]
Historia Sumeru
Okres Uruk (4300-3100 p.n.e.)
Sumerowie pojawiają się w południowej Mezopotamii i rozpoczynają budowę kanałów oraz osuszanie rozlewisk w delcie Tygrysu i Eufratu. Powstają pierwsze miasta, z których największym było Uruk, mające około 10 tysięcy mieszkańców. Około 3400 roku p.n.e. pojawiło się pismo obrazkowe, a pod koniec IV tysiąclecia brąz. W początkowo zdominowanych przez rolników miastach pojawiało się coraz więcej rzemieślników. Rozwijał się handel.
Okres Dżemdet Nasr (3100-2900 p.n.e.)
Okres ten jest w prostej linii kontynuacją poprzedniego, a jego wyodrębnienie jest czysto arbitralne, oparte na niewielkich różnicach w stylu i jakości, m.in. w rozplanowaniu świątyń, dekoracjach ścian; jedynie w rzeźbie można zauważyć większe róznice w stosunku do okresu Uruk, głownie w zakresie jej większego rozwoju. Szerzej na ten temat w artykule Dżemdet Nasr.
Okres wczesnodynastyczny (2900-2334 p.n.e.)
Sumerowie coraz lepiej radzili sobie z osuszaniem podmokłych terenów, co powodowało wzrost wydajności rolnictwa. Dzięki temu w roku 2700 p.n.e. Uruk miało już 50 tysięcy mieszkańców. Wzrost gęstości zaludnienia pociągnął za sobą coraz częstsze konflikty między miastami. Pojawiły się armie, królowie, a także prawa, administracja, sądy oraz... korupcja. Silniejsze miasta zaczęły sobie podporządkowywać słabsze. Na początku tego okresu rywalizowały ze sobą trzy spośród sumeryjskich miast-państw: Kisz, Uruk oraz Ur. Bogaty Sumer stał się też celem łupieżczych wypraw Elamitów i górali z gór Zagros. Najprawdopodobniej około roku 2500 p.n.e.Mesilim z Kisz stał się nominalnym władcą całego Sumeru. Po 100 latach dominującą pozycję przejęło miasto Lagasz, aby około 2350 roku p.n.e. ulec Lugalzagasziemu z Ummy, który opanował również, leżący na północ od Sumeru Akad zamieszkany przez ludność pochodzenia semickiego.
Imperium akadyjskie i bezkrólewie (2334-2113 p.n.e.)
W roku 2334 p.n.e. Lugulzagasziego obalił Sargon z Akadu. Sumeryjskim miastom narzucono akadyjskich gubernatorów. Uległo przyśpieszeniu wypieranie języka sumeryjskiego przez języki semickie (np. akadyjski). Na początku XXII w. p.n.e. imperium Akadu padło pod ciosami Gutejczyków, po czym nastąpił kilkudziesięcioletni okres bezkrólewia i najazdów, który zakończył się przejęciem władzy w Sumerze przez Utuhengala z Uruk.
2004 p.n.e.
W roku 2113 p.n.e. władca z Uruk został obalony przez swojego gubernatora z Ur, niejakiego Urnammu, który następnie, głównie drogą dyplomatyczną, podporządkował sobie cały Sumer i Akad. Jego następcy stworzyli w obu krainach silną administrację (zasługującą podobno na miano biurokracji) i podbili ziemie leżące na wschód i północ (m.in. Elam). W roku 2025 p.n.e. żyjący na wschodzie Elamici odbili swoją stolicę Suzę i zaczęli atakować Sumer. Dwadzieścia jeden lat później zdobyli i splądrowali Ur.
Okres starobabiloński (2004-1531 p.n.e.)
Po upadku Ur nastąpił okres ostrej rywalizacji między pozostałymi miastami. W tym czasie w wielu sumeryjskich miastach dominowali Semici (np. Amoryci), a język sumeryjski powoli stawał się językiem martwym i w roku 1800 p.n.e. był używany już tylko w literaturze i administracji.
Początkowo najsilniejszym miastem było sumeryjskie Isin, które opanowało Akad, a w roku 1931 p.n.e. wypędziło Elamitów z Ur. Jednak pod koniec XX w. p.n.e. na czoło wysunęło się miasto Larsa i na przełomie XIX i XVIII w. p.n.e. ostatecznie podbiło Isin. W roku 1763 p.n.e. potęga Larsy została zniszczona przez Hammurabiego – amoryckiego władcę akadyjskiego Babilonu. Dwadzieścia jeden lat później w Larsie wybuchła rebelia przeciwko władzy Babilonu. Po pięciu latach walk mieszkańcy Sumeru ulegli synowi Hammurabiego, Samsuilunowi.
Na tym w zasadzie kończy się historia Sumerów. W roku 1595 p.n.e. Babilon został złupiony przez Hetytów, ale miasta sumeryjskie już się nie podniosły, a sami Sumerowie roztopili wśród ludów semickich.
Za potomków Sumerów uznają się Mad'an (tzw. Arabowie z bagien), którzy wciąż zamieszkują mokradła w delcie Eufratu i Tygrysu.
- X - IV tysiąclecie p.n.e. - rozwój kultury neolitycznej i chalkolitycznej (rolniczej) w Mezopotamii. Początki stałego osadnictwa, rolnictwa, garncarstwa, hodowli.
- II połowa IV - III tysiąclecie p.n.e. - rozwój cywilizacji sumeryjskiej. Narodziny cywilizacji miejsko-państwowej.
- II połowa III tysiąclecia p.n.e. - Mezopotamia zjednoczona pod rządami dynastii akadyjskiej i sumeryjskiej III dynastii z Ur.
- ok. 1894 p.n.e. - początek panowania I dynastii babilońskiej amoryckiej i okresu starobabilońskiego.
- XVIII w. p.n.e. - panowanie Hammurabiego w Babilonii, powstanie imperium babilońskiego, kodyfikacja prawa, tzw. Kodeks Hammurabiego.
- ok. 1570 p.n.e. - 1157 p.n.e. - panowanie dynastii kasyckiej w Babilonie.
- XV - XIV w. p.n.e. - rozkwit i potęga kasyckiej Babilonii.
- 1124 p.n.e. - 1103 p.n.e. - panowanie Nabuchodonozora I. Krótki renensans świetności Babilonii.
- X - IX w. p.n.e. - migracja Chaldejczyków do południowej Mezopotamii.
- 626 p.n.e. - 539 p.n.e. - panowanie dynastii chaldejskiej - tzw. okres nowobabiloński.
- 539 p.n.e. - podbój Babilonii przez Persów.
- 331 p.n.e. - podbój Babilonii przez Aleksandra Wielkiego.
- 331 p.n.e. - ok. 141 p.n.e. - okres hellenistyczny. Panowania Seleucydów.
- ok. 141 p.n.e. - ukończenie podboju Babilonii przez Partów - ok. 226 p.n.e. - podbój Babilonii przez Ardaszira I. Początek okresu nowoperskiego.
VII w. n.e. - podbój Babilonii przez Arabów. Koniec cywilizacji starożytnej.
Historia
Królestwo Babilonii obejmowało południową części Mezopotamii do Zatoki Perskiej. Największy zasięg terytorialny i znaczenie osiągnęła Babilonia w czasie panowania Hammurabiego (1792-1750 p.n.e.), zajmując całą Mezopotamię i dominując gospodarczo i kulturowo w regionie.
Jednak jeszcze za panowania Hammurabiego państwo zaczęło mieć coraz więcej kłopotów z licznymi najeźdźcami i za panowania jego następców padło pod ciosami Hetytów i Kasytów z gór Zagros w Iranie (1595 p.n.e.). Ci ostatni ok. 1570 p.n.e. zostali nowymi władcami Babilonii. Nowi władcy dość szybko zasymilowali się, przyjmując język i kulturę Babilończyków. Okres panowania dynastii kasyckiej, zwany okresem średniobabilońskim, trwał prawie czterysta lat (1530-1170 p.n.e.). Kasyci zostali pokonani przez Asyryjczyków, a kilkadziesiąt lat później przez Elamitów, których Babilończycy wyrzucili ze swoich ziem dopiero po upływie kilku dziesięcioleci, aby wkrótce paść łupem atakujących z zachodu semickich ludów Aramejczyków i Chaldejczyków.
W IX w. p.n.e. Babilonia popadła w zależność od Asyrii, której władcy wielokrotnie łupili tę bogatą krainę. W roku 626 p.n.e. Babilon zrzucił jarzmo asyryjskie i powstało państwo nowobabilońskie rządzone przez chaldejskiego króla Nabopolasara. W 609 p.n.e. odrodzona Babilonia (tzw. państwo nowobabilońskie) zniszczyła wraz z Medami królestwo asyryjskie.
Największy rozwój Babilonii miał miejsce za panowania króla Nabuchodonozora II (604-562 p.n.e.). Jeszcze jako następca tronu Nabuchodonozor pobił wojska egipskie, broniące leżącej nad Eufratem twierdzy Karkemisz w Syrii (607-605 p.n.e.), zapewniając tym samym panowanie Babilonu nad Syrią i Fenicją. Za jego panowania prawie wszystkie terytoria należące do Asyrii zostały wtedy włączone do Babilonii, to jest Mezopotamia, Syria, Izrael i część Anatolii. Zorganizował on też kilka wypraw wojennych dla podbicia Egiptu, czego nie udało mu się jednakże dokonać. Dużą w tym przeszkodą był opór fenickich miast-państw, szczególnie miasta Tyru na wybrzeżu śródziemnomorskim oraz państwa Judy. Po dwóch powstaniach w Judzie, Nabuchodonozor II w 587 p.n.e., po zdobyciu Jerozolimy w wyniku 16-miesięcznego oblężenia, kazał to miasto zrównać z ziemią, stracić wszystkich wziętych do niewoli żołnierzy żydowskich, a pozostałą ludność przesiedlić do Babilonu, co znane jest w historii jako "niewola babilońska".
Za panowania Nabuchodonozora II odbudowano z rozmachem stolicę Babilon. W mieście postawiono wiele imponujących budowli m.in. zespół pałaców królewskich, monumentalną bramę Isztar oraz świątynię (ziggurat) w kształcie piramidy, którą legenda kojarzy z biblijną wieżą Babel. W państwie rozkwitały nauka i kultura. Państwo nowobabilońskie nie istniało jednak długo. Panująca dynastia królewska została w roku 556 p.n.e. obalona wskutek przewrotu pałacowego (ostatnim królem był Nabonid), a już w 539 p.n.e. Babilonia dostała się we władanie króla PersjiCyrusa II Wielkiego (558-529 p.n.e.) i stała się na 200 lat prowincją Persji. Samo miasto Babilon zostało w następnym roku zniszczone przez pożary, w których poniosły śmierć setki mieszkańców, a tamtejsze "wiszące ogrody" zostały strawione bezpowrotnie przez ogień.
Religia Babilonii
Bogami religii babilońskiej, opartej na tradycjach Sumeru i Akadu, były siły przyrody: burza, słońce, księżyc. Bogowie ci stali się później bóstwami opiekuńczymi miast. Za najwyższe bóstwo i przyczynę istnienia uważano pierwotnie boga Anu, z wyobrażeniem którego najczęściej łączono Enlila, pierwotnie boga powietrza. Jest on ojcem króla. Syn jego to bóg morza Ea, dobrotliwy opiekun ludzi. Z księżycem utożsamiano Sina, synem tegoż był Szamasz, bóg słońca i sprawiedliwości, córką Isztar, bogini wojny, radości, miłości (emocjonalnej i fizyczej) i płodności. Isztar jako gwiazda poranna jest istotą żeńską, zaś jako gwiazda wieczorna męską. Do naczelnego panteonu należał także bóg wojny Ninurta oraz Nergal i Ereszkigal, bóstwa świata umarłych. Opiekunem miasta Babilon i państwa babilońskiego był Marduk, uważany za syna Enlila.
Oddawanie czci bogu polegało głównie na składaniu ofiar. Kapłani zajmowali się astronomią i astrologią. Układali horoskopy, przepowiadali bieg całego życia ludzkiego, oraz wróżyli z wątroby owcy albo z wody i oliwy, zmieszanych w jednym pucharze.
Babilończycy wyobrażali sobie Ziemię jako nieruchomą i umiejscowioną w środku wszechświata. Środek świata miał znajdować się w Babilonie. Wypukły kształt Ziemi miał rozgraniczać znajdujące się w jej wnętrzu pałac zmarłych i podziemny ocean od sklepienia niebieskiego w postaci klosza, po którym Słońce odbywało swoją wędrówkę w dzień, a Księżyc, gwiazdy i planety nocą. Babilończycy, jako pierwsi, wprowadzili podział roku na tygodnie.
planety
Pismo i literatura
Pismo babilońskie jest pismem klinowym. Zostało odcyfrowane po raz pierwszy przez niemieckiego uczonego Karsten-Niebuhra. Podobnie jak w egipskich hieroglifach należy odróżnić trzy rodzaje pisma: pojedyncze pismo zgłoskowe, jako stopień wstępny, pismo suzyjskie (nazwa od prowincji i miasta Suzy) i właściwe babilońskie. To ostatnie spotykane jest w wielu inskrypcjach. Pismo to zostało wynalezione przez Sumerów. Najstarsze jego pomniki znalezione w ruinach kraju pochodzą z początków III tysiąclecia p.n.e. Są to gliniane tabliczki, na których wyryto zapiski z życia codziennego (rachunki, umowy itp.), liczne teksty hymnów religijnych, formuły zaklęć i mity. Z okresu państwa nowoasyryjskiego pochodzi olbrzymia biblioteka króla Assurbanipala, która zachowała się w ruinach Niniwy i składa się z blisko 20 000 fragmentów tabliczek glinianych, a treścią sięga czasów Hammurabiego. Najwspanialszym pomnikiem literatury jest epos o Gilgameszu.
:Treść na podstawie Wielka ilustrowana encyklopedja powszechna
:Gutenberga (z początków XX wieku); może wymagać aktualizacji.
Zobacz też: astronomia, geocentryzm, królowie Babilonu, kształtowanie się poglądów na budowę Układu Słonecznego, sztuka babilońska.
Kategoria:Mezopotamiaja:バビロニア
Mieszkańcy leżącej na północ od Babilonu Asyrii byli przez setki lat cywilizacyjnie zacofani w stosunku do swoich sąsiadów z południa. Jednak powoli i konsekwentnie ci, będący doskonałymi i bezwzględnymi wojownikami, prowincjusze zaczęli podbijać ziemie cywilizowanych sąsiadów. Rozwój Asyrii opierał się na rolnictwie i handlu, gdyż przez miasta asyryjskie przebiegały główne szlaki handlowe łączące Zatokę Perską z Morzem Śródziemnym.
U zarania dziejów Asyrii istniały w tym kraju trzy znaczące państwa-miasta: Arbela, Aszur i Niniwa. Zachowywały one niezależność, ale panowały tylko nad najbliższą okolicą.
Ok. roku 2000 p.n.e. na Mezopotamię najechali Amoryci i założyli liczne dynastie. Przedstawiciel jednej z nich Szamsziadad I z Terki (panował w latach 1813-1781 p.n.e.) założył pierwsze państwo asyryjskie, które było przez krótki czas największą potęgą w Mezopotamii. Po śmierci Szamsziadada zostało podbite przez Hammurabiego. Jako że Szamsziadad nie był Asyryjczykiem i nie rezydował w Aszur, niektórzy historycy skłaniają się do nazywania tego państwa królestwem Górnej Mezopotamii.
W XVII w. p.n.e. ziemie asyryjskie zostały podbite przez przybyłe z północy plemiona Hurytów, którzy około 1490 p.n.e. założyli w Górnej Mezopotamii państwo Mitanni.
W X w. p.n.e. powstało państwo nowoasyryjskie. Szybki wzrost jego potęgi zaczął się w roku 884 p.n.e. za panowania Aszurnasirapli II. Jego syn Salmanasar III został królem Babilonu i nałożył haracz na kraje Lewantu i Izrael. Po pewnym okresie zastoju do energiczniejszych podbojów przystąpił Tiglatpilesar III (od połowy VIII w. p.n.e.). Podboje jego i jego następców doprowadziły do powstania największego imperium, jakie dotychczas widziano. Asyryjczycy opanowali całą Mezopotamię, Lewant (745-720 p.n.e.), Palestynę, Cypr, a także Egipt (około roku 671 p.n.e.), który jednak utracili po 15 latach.
Na zdobycznych terenach utworzone zostały prowincje zarządzane przez urzędników wyznaczanych przez króla Asyrii, i zobowiązane do składania corocznych danin. Dla komunikowania się odległych prowincji ze stolicą budowano drogi, na których uruchomiono konną pocztę kurierską.
671 p.n.e.
Szczyt potęgi Asyria osiągnęła za panowania króla Sargona II (721-705 p.n.e.) i jego dynastycznych następców zwanych Sargonidami. Rozbudowano wówczas znacznie sieć kanałów nawadniających i urządzano liczne ogrody i sady. Te zamiłowania i osiągnięcia w ogrodnictwie przeniesione zostały do legendy w postaci "wiszących ogrodów Semiramidy", zaliczanych do siedmiu cudów świata, a faktycznie dotyczących ogrodów na płaskich dachach i tarasach pałaców w Babilonie. Imperium tym Asyryjczycy rządzili bardzo surowo, deportując i mordując buntowników. Wiele miast zostało zniszczonych. Los taki spotkał między innymi Babilon zniszczony w roku 689 p.n.e. przez króla Sanheriba. Asyryjczycy potrafili również budować (rękami niewolników i na koszt podbitych ludów) wspaniałe miasta, ogromne pałace ze wspaniałymi płaskorzeźbami i wielkie biblioteki, co miało duży wpływ na zachowanie się wiedzy o ich czasach. W kilkadziesiąt lat po osiągnięciu maksymalnych rozmiarów zaczęły się dla Asyrii poważne kłopoty wywołane najprawdopodobniej niemożnością zapanowania na tak ogromnym obszarem i wycieńczeniem państwa ciągłymi wojnami.
W roku 652 p.n.e. brat ówczesnego króla Asyrii Aszurbanipala sprzymierzył się z wrogami Asyrii (m.in. państwem Elam) i opanował Babilonię, której był królem, chcąc przejąć władzę w całym imperium. Rebelia skończyła się klęską, a Babilon został ponownie zniszczony. Jeszcze około roku 646 p.n.e. Asyria zniszczyła państwo Elam, ale gdy zmarł król Aszurbanipal (ok. 627 p.n.e.) budowane przez ponad 200 lat mocarstwo zaczęło się rozpadać. Trzy lata po śmierci Aszurbanipala Babilon zrzucił jarzmo asyryjskie i powstało państwo nowobabilońskie rządzone przez chaldejskiego króla Nabopolasara.
Nabopolasar
Ostateczny cios królestwu Asyrii zadali Babilończycy, sprzymierzeni z Medami i Scytami, gdy w roku 612 p.n.e. zajęli asyryjską stolicę Niniwę. Co prawda jeszcze przez trzy lata wojska asyryjskie wspierane przez Egipcjan stawiały gdzieniegdzie opór, ale zburzenie Niniwy stało się symbolem upadku Asyrii. Medowie i Babilończycy zburzyli wszystkie większe miasta asyryjskie, a ich ludność wymordowali. Zniszczenia były tak wielkie, że przez kilka następnych stuleci ziemie te były słabo zaludnione. Prymat na Bliskim Wschodzie przejęło państwo nowobabilońskie.
W okresie nowoasyryjskim w stolicy Niniwie zostało wybudowanych wiele pałaców dla dworu królewskiego, zdobnych w liczne rzeźby ornamentalne, przedstawiające sceny z polowań, wojen, czy kultu religijnego. Przepych i bogactwo pałaców miały świadczyć o potędze władców. Ostatni z wielkich królów asyryjskich Aszurbanipal (668-627) założył ogromną bibliotekę w Niniwie, gromadząc w niej około 30 tysięcy glinianych tabliczek z pismem klinowym poezji oraz tekstów filozoficznych, medycznych, historycznych, astronomicznych i administracyjnych.
Zobacz też: armia asyryjska, atlas historyczny, sztuka asyryjska.
Kategoria:Mezopotamiaja:アッシリア
Początki Mari, jak również jego dzieje w III tysiącleciu p.n.e. są bardzo mało znane. Znamy wprawdzie wzmianki o tym mieście zarówno z czasów sumeryjskich oraz dzięki tabliczkom z Ebla, jednakże to za mało, aby móc zrekonstruować spójne dzieje Mari. Ze wspomnianych tabliczek z Ebla wiemy, że stosunki między obu ośrodkami (Ebla - Mari) układały się dość różnie, ale miasta te były ze sobą dość mocno powiązane - zarówno łączącymi je partnerskimi stosunkami, jak i wojnami.
W dobie panowania w Mezopotami imperium akadyjskiego, Mari wchodziło w jego skład, przy czym nie ma pewności, czy zostało ono zagarnięte przez Sargona I, czy też przez jednego z jego następców. Po upadku rządów Akadyjczyków (pocz. XXII wieku p.n.e.) Mari zarządzane było przez około trzy stulecia przez namiestników-królów wywodzących się z czasów akadyjskich, zwanych šakkanakku. W czasach supremacji sumeryjskiej, tzw. III dynastii z Ur, władcy Mari płacili im trybut.
Amoryci: wielkość i upadek Mari
Na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. do Mezopotamii zaczęli napływać Amoryci, którzy stopniowo zdobyli supremację na całym jej obszarze. Nie ominęli oni Mari. Wraz z wkroczeniem Amorytów do Mezopotamii dla Mari rozpoczął się okres jego największego rozwoju w swojej historii. Pierwszym znacznym amoryckim władcą Mari był niejaki Jachdunlim, który zajął miasto ok. 1815 r. p.n.e. Władca ten doprowadził Mari do znacznej potęgi politycznej w regionie i był w stanie organizować wyprawy zbrojne aż do wybrzeży Morza Śródziemnego. Według niektórych tekstów Jachdunlim zwyciężył także Szamszi-Adada I innego władcę amoryckiego, kładącego w tym czasie podwaliny pod wielkość przyszłego imperium asyryjskiego.
Jachdunlim nie zaniedbywał spraw wewnętrznych stołecznego miasta: zaczął je intensywnie upiększać i rozbudowywać (wybudował m.in. świątynię dla boga Szamasza); w kwestii kultury za jego czasów doszło do zastąpienia lokalnego dialektu na bardziej uniwersalny dialekt babiloński, który od tej pory był uzywany przez skrybów w Mari. Niespodziewana smierć Jachdunlima (ok. 1798 r. p.n.e.) przerwała pasmo sukcesów Mari. Jego syn, Samujamam, panował krótko (ok. dwóch lat) i nieudolnie. Po jego śmierci Mari dostało się pod kontrolę Szamszi-Adada, który po pewnych perturbacjach i przejściowej utracie Mari, na namiestnika w tym mieście mianował młodszego syna - Jasmach-Adada (ok. 1790 r. p.n.e.), który jednakże nie należał do zbyt wybitnych władców. Wraz ze śmiercią Szamszi-Adada I (ok. 1780 r. p.n.e.) Mari wymknęło się spod kontroli Asyrii, a władzę w nim objął krewny Jachdunlima (najprawdopodobniej bratanek) - Zimrilim, który podawał się za jego syna.
Okres rządów amoryckiego władcy Zimrilima - ok.1775-1761 p.n.e. - to czasy największego rozkwitu Mari. Zasięg terytorialny tego miasta-państwa, obejmował tereny na południu od granic ówczesnego (dość silnego wtedy) Babilonu aż do rejonów Karkemisz na północy. Asyria nie odgrywała wtedy znaczącej roli jako mocarstwo. Państwo Mari dysponowało dość silną armią jak na tamte czasy, m.in. z zastosowaniem konnych rydwanów, a także z dość rozwiniętymi machinami oblężniczymi. Swój rozkwit Mari zawdzięczało m.in. zyskom z kontroli szlaku handlowego od Morza Śródziemnego aż do Zatoki Perskiej.
Samo miasto przedstawiało się imponująco, a szczególnie pałac królewski o znacznej powierzchni (ok. 200x120 m) posiadający kilkaset pomieszczeń wzniesiony przede wszystkim z suszonej cegły i gliny. Cały kompleks miejsko-pałacowy odsłonięto w latach trzydziestych XX w. przez ekipę francuskich archeologów po kierownictwem André Parrota. Pałac swoją architekturą nawiązywał do okresu starosumeryjskiego i akadyjskiego. Do jego wnętrza prowadziła monumentalna brama, a w zasadzie zespół bramny złożony z dwóch połączonych dziedzińców. W centrum pałacu znajdował się dziedziniec o wymiarach 50x33 m, a także szereg mniejszych placów. W samym pałacu, obok pomieszczeń oficjalnych (sale tronowe, kaplice), było mnóstwo pomieszczeń mieszkalnych co dzieliło budowlę jak gdyby na dwie części. Zlokalizowano także archiwum państwowe, w którym znaleziono bogatą korespondencję dyplomatyczną z przełomu XIX i XVIII w. p.n.e. - ok. 25 000 glinianych tabliczek zapisanych pismem klinowym, zawierających również treści o charakterze prawnym i gospodarczym. Jeżeli chodzi o wystrój pałacu to do naszych czasów nie dochowały się żadne ślady poza figuralno-ornamentalnym malarstwem na ścianach.
Pomimo łączącego Mari z Babilonem sojuszu Hammurabi, łamiąc traktat, zajął Mari ok. 1757 r. p.n.e., które przestało odgrywać od tej chwili znaczącą rolę w regionie.
Zobacz też: AlalahKategoria:Mezopotamia
Kodeks Hammurabiego to trzeci najstarszy kodeks świata i najstarszy znany w zasadzie w całości. Powstał około 1792-1750 p.n.e., czyli za panowania babilońskiego króla Hammurabiego. Na Kodeks składały się 282 artykuły, prolog i epilog.
Kodeks miał na celu unifikację i systematyzację obowiązującego prawa. Zawierał przepisy prawa karnego, prywatnego (gł. rzeczowego i małżeńskiego) oraz procesowego.
Miał charakter kazuistyczny (kazuistyczny - metoda formułowania przepisów, oparta bardziej na przewidywaniu szczegółowych wypadków niż na wytyczaniu ogólnych zasad). System kar był oparty na zasadzie talionu oraz na tzw. karach odzwierciedlających (np. synowi, który uderzył ojca, odcinano rękę).
Kodeks znamy z tekstu wyrytego na tzw. steli Hammurabiego, odnalezionej przez francuską misję archeologiczną na przełomie lat 1901/1902 w Suzie.
Główne hasło kodeksu to: oko za oko, ząb za ząb. Wydawałoby się, że każdy człowiek podlega jednakowemu prawu. W praktyce jednak było inaczej. O wielkości kary decydowała przynależność do stanu (społeczeństwo było podzielone na trzy grupy - możnych, lud i niewolników). Jeśli np. niewolnik wydłubał oko komuś "wyżej postawionemu" – jemu także wydłubano oko. Natomiast jeśli ktoś "wyżej postawiony" wydłubał oko niewolnikowi musiał tylko zapłacić jakąś kwotę.
Połowa spisanych w Kodeksie praw dotyczyła kwestii majątkowych i ich ochrony oraz spraw rodzinnych (np. dziedziczenia majątku). Zawierał także podstawowe ceny towarów i usług. Hammurabi kazał wypisać swe prawa na wysokim, ponad dwumetrowym, kamiennym słupie (stela) i ustawić go w największej świątyni w mieście Babilonie. U szczytu słupa wyrzeźbiono postać króla, stojącego przed jednym z bogów czczonych w całej Mezopotamii - Szamasza, który wręcza mu insygnia władzy. W ten sposób Hammurabi przypomniał wszystkim, ze prawa przez niego ułożone pochodzą od boga i nie wolno ich naruszać, gdyż obrażony bóg ukaże osobiście winowajcę. Tego prawa używali Sumerowie.
Zobacz też: inne kodeksy mezopotamskie.
Kategoria:Historia prawaKategoria:Mezopotamiaja:ハンムラビ法典
EK Voetbal 2004
De eindronden van het Europees kampioenschap voetbal werden in 2004 gehouden in Portugal, van 12 juni tot en met 4 juli. Het was voor het eerst dat Portugal het EK organiseerde. Zestien landen speelden in groepen en finales in tien stadions verdeeld over acht steden.
Aan de eindronde gingen tussen september 2002 en oktober 2003 kwalificatiewedstrijden vooraf. Uit tien groepen van vijf teams mochten alleen de groepswinnaars en vijf (bepaald door play-offs) nummers twee door naar het EK; Portugal was automatisch gekwalificeerd, omdat het het gastland van de eindronde was.
Centrum (Den Haag)
Centrum is een stadsdeel van Den Haag
In het stadsdeel Centrum wonen meer dan 90.000 inwoners. De volgende wijken behoren tot dit stadsdeel:
- Archipelbuurt / Willemspark
- Zeeheldenkwartier
- Stationsbuurt
- Oude Centrum
- Kortenbos
- Rivierenbuurt
- Voorhout
- Schilderswijk - Transvaal
In dit stadsdeel is
Duits Zuidwest-Afrika
Duits Zuidwest-Afrika, het huidige Namibië, was van 1884 tot 1919 een kolonie van het Duitse Rijk. Veel plaatsnamen herinneren nog aan die tijd, zoals Swakopmund en Lüderitz, maar ook de naam van de Caprivistrook dateert uit die periode.
Geschiedenis
Sinds circa 1840 waren Duitse missionarissen actief in het gebied. Nadat in 1883 de Du
