izotop	wyst.	o.p.r.	s.r.	e.r. MeV	r.p.
¹¹²Sn	0,97%	stabilny izotop z 62 neutronami
¹¹⁴Sn	0,65%	stabilny izotop z 64 neutronami
¹¹⁵Sn	0,34%	stabilny izotop z 65 neutronami
¹¹⁶Sn	14,54%	stabilny izotop z 66 neutronami
¹¹⁷Sn	7,68%	stabilny izotop z 67 neutronami
¹¹⁸Sn	24,23%	stabilny izotop z 68 neutronami
¹¹⁹Sn	8,59%	stabilny izotop z 69 neutronami
¹²⁰Sn	32,59%	stabilny izotop z 70 neutronami
^121mSn		55 lat	β^-	0,394	¹²¹Sb
^121mSn		55 lat	i.t.	0,006	¹²¹Sn
¹²²Sn	4,63%%	stabilny izotop z 72 neutronami
¹²⁴Sn	5,79%	stabilny izotop z 74 neutronami
¹²⁶Sn		1×10⁵ lat	β^-	0,380	¹²⁶Sb

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.

- Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
i.t.=przejście izomeryczne

Cyna (Sn, łac. stannum) - metal grupy IV A. W przyrodzie występuje w postaci związków chemicznych. Cyna tworzy odmiany alotropowe. W warunkach normalnych występuje w odmiana β (beta) zwana cyną białą, trwała powyżej 13,2°C; ma sieć krystaliczną układzie tetragonalnym, o gęstości 7,3 g/cm3. W temperaturach niższych przechodzi w odmianę regularną α (alfa) o gęstości 5,85 g/cm3. Zmiana gęstości jest równoznaczna ze zmianą objętości, co powoduje, że cyna rozpada się (zaraza cynowa) tworząc szary proszek (cyna szara). Czysta cyna (biała) jest ciągliwa i kowalna, odporna na korozję. Ze względu na dostępność niską temperaturę topnienia, łatwość odlewania, dobre własności mechaniczne a także niską cenę cyny, przedmioty cynowe były niegdyś bardzo popularne od wczesnego średniowiecza, największy rozkwit przedmiotów z cyny nastąpił pomiędzy XIV i XVI w. łac. Cynę używa się do pokrywania innych metali cienką warstwą cyny w celach antykorozyjnych (cynowanie, pobielanie), proces ten stosowany jest do zabezpieczania stalowych (żelaznych) naczyń stosowanych w przemyśle spożywczym np. puszek do konserw oraz konwi na mleko (pobielanie). Stop cyny i ołowiu ma niską temperaturę topnienia (np. przy 60% cyny jest to temperatura 180°C) stosowany jest w przemyśle i elektrotechnice jako lutowie do łączenia innych metali lutowanie. Używany był także do wyrobu czcionek drukarskich. Stop cyny i miedzi to brąz. Kategoria:Pierwiastki chemiczne

Ind

Cd - In - Sn
Ga In Tl
	250px Układ okresowy

Dane ogólne

Nazwa, symbol, l.a.
-

Ind, In, 49

Własności metaliczne

metal grup głównych

Grupa, okres, blok

13 (IIIA), 5, p

Gęstość, twardość

7310 kg/m³, 1,2

Kolor

srebrzystobiały

Własności atomowe

Masa atomowa

114,818 u

Promień atomowy (obl.)

155 (156) pm

Promień kowalencyjny

144 pm

Promień van der Waalsa

193 pm

Konfiguracja elektronowa

Kr]4d¹⁰5s²5p¹

e^- na poziom energetyczny

2, 8, 18, 18, 3

Stopień utlenienia

Własności kwasowe tlenków

amfoteryczne

Struktura krystaliczna

tetragonalna

Własności fizyczne

Stan skupienia

stały

Temperatura topnienia

429,75 K
(156,60 °C)

2345 K
(2072 °C)

15,76×10^-3 m³/mol

231,5 kJ/mol

3,263 kJ/mol

Ciśnienie pary nasyconej

1,42×10^-17 Pa (429 K)

Prędkość dźwięku

1215 m/s (293,15 K)

Pozostałe dane

Elektroujemność

1,78 (Pauling)
1,49 (Allred)

Ciepło właściwe

233 J/(kg
- K)

Przewodność właściwa

11,6×10⁶ S/m

Przewodność cieplna

81,6 W/(m
- K)

I Potencjał jonizacyjny

558,3 kJ/mol

II Potencjał jonizacyjny

1820,7 kJ/mol

III Potencjał jonizacyjny

2704 kJ/mol

IV Potencjał jonizacyjny

5210 kJ/mol

Najbardziej stabilne izotopy
-

izotop	wyst.	o.p.r.	s.r.	e.r. MeV	r.p.
¹¹³In	4,3%	stabilny izotop z 64 neutronami
¹¹⁴In		71,9 dni	β⁺		¹¹⁴Cd
^114mIn		49,5 dni	w.e.		¹¹⁴Cd
^114mIn		49,5 dni	i.t.		¹¹⁴In
¹¹⁵In	95,7%	4,4×10¹⁴ lat	β^-	0,495	¹¹⁵Sn

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.

Ind (In, łac. indicum) - metal z III grupy głównej. Nazwa pochodzi od greckiej nazwy koloru indygo. Zawartość indu w skorupie ziemskiej wynosi 0,049 ppm. Kategoria:Pierwiastki chemiczne ja:インジウム th:อินเดียม

German

Ga - Ge - As
Si Ge Sn
	250px Układ okresowy

Dane ogólne

Nazwa, symbol, l.a.
-

German, Ge, 32

Własności metaliczne

metaloid

Grupa, okres, blok

14 (IVA), 4, p

Gęstość, twardość

5323 kg/m³, 6

Kolor

srebrzystoszary

Własności atomowe

Masa atomowa

72,64 u

Promień atomowy (obl.)

125 (125) pm

Promień kowalencyjny

122 pm

Promień van der Waalsa

Konfiguracja elektronowa

Ar]3d¹⁰4s²4p²

e^- na poziom energetyczny

2, 8, 18, 4

Stopień utlenienia

Własności kwasowe tlenków

amfoteryczne

Struktura krystaliczna

regularna ściennie
centrowana

Własności fizyczne

Stan skupienia

stały

Temperatura topnienia

1211,4 K
(938,2 °C)

3093 K
(2820 °C)

13,63×10^-3 m³/mol

330,9 kJ/mol

36,94 kJ/mol

Ciśnienie pary nasyconej

7,46×10^-5 Pa (1210 K)

Prędkość dźwięku

5400 m/s (293,15 K)

Pozostałe dane

Elektroujemność

2,01 (Pauling)
2,02 (Allred)

Ciepło właściwe

320 J/(kg
- K)

Przewodność właściwa

2,17 S/m

Przewodność cieplna

59,9 W/(m
- K)

I Potencjał jonizacyjny

762 kJ/mol

II Potencjał jonizacyjny

1537,5 kJ/mol

III Potencjał jonizacyjny

3302,1 kJ/mol

IV Potencjał jonizacyjny

4411 kJ/mol

V Potencjał jonizacyjny

9020 kJ/mol

Najbardziej stabilne izotopy
-

izotop	wyst.	o.p.r	s.r.	p.r.
⁶⁸Ge		288 dni	w.e.	⁶⁸Ga
⁷⁰Ge	21,23%	stabilny izotop z 38 neutronami
⁷²Ge	27,66%	stabilny izotop z 40 neutronami
⁷³Ge	7,73%	stabilny izotop z 41 neutronami
⁷⁴Ge	35,94%	stabilny izotop z 42 neutronami
⁷⁶Ge	7,82%	stabilny izotop z 44 neutronami

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.

German (Ge, łac. germanium) to półmetal z IV grupy głównej. Posiada kilkanaście izotopów z przedziału mas 64-83. Trwałych jest 5 izotopów: 70, 72, 73, 74 i 76. Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 1,8ppm jako zanieczyszczenie rud cynku i miedzi. Odkrycie: 1886 r., Clemens Alexander Winkler. Podobnie jak w przypadku galu jego sole -zwłaszcza fluorki i arsenki wykazują własności półprzewodnikowe i elektroluminescencyjne, jednak za względu na większą dostępność galu sole germanu nie są praktycznie wykorzystywane. Znaczenie biologiczne - brak. Czysty german jest kruchym, srebrzystobiałym półmetalem. Nie reaguje z wodą, powietrzem a nawet z kwasami i zasadami, oprócz kwasu azotowego. Czasami domieszkuje się nim krzem stosowany przy produkcji elementów elektronicznych, jednak ze względu na małą dostępność tego pierwiastka zwykle jest on zastępowany galem. Szkło domieszkowane germanem jest przezroczyste dla promieniowania podczerwonego. Kategoria:Pierwiastki chemiczne ja:ゲルマニウム th:เจอร์เมเนียม

Blok p

Blok p - grupa pierwiastków, których ostatni elektron znajduje się na podpowłoce p. Do bloku tego należą pierwiastki od XIII do XVIII grupy bez helu (należączego do bloku s). Przykłady: a) zapis "klatkowy" konfigracji elektronowej węgla: grafika:wegiel-konfiguracja-elektronowa-zapis-klatkowy.png b) zapis "klatkowy" konfigracji elektronowej neonu: grafika:neon-konfiguracja-elektronowa-zapis-klatkowy.png Kategoria:Pierwiastki_chemiczne ja:Pブロック元素 th:บล็อก-p

Kilogram na metr sześcienny

Kilogram na metr sześcienny - jednostka gęstości w układzie jednostek SI. Gęstość jest równa 1 kg/m³ gdy ciało o objętości jeden metr sześcienny ma masę jednego kilograma. Kategoria:Jednostki miar i wag

Masa atomowa

Masa atomowa (niepopr. ciężar atomowy) - liczba określająca ile razy jeden reprezentatywny atom danego pierwiastka chemicznego jest cięższy od 1/12 izotopu ¹²C, przy czym pod pojęciem 'reprezentatywnego atomu' rozumie się atom o średnim ciężarze wyliczony proporcjonalnie ze wszystkich stabilnych izotopów danego pierwiastka, ze względu na ich rozpowszechnienie na Ziemi. Zobacz też: jednostka masy atomowej, masa cząsteczkowa Kategoria:Chemia ko:원자 질량 th:มวลอะตอม

Jednostka masy atomowej

Jednostka masy atomowej, unit (z ang. jednostka), u, oznaczana także jako amu (z ang. atomic mass unit) jest to jednostka masy używana przez chemików, która w przybliżeniu jest równa masie atomu wodoru, ale ze względów praktycznych została zdefiniowana jako 1/12 masy atomu węgla ¹²C. Jednostkę tę przyjęło się także nazywać daltonem (Da) na cześć twórcy współczesnej teorii atomowej Johna Daltona. ;;m_u = 1 u ≈ 1,6605387313 × 10^-24 g

Zobacz też

- masa atomowa
- masa cząsteczkowa
- średnia ważona
- stałe fizyczne
- fizyka
- chemia Kategoria:Jednostki miar i wag ja:原子質量単位

Promień atomowy

Promień atomowy - odległość najdalej położonych elektronów występujących w danym atomie od jądra tego atomu, ustalana teoretycznie dla atomów uczestniczących w hipotetycznych wiązaniach chemicznych. Promienie atomowe są w odróżnieniu od rzeczywistych promieni walencyjnych ustalane na drodze teoretycznych obliczeń kwantowo-mechanicznych, a nie rzeczywistych danych eksperymentalnych, stąd - mimo że ich definicja jest bardzo podobna, ich wartości mogą się nieco różnić. Promień atomowy w grupach układu okresowego pierwiastków rośnie z góry na dół (elektrony obsadzają kolejne powłoki), a w okresach rośnie od prawej do lewej (jądro silniej przyciąga elektrony, których jest mniej). Porównanie promieni walencyjnych i atomowych dla kilku wybranych atomów (Å): Zobacz też: Promień Van der Waalsa Kategoria:Chemia ko:원자 반지름 ja:原子半径

Promień walencyjny

Promień walencyjny atomów - zwany też czasami promieniem kowalencyjnym jest to średnia odległość najdalej położonych od jądra atomu elektronów występująca w pojedynczych wiązaniach chemicznych tworzonych przez te atomy. Można też powiedzieć, że promień walencyjny jest równy połowie średniej długości pojedynczych wiązań chemicznych jakie zwykle tworzy dany atom. Atomy tworzą między sobą wiązania chemiczne o różnej długości w zależności od ogólnej konfiguracji cząsteczki i narzuconych przez jej geometrię kątów tych wiązań. Stwierdzono jednak, że poza pewnymi skrajnymi przypadkami, długość wiązań między dwoma dowolnymi atomami A i B (wiązanie A-B) jest równa średniej z długości wiązań A-A i B-B z dokładnością do +-0.03 Å. Znając więc promienie walencyjne dwóch atomów można dość łatwo oszacować długość wiązania pojedynczego tych atomów i takie jest też główne zastosowanie praktyczne tej wielkości. Metoda ta zawodzi jednak zupełnie w przypadku wiązań wielokrotnych oraz gdy na jednym (lub na obu) atomach występuje całkowity ładunek elektryczny. W przypadku wiązań jonowych - lepszą metodą szacowania ich długości jest znajomość promieni jonowych tworzących je atomów. Promienie walencyjne atomów są o ok 25-50% mniejsze od promieni Van der Waalsa tych samych atomów, które są równe promieniowi chmury elektronowej atomów w stanie wolnym. Wynika to z faktu, że w wiązaniach chmury elektronowe tworzących je atomów częściowo się nakładają. Porównanie promieni walencyjnych i Van der Waalsa dla kilku wybranych atomów (Å): Zobacz też: Promień atomowy, wiązanie chemiczne Kategoria:Chemia ko:공유 반지름 ja:共有結合半径 th:รัศมีโควาเลนต์

Konfiguracja elektronowa

Konfiguracja elektronowa pierwiastka to rozmieszczenie elektronów należących do atomów danego pierwiastka na poszczególnych jego orbitalach. Każdy elektron znajdujący się w atomie opisywany jest przy pomocy zbioru liczb kwantowych. Przyjmuje się, że w podstawowym stanie energetycznym wszystkie atomy danego pierwiastka posiadają jednakową konfigurację elektronową, o ile nie są związane z innymi atomami. Konfigurację tę ustala się na podstawie badań spektroskopowych połączonych z teoretycznymi obliczeniami kwantowo-mechanicznymi. W przypadku wielu pierwiastków, zwłaszcza lantanowców, metali przejściowych i metali ziem rzadkich, istnieją wciąż liczne kontrowersje na temat ich konfiguracji elektronowej i dlatego w różnych tabelach i opracowaniach można często znaleźć sprzeczne dane na ten temat. Wynika to w znacznej mierze z faktu, że konfiguracja elektronowa ma ścisły sens tylko w spinowo ograniczonym przybliżeniu Hartree-Focka - a metoda ta dla wielu układów zupełnie zawodzi. Innymi słowy, konfiguracja elektronowa jest parametrem modelu RHF, a nie jakąś obserwowalną strukturą.

Konwencja zapisu konfiguracji

Konfigurację zapisuje się wg pewnej konwencji. Zapis ten może wyglądać na przykład tak: :neon: 1s²2s²2p⁶ lub w zapisie "klatkowym": :grafika:neon-konfiguracja-elektronowa-zapis-klatkowy.png Liczby występujące przed literami oznaczają numery kolejnych powłok elektronowych. Ich numeracja zaczyna się od powłoki najbliższej jądra i rośnie wraz z oddalaniem się od niego. Małe litery ("s", "p", "d" i "f") oznaczają rodzaje typów orbitali, zaś górne indeksy liczbowe oznaczają liczbę elektronów znajdujących się na danym poziomie orbitalnym, w danym typie orbitalu. Dla uproszczenia podaje się często zapis skrócony. Np. : węgiel: hel + 2s²2p² lub upraszczając: : C: [He]2s²2p² gdzie hel [He] - to konfiguracja elektronowa helu stosując zapis "klatkowy" będzie wyglądało to tak: : grafika:wegiel-konfiguracja-elektronowa-zapis-klatkowy.png

Ogólne zasady ustalania konfiguracji

Elektrony zajmują kolejne orbitale na kolejnych powłokach tak aby atom jako całość posiadał jak najniższą energię. W przypadku pierwiastków z grup głównych układu okresowego teoretyczne obliczenie energii elektronów na poszczególnych orbitalach jest stosunkowo proste. Dlatego można tu podać ogólne reguły zapełniania kolejnych orbitali, dzięki której znając liczbę atomową danego pierwiastka można łatwo samemu ustalić jego konfigurację. Reguły te to:
- Najpierw zapełnieniu ulegają orbitale "s", potem "p", potem "d" i na końcu "f".
- Orbitale z wyższych warstw są zapełniane dopiero po całkowitym zapełnieniu warstw niższych.
- Na orbitalach s mogą być tylko 2 elektrony, na p 6, na d 10 i na f 14
- W pierwszej powłoce jest tylko orbital s, w drugiej są orbitale s i p, w trzeciej i czwartej są s, p i d i na końcu w piątej i szóstej pojawiają się jeszcze orbitale f. Warunki pisania konfiguracji elektronowej: reguła Hunda - elektrony w stanie stacjonarnym rozmieszczane są w podpowłokach i powłokach, zaczynając od najniżej energetycznych. W przypadku ciężkich metali z grup pobocznych oraz lantanowców reguły te jednak zawodzą. Np. zdarza się tu, że przed pełnym obsadzeniem orbitali z powłoki drugiej, zaczynają już się zapełniać orbitale s i p powłoki trzeciej. Kategoria:Mechanika kwantowa Kategoria:Chemia ja:電子配置

Krypton (pierwiastek)

Br - Kr
Ar Kr Xe
	250px Układ okresowy

Dane ogólne

Nazwa, symbol, l.a.
-

Krypton, Kr, 36

Własności metaliczne

gaz szlachetny

Grupa, okres, blok

18 (VIIIA), 4, p

Gęstość, twardość

3,708 kg/m³, bd

Kolor

bezbarwny

Własności atomowe

Masa atomowa

83,798 u

Promień atomowy (obl.)

bd (88) pm

Promień kowalencyjny

110 pm

Promień van der Waalsa

202 pm

Konfiguracja elektronowa

Ar]3d¹⁰4s²4p⁶

e^- na poziom energetyczny

2, 8, 18, 8

Stopień utlenienia

Własności kwasowe tlenków

nieznane

Struktura krystaliczna

regularna ściennie
centrowana

Własności fizyczne

Stan skupienia

gazowy

Temperatura topnienia

115,79 K
(-157,36 °C)

Temperatura wrzenia

119,93 K
(-153,22 °C)

Objętość molowa

27,99×10^-3 m³/mol

Ciepło parowania

9,029 kJ/mol

Ciepło topnienia

1,638 kJ/mol

Ciśnienie pary nasyconej

Prędkość dźwięku

1120 m/s (293,15 K)

Pozostałe dane

Elektroujemność

3,00 (Pauling)
bd (Allred)

Ciepło właściwe

248 J/(kg
- K)

Przewodność właściwa

Przewodność cieplna

0,00949 W/(m
- K)

I Potencjał jonizacyjny

1350,8 kJ/mol

II Potencjał jonizacyjny

2350,4 kJ/mol

III Potencjał jonizacyjny

3565 kJ/mol

IV Potencjał jonizacyjny

5070 kJ/mol

V Potencjał jonizacyjny

6240 kJ/mol

VI Potencjał jonizacyjny

7570 kJ/mol

VII Potencjał jonizacyjny

10710 kJ/mol

VIII Potencjał jonizacyjny

12138 kJ/mol

Najbardziej stabilne izotopy
-

izotop	wyst.	o.p.r.	s.r.	e.r. MeV	p.r.
⁷⁸Kr	0,35%	stabilny izotop z 42 neutronami
⁸⁰Kr	2,25%	stabilny izotop z 44 neutronami
⁸¹Kr		2,29×10⁵ lat	w.e.	0,281	⁸¹Br
⁸²Kr	11,6%	stabilny izotop z 46 neutronami
⁸³Kr	11,5%	stabilny izotop z 47 neutronami
⁸⁴Kr	57%	stabilny izotop z 48 neutronami
⁸⁵Kr		10,756 lat	β^-	0,687	⁸⁵Rb
⁸⁶Kr	17,3%	stabilny izotop z 50 neutronami

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.

Krypton (Kr, łac. krypton) to gaz szlachetny z VIII grupy głównej. Posiada kilkanaście izotopów z przedziału mas 72-94. Trwałe są izotopy: 78, 80, 82, 83, 84 i 86. Występuje w atomsferze ziemskiej w ilości ok. 1,14 ppm, oraz jest obecny jako jeden z produktów rozpadu promieniotwórczego przy złożach rud uranu i plutonu. Odkryty w roku 1898 przez W. Ramsaya i M.W. Traversa. Nazwa pochodzi od greckiego kryptos - ukryty. Krypton jest niereaktywnym gazem szlachetnym, znane są tylko nieliczne jego sole fluorkowe, związki klatratowe z wodą oraz kompleks kryptonu(0) z hydrochinonem. Znaczenie biologiczne - brak. Krypton jest bezbarwnym, niereaktywnym gazem. Reaguje tylko z gazowym fluorem pod wysokim ciśnieniem, tworząc fluorki kryptonu oraz tworzy kompleksy klatratowe z wodą i hydrochinonem. Jedyne jego praktyczne zastosowanie to jego detekcja umożliwiająca wyszukiwanie rud uranu. ⁸⁶Kr ma pomarańczowoczerwoną linię w widmie atomowym., która stanowiła do roku 1983 wzorzec metra w systemie SI. 1 metr = długość fali tej linii razy 1650763,73. Kategoria:Pierwiastki chemiczne ms:Kripton ja:クリプトン

Zastosowanie:

- wypełnianie różnego rodzaju lamp i żarówek

Elektron

Ta strona dotyczy cząstki elementarnej.
Stop metali o tej samej nazwie
przedstawia strona elektron (stop).

Elektron, negaton – trwała cząstka elementarna będąca jednym z elementów atomu. Elektrony w atomach najczęściej pojawiają się na usytuowanych wokół jądra obszarach zwanych powłokami elektronowymi. Ujemny ładunek elektryczny elektronów zobojętnia dodatni ładunek zawarty w jądrze. Elektrony mogą występować w stanie wolnym (np. w przewodniku), co znaczy, że mają zdolność swobodnego ruchu wewnątrz jego objętości. Jeżeli elektrony po przyłożeniu napięcia elektrycznego zaczną się poruszać w uporządkowany sposób, to pojawi się prąd elektryczny. Elektron ma ładunek elektryczny równy e = -1,6021917(70) x 10^-19C (ujemny ładunek elektryczny elementarny) i masę spoczynkową m_e≈9,10938 x 10^-31kg. Elektron w klasyfikacji cząstek subatomowych jest zaliczany do leptonów. Elektron wchodzi w interakcje z innymi leptonami poprzez oddziaływania elektromagnetyczne i słabe. Elektron ma spin (fizyka) 1/2, jest więc zaliczany do fermionów i podlega statystyce Fermiego-Diraca. Wszystkie elektrony są całkowicie nierozróżnialne. Aby całkowicie opisać elektron, wystarczy podać jego stan kwantowy. W Modelu Standardowym elektron jest cząstką elementarną pierwszej generacji i tworzy dublet z neutrinem elektronowym. Antycząstką elektronu, tj. odpowiadającą elektronowi cząstką antymaterii, jest antyelektron, zwany krócej pozytonem (a często również elektronem dodatnim). Jeżeli spotka się elektron z antyelektronem dochodzi do anihilacji, w wyniku której ginie elektron i pozyton, a powstają dwa fotony promieniowania gamma (γ) o energii 0,511 MeV. Podczas zderzenia fotonu gamma o takiej lub większej energii może zajść zjawisko odwrotne: kwant gamma zostaje pochłonięty, a pojawia się pozyton i elektron. Elektrony mogą swobodnie poruszać się w próżni, co jest wykorzystywane w próżniowych lampach elektronowych. W innych środowiskach (np. powietrzu) ich ruch jest hamowany, bo przyłączają się do atomów substancji tworząc jony ujemne. W gazach szybko poruszające się elektrony mogą wywołać wzbudzenie atomu lub jego jonizację, a w konsekwencji emisję fotonów. Zjawisko to w przyrodzie jest przyczyną zorzy polarnej, zaś w technice znalazło zastosowanie w lampach wyładowczych (np. lampy jarzeniowe, tzw. świetlówki). Elektrony mogą być emitowane z jąder atomowych – nazywane są wówczas promieniowaniem beta (β) a przemiana jądrowa rozpad beta minus. Wyemitowane cząstki beta mają bardzo dużą energię i zdolność jonizacji materii. Zgodnie z teorią fal materii elektron może być postrzegany jako odpowiadająca mu fala materii. Może ona podlegać dyfrakcji i interferencji na przeszkodach. Ze względu na długość fali, znacznie mniejszą od długości fali świetlnej, elektrony nadają się doskonale jako czynnik przenoszący informację w mikroskopach. Mikroskop, w którym odpowiednikiem światła są elektrony, nazywa się mikroskopem elektronowym. Zjawiska zachodzące z udziałem elektronów zwykle należą do mechaniki kwantowej i jako takie podlegają zasadzie nieoznaczoności Heisenberga. Praktycznym efektem jest tutaj tunelowanie elektronów wykorzystywane w układach półprzewodnikowych oraz skaningowym mikroskopie tunelowym, ale także wiele innych własności i zjawisk jak ferromagnetyzm, nadprzewodnictwo, ciepło właściwe ciał stałych itp. Elektron został odkryty jako porcja ładunku w elektrochemii przez George Johnstone Stoney. Jako cząstka posiadająca ładunek ujemny oraz masę elektron został zaobserwowany w roku 1897 przez J.J. Thomsona podczas badania własności promieniowania katodowego. kategoria:cząstki elementarne Kategoria:Elektryczność ko:전자 ja:電子 simple:Electron th:อิเล็กตรอน

Poziom energetyczny

Poziom energetyczny - wartość energii stanu dostępnego dla cząstki. Poziom fermionu może być zdegenerowany, jeśli dana wartość energii cechuje więcej niż jeden stan. Zobacz też: zakaz Pauliego. Kategoria:Mechanika kwantowa

Amfoteryczność

Amfoteryczność to zdolność związku chemicznego do reakcji z udziałem kwasów (związek amfoteryczny pełni wtedy rolę zasady) i zdolność do reakcji z udziałem zasad (związek pełni wtedy funkcję kwasu). Amfoteryczność dotyczy najczęściej związków chemicznych tworzonych przez pierwiastki ze środkowych grup układu okresowego. Jest to typowe zachowanie dla wodorotlenków metali o średniej elektroujemności (np. glin, cynk), półmetali (np. arsen, antymon) i niemetali o względnie niskiej elektroujemności (np. krzem). Skłonność pierwiastków do tworzenia związków amfoterycznych zauważamy gdy pierwiastek taki tworzy w roztworze wodnym zarówno kationy jak i aniony (aniony kwasów tlenowych). Np.:
- jon glinu Al³⁺ w silnie kwaśnych roztworach tworzy sole, np. AlCl³ (przy nadmiarze chlorków tworzy kompleksy), w środowisku słabo kwaśnym i obojętnym strąca sie słabo rozpuszczalny wodorotlenek Al(OH)₃, który w alkalicznym środowisku rozpuszcza się z wytworzeniem jonów glinianowych, np.

[Al(OH)_]^

lub

AlO_^

. W przypadku związków pierwiastków wykazujących skłonność do tworzenia związków amfoterycznych, a występujących na kilku stopniach utlenienia, kwasowość takich związków rośnie wraz ze stopniem utlenienia:
- Tlenki arsenu (III) i antymonu (III) rozpuszczają (roztwarzają się) w silnie kwaśnym środowisku z wytworzeniem kationów Me^{3+, w alkalicznym środowisku tworzą się jony arsenianowe i antymonianowe o ogólnym wzorze $MeO_^$ lub $MeO_^$ - aniony reszt kwasu arsenowego (III) i antymonowego (III). W przypadku arsenu (V) i antymonu (V) ich związki mają właściwości znacznie bardziej kwasowe - ich wolne kationy Me⁵⁺ w roztworze praktycznie nie występują - hydrolizują z utworzeniem jonów arsenianowych (V) i antymonianowych (V), czyli anionów odpowiednich kwasów tlenowych, $MeO_^$ i $MeO_^$ podobnych do reszt kwasu fosforowego (V).

- Jony manganu na różnych stopniach utlenienia:

- Mn (II) i Mn(III) występują praktycznie tylko jako kationy

- Mn (IV) w silnie kwaśnym środowisku może być obecny jako kation (szybko hydrolizuje), tworzy manganiany (IV) $MnO_^$

- Mn (VI) i Mn(VII) nie występują jako wolne kationy, ale tworzą odpowiednie kwasy tlenowe, manganiany (VI) $MnO_^$ i manganiany (VII) $MnO_^$ (np. nadmanganian potasu, KMnO₄).

Kategoria:Chemia

Stan skupienia materii
Stan skupienia materii podstawowa forma, w jakiej występuje substancja określająca jej podstawowe własności fizyczne. Własności substancji wynikają z układu oraz zachowania cząsteczek tworzących daną substancję. Bardziej precyzyjnym określeniem form występowania substancji jest faza materii.

Tradycyjny podział stanów skupienia

Tradycyjny, pochodzący z XVII w. podział stanów skupienia wyróżnia trzy takie stany (w nawiasach nazwy substancji w tym stanie):

- stały (ciało stałe)

- ciekły (ciecz)

- lotny (gaz)

Podział ten wynika z podstawowych własności substancji w danym stanie:

- stały - trudno zmienić objętość i kształt,

- ciekły - trudno zmienić objętość, a kształt łatwo,

- lotny - łatwo zmienić objętość i kształt, ciało zajmuje całą dostępną mu przestrzeń.

Występowanie większości substancji w danym stanie stanie skupienia zależy od panujących w niej warunków termodynamicznych, czyli ciśnienia i temperatury, np. woda pod normalnym ciśnieniem atmosferycznym w temperaturze poniżej 0°C jest ciałem stałym, w temperaturach od 0 do 100°C jest cieczą, a powyżej 100°C staje się gazem.
Niektóre substancje w identycznych warunkach mogą występować w różnych stanach skupienia w zależności od wcześniejszych warunków jakie w nich panowały, lecz zazwyczaj jeden ze stanów jest uprzywilejowany i substancja może samorzutnie przejść do tego stanu

Fazy materii

Własności ciał w poszczególnych stanach zależą od układu cząsteczek (atomów) budujących to ciało. Z tego punktu widzenia ten stary podział jest prawdziwy tylko dla niektórych substancji, gdyż badania naukowe wykazały, że to co wcześniej uważano za jeden stan skupienia można w rzeczywistości podzielić na wiele faz materii, różniące się układem cząsteczek w ciele. Mogą nawet występować sytuacje w których istnieją w jednym ciele w jednym momencie, różne układy cząsteczek. W szczególności okazało się, że stały i ciekły stan skupienia może być realizowany na wiele różnych sposobów. Sposoby te są nazywane fazami materii. Ilość niezależnych składników, ilość faz w układzie oraz ilość zmiennych intensywnych (np. ciśnienie, temperatura), które można zmieniać bez jakościowej zmiany układu opisuje ważna reguła faz Gibbsa.

Zmiana fazy materii może wymagać, dostarczenia lub odebrania energii, wówczas ilość energii jest proporcjonalna do masy substacji zmieniajacej fazę, co można opisać wzorem:

$Q=m\cdot$

zwanej też, ciepłem przemiany fazowej gdzie (m) masa, (L) jednostkowe ciepło przemiany fazowej.

Niektóre przemiany fazowe przebiegają bez dostarczenia lub odebrania energii, o zmianie fazy wnioskujemy na podstawie skokowej zmiany niektórych wielkośći opisujacych to ciało.

Opisem procesów zmian pomiędzy fazami zajmuje się teoria przejść fazowych zwana także czasem teorią zjawisk krytycznych.

Wykresy fazowe są często stosowaną w fizyce graficzną reprezentacją rzeczywistego fazowego zachowania się danej substancji. Mają one na osiach ciśnienie i temperaturę. Linie oznaczają warunki w których dochodzi do przemian fazowych, zaś obszary między nimi wyznaczają warunki, w których dana faza jest stablina.

W przypadku substancji składających się z jednego rodzaju atomów lub jednego rodzaju cząsteczek, które tak jak woda posiadają tylko trzy fazy - krystaliczną, ciekłą i gazową, wykres ten przybiera zazwyczaj następującą postać:

grafika:stany_diag.png

Strzałki przedstawiają przemiany fazowe:

- S - sublimacja - przejście od fazy krystalicznej do gazowej

- R - resublimacja - przejście od fazy gazowej do krystalicznej

- T - topnienie - przejście z fazy krystalicznej (lub amorficznej) do fazy ciekłej

- K - krzepnięcie - przejście od fazy ciekłej do fazy krystalicznej lub amorficznej

- P - parowanie, wrzenie - przejście od fazy ciekłej do gazowej

- Sk - skraplanie - przejście od fazy gazowej do ciekłej.

Nazwy przemian fazowych
Stan początkowy

stały
ciekły
gazowy

Stan końcowy
stały

krzepnięcie
resublimacja

ciekły
topnienie

skraplanie

gazowy
sublimacja
parowanie

Dla substancji bardziej złożonych, lub zdolnych do tworzenia większej liczby faz, wykres ten przybiera często zupełnie inny kształt.

Poniższy diagram przedstawia stany równowagi faz dla roztworu węgla z żelazem, a właściwie z cementytem (węglikiem żelaza). Z wykresu tego wynika podział stopów żelaza na stal i żeliwo, oraz włąsności różnych gatunków stali. Każdy obszar odpowiada stanowi stabilnemu jednej z form, szybkie chłodzenie stali powoduje zachowanie układu cząsteczek fazy z wyższej temperatury w temperaturach pokojowych (tzw. hartowanie i obróbka cieplna stali).

grafika:Diag_faz_zelazo_wegiel.png

Głębsze spojrzenie na stany skupienia

Nie każda zmiana "wyglądu" danej substancji musi od razu wiązać się z faktyczną zmianą fazy. Wiele substancji - zwłaszcza tych, które są mieszaninami różnych związków chemicznych, może występować na raz w dwóch lub więcej fazach. W substancjach takich występują wtedy tzw. domeny, czyli małe obszary różnych faz, które łącznie tworzą tzw. mikrostrukturę danej substancji. Zjawisko to występuje np. w szkle oraz w stopach metali, gdzie wstępują domeny fazy krystalicznej i fazy amorficznej.

W fizyce przyjmuje się, że dana substancja istnieje w dwóch różnych fazach gdy:

- zmieniając ciśnienie lub temperaturę obserwuje się w pewnym momencie przemianę fazową. Przemiana ta musi się wiązać z mierzalną skokową zmianą entropii układu, wskazującą na to, że doszło do zasadnicznego jakościowego przeorganizowania się cząsteczek.

- gdy ta sama substancja występująca na raz w dwóch fazach nie miesza się z sobą, tworząc tzw. granicę międzyfazową.

Aktualnie w fizyce przyjmuje się istnienie następujących faz:

a) fazy płynne - czyli takie które płyną, gdy poddaje się je siłom ścinającym.

- plazma kwarkowa - hipotetyczny stan występujący, gdy ciśnienie jest na tyle duże, że w plaźmie neutronowej przestają istnieć neutrony jako oddzielne cząstki, a zlewają się w jedno. Stan ten występuje w gwiazdach dziwnych, są to gwiazdy o gęstości większej od gęstości gwiazdy neutronowej.

- plazma neutronowa - jest to w zasadzie gaz, jednak składający się głównie z neutronów. Z plazmy tej zbudowane są gwiazdy neutronowe.

- plazma - jest to w zasadzie gaz, ale tworzony przez silnie zjonizowane atomy/cząsteczki, oraz elektrony. Plazmę można wytwarzać w specjalnych urządzeniach, występuje ona także w jądrach większości gwiazd. W plaźmie czasteczki mają na tyle dużą energię, że zderzenia między cząsteczkami nie są sprężyste, dochodzi do wzbudzenia lub jonizacji cząsteczek, plazma przewodzi prąd elektryczny.

- faza gazowa - całkowity brak organizacji - cząsteczki (lub atomy) mają pełną swobodę ruchu i nie występują między nimi żadne oddziaływania oprócz odpychania w momencie zderzeń i przyciągania grawitacyjnego (które jest istotne dla zachowania się dużych obszarów gazu w przestrzeniach międzygwiezdych). Energia cząstek nie jest zbyt duża i dlatego zderzenia cząsteczek są sprężyste. W gazie mogą występować przyciągania między cząsteczkami gazu lecz energia tych oddziaływań jest mniejsza od energii kinetycznej cząsteczek.

- faza nadkrytyczna - powstająca po przekroczeniu ciśnienia i temperatury punktu krytycznego. Faza ta posiada pośrednie własności między cieczą i gazem.

- faza ciekła - istnieje przyciąganie międzyczasteczkowe powodujące, że cząsteczki pozostają blisko siebie ale zachowują swobodę ruchu. Oddziaływania te tworzą bliskozasięgowe i średniozasięgowe uporządkowanie w cieczy lub w roztworach. Przykładowo: oddziaływania dipolowe (odpowiedzialne za hydratację jonów w roztworze), siły Van der Waalsa oraz wiązania wodorowe. Istnienie tych oddziaływań powoduje powstawanie uporządkowanych struktur cząsteczek w cieczach, w szczególności w wodzie. Bez nich nie mogły by istnieć organizmy żywe.

- faza ciekła izotropowa - w fazie tej nie występuje żadne dalekozasięgowe uporządkowanie cząsteczek podobnie jak w gazach, choć mogą występować elementy uporządkowania krótkozasięgowego (w obrębie kilku-klikunastu cząsteczek).

- faza nadciekła - która różni się od zwykłej cieczy tym, że jej lepkość jest równa 0. Fazę nadciekłą tworzą substancje, które są wstanie utworzyć kondensat Bosego-Einsteina lub kondensat fermionów.

- ciekłe kryształy - są to wbrew nazwie ciecze, w których jednak istnieje częściowe dalekozasięgowe uporządkowanie cząsteczek. Obecnie znanych jest kilkadziesiąt różnych faz ciekłokrystalicznych, które różnią rodzajem tego dalekozasięgowego uporządkowania.

b) fazy stałe - czyli takie, które nie płyną - tzn. pod wpływem sił ścinających ulegają naprężeniom, a przy większych pękają lub płyną (plastyczne).

- faza krystaliczna - w fazie tej cząsteczki są "zablokowane" i tworzą trwałe sieci.

- kryształy plastyczne - w fazie tej cząsteczki są również zablokowane, ale mogą rotować wokół własnych osi.

- kryształy condis - w fazie tej cząsteczki nie mogą się przemieszczać, ale mogą zmieniać w dość szerokim zakresie swoją konformację.

- faza amorficzna - w fazie tej cząsteczki nie tworzą sieci krystalicznej, ale oddziaływania między nimi są na tyle silne, że nie mogą się one swobodnie przemieszczać względem siebie. Czasami fazę amorficzną nazywa się też "superlepką" cieczą lub cieczą "zamrożoną"

Obecnie znane stany skupienia

- ciało stałe

- ciecz

- gaz

- plazma (gaz zjonizowany)

- kondensat Bosego-Einsteina

- kondensat fermionów

Zobacz też: reologia, układ koloidalny.

Kategoria:Fizyka
Kategoria:Chemia

als:Aggregatszustand

ko:상 (물리)

ja:相

simple:States of matter

Temperatura topnienia
Temperatura topnienia to temperatura przy której kryształ zamienia się w ciecz. Przy tej samej temperaturze zachodzi też krystalizacja tej samej substancji.

zobacz też temperatura wrzenia.
Kategoria:Chemia fizyczna
kategoria:termodynamika

ko:녹는점

ja:融点

th:จุดหลอมเหลว

Kelwin
Kelwin - jednostka temperatury w układzie SI, oznaczana dużą literą K, równa 1/273,16 temperatury termodynamicznej punktu potrójnego wody.

Skala Kelwina (skala bezwzględna) jest skalą absolutną, tzn. zero w tej skali oznacza najniższą teoretycznie możliwą temperaturę jaką może mieć kryształ doskonały, w którym ustały wszelkie drgania cząsteczek. Temperatura ta nie została nigdy zarejestrowana, gdyż praktycznie nie da się jej osiągnąć, lecz obliczona na podstawie funkcji uzależniającej temperaturę od energii kinetycznej drgań cząsteczek w krysztale doskonałym. Funkcję tę opracował Lord Kelvin; od niego pochodzi też nazwa skali.

Inną skalą o tej właściwości są stopnie Rankine'a oparte na stopniach Fahrenheita.

Temperatura w Kelwinach = Temperatura w stopniach Celsjusza + 273,16.

Zobacz też: skala termometryczna

Kategoria:Jednostki miar i wag
Kategoria:Jednostki podstawowe SI

ko:켈빈

ja:ケルビン

simple:Kelvin

th:เคลวิน

Temperatura wrzenia
Temperatura wrzenia to temperatura przy której dana substancja wrze.

Temperatura wrzenia danej substancji jest mniejsza od temperatury punktu krytycznego danej substancji a większa od temperatury punktu potrójengo.

Temperatura wrzenia zależy silnie od ciśnienia. Ogólnie dla gazów zależność przybliżoną opisuje wzór Clausiusa-Clapeyrona.

Zobacz też: temperatura topnienia

Link zewnętrzny: http://labor.ps.pl/wfc6.html

Kategoria:TermodynamikaKategoria:Chemia fizyczna

ko:끓는점

ja:沸点

th:จุดเดือด

Objętość molowa
Objętość molowa - objętość, jaką zajmuje jeden mol substancji. Jednostką objętości molowej w układzie SI jest m³/mol. Objętość molową podaje się dla określonych warunków, zwykle dla warunków normalnych.

: $V_=\frac$
gdzie:

- V_m = V/n - objętość molowa (V - objętość n moli substancji)

- M - masa molowa (jednostka kg/mol, w praktyce używa się g/mol - zobacz poniżej)

- ρ - gęstość (jednostka kg/m³).

:Masa molowa w układzie SI wyraża się w kg/mol, jednak w praktyce używa się znacznie wygodniejszych jednostek g/mol (np. dla wodoru H₂ 2 g/mol = 0,002 kg/mol, dla wody 18 g/mol = 0,018 kg/mol) (zob. [http://www.iupac.org/publications/books/pbook/PurpleBook-C3.pdf IUPAC Purple Book]), gdyż wówczas jest ona liczbowo równa względnej masie molowej oraz podobna do wartości liczby masowej.

Objętość molowa dla faz skondensowanych, czyli ciał stałych i cieczy słabo zależy od temperatury aż prawie do punktu krytycznego (wysoka temperatura może wymagać wysokiego ciśnienia aby dana faza istniała). Dla cieczy i ciał stałych objętości molowe podaje się często z wykorzystaniem wygodniejszych podjednostkek cm³/mol lub dm³/mol (np. dla wody 18 cm³/mol = 0,018 dm³/mol = 0,000018 m³/mol).

Dla gazów (i par - z pewnymi zastrzeżeniami) objętość molowa zmienia się w przybliżeniu liniowo wraz temperaturą zgodnie z równaniem Clapeyrona:

: $pV_ = RT$
skąd:
: $V_ = \frac$
gdzie:

- p - ciśnienie

- R - (uniwersalna) stała gazowa

- T - temperatura

Dla gazów rzeczywistych te równania spełnione są jednynie w przybliżeniu. W szczególności ciśnienie pary cieczy w danej temperaturze jest ograniczone od góry ciśnieniem pary nasyconej.

Kategoria:Fizyka
Kategoria:Chemia fizyczna

ja:モル体積

Mol
Mol – jednostka liczności materii legalna w układzie SI.

Jeden mol jest to taka liczba cząstek, ile atomów zawiera 12 gramów (dokładnie 0,012 kg w układzie SI) izotopu węgla ¹²C. W jednym molu znajduje się ok. 6,0221367(36) × 10²³ cząsteczek, atomów, jonów, elektronów, innych cząstek lub zespołów takich cząstek. Liczba ta jest nazywana stałą Avogadra (liczbą Avogadra).

Pojęcie mola jest szczególnie istotne dla pojęcia masy molowej, które ma duże znaczenie praktyczne dla ilościowego zestawiania składników reakcji chemicznych.

Zobacz też

- masa atomowa, masa cząsteczkowa, stała Loschmidta, stała Faradaya

- przegląd zagadnień z zakresu chemii i fizyki

Kategoria:Chemia
Kategoria:Fizyka
Kategoria:Jednostki podstawowe SI

Kategoria:Jednostki miar i wag

ko:몰

ja:モル

Kilodżule na mol
Kilodżul na mol - jednostka energii przemiany fazowej. Np. ciepła topnienia, parowania.

Mol jest podstawową jednostką liczności materii w układzie SI i jako taki jest często stosowany
w chemii i fizyce.

Konsekwencją przyjęcia takiej jednostki ilości substancji są jednostki różnych wielkości odnoszące się do jednostkowej ilości substancji.
Kategoria:Jednostki miar i wag
kategoria:termodynamika

Ciepło topnienia
Ciepło topnienia jest to ilość energii potrzebnej do stopienia jednostki masy danej substancji. W układzie SI jednostką ciepła topnienia jest J/kg (dżul na kilogram).

Do określenia charakterystycznego dla danej substancji ciepła, warunkiem sine qua non jest to, aby zjawisko zachodziło przy stałym ciśnieniu, a ilość substancji (masa) nie ulegała zmianie.

$Q=m - q$

Q-przekaz ciepła potrzebny do przeprowadzenia przemiany fazowej
m-masa ciała
q-ciepło topnienia

Zobacz też: ciepło krzepnięcia, ciepło parowania, ciepło skraplania, ciepło spalania, ciepło właściwe, wartość opałowa.

Kategoria:Termodynamika
Kategoria:Chemia fizyczna

Ciśnienie pary nasyconejCiśnienie (prężność) pary nasyconej - ciśnienie, przy którym w danej temperaturze para jest w stanie równowagi z cieczą; występuje wówczas równowaga ilościowa między parowaniem i skraplaniem.

Ciśnienie pary nasyconej zależy od rodzaju cieczy, a dla danej cieczy zależy od temperatury, wzrastając wraz z nią i osiągając największą wartość (ciśnienie krytyczne) w temperaturze krytycznej. W wyższej temperaturze ciecz już nie istnieje (stąd nazwa).

Gdy w danej temperaturze (temperaturze wrzenia) ciśnienie pary nasyconej jest równe ciśnieniu atmosferycznemu, to substancja wrze.

W temperaturze poniżej temperatury punktu potrójnego ciecz nie istnieje, a gaz może być w równowadze z ciałem stałym w procesach sublimacji i resublimacji.

Ciśnienie pary nasyconej podawane jest jako jeden z parametrów charakteryzujących substancje, szczególnie ciecze. Jeżeli nie podano temperatury, przy której określono ciśnienie, przyjmuje się temperaturę normalną.

W mieszaninie gazów danego składnika może być najwyżej tyle, że jego ciśnienie parcjalne odpowiada ciśnieniu pary nasyconej w danej temperaturze.

Kategoria:Termodynamika

Terry Collection
The Robert J. Terry Anatomical Skeletal Collection is a collection of some 1728 human skeletons held by the Department of Anthropology of the National Museum of Natural History of the Smithsonian Institution.

It was created by Robert J. Terry (1871-1966) during his time as professor of anatomy and head of the Anatomy Department at Washington University Medical School in St. Louis, Missouri from 1899 until his retirement in 1941. It was transferred to its present holders in 1967.

The collection is an invauable source for anthropological research because of the extensive documentation that accompanies each skeleton.

External link

- [http://www.nmnh.si.edu/anthro/cm/terry.htm National Museum of Natural History page]

category:human anatomy
Category:Museums in Washington, DC
Category:Smithsonian Institution
Category:National Mall
Category:Natural history museums
Category:National museums

penisy gry zr�czno�ciowe online casinos Stockholm hotel Aloes}

:: RELATED NEWS ::

Jean-Christophe Devaux
Jean-Christophe Devaux est un joueur de football né le 16 mai 1975 à Lyon.
Il évolue actuellement au Racing Club de Strasbourg.
Il a été le héros de la finale de la Coupe de la Ligue 2005 en inscrivant le but décisif d'un splendide cou