]
Siekiera, tasak, topór – najstarsze, złożone narzędzie nadal używane. Wynaleziony przed rokiem 12000 p.n.e.. Jest rozwinięciem pomysłu kija z obciążonym końcem, który dał początek takim wynalazkom jak: maczuga, młotek, kilof itp. Zmieniał się materiał i zastosowanie, ale zasada działania pozostała nie zmieniona. Początkowo wykonywany z kamienia i rogu, brązu a następnie stali.
Obecnie siekiera składa się zazwyczaj z obucha w kształcie zaostrzonego klina wykonanego ze stali węglowej i styliska z twardego drewna. W obuchu wykonany jest otwór równoległy do ostrza (najczęściej o przekroju prostokątnym), w którym za pomocą klina mocowane jest stylisko. Rzadko spotyka się siekiery o dwóch ostrzach. Często też – w celu obniżenia ceny – ze specjalnie utwardzonej stali wykonuje się tylko sam koniec klina i łączy się go z tańszym i mniej wytrzymałym materiałem reszty obucha.
Obecnie najczęściej używana jest do prac ciesielskich i do rozdrabniania drewnianych szczap opałowych.
Występuje w różnych formach np.:
- jako ciężki, dwuręczny topór bojowy (Berdysz), lub lekki toporek rycerski - jako ciężki, z krótkim drzewcem topór rzeźnicki, lub w formie laski (ciupaga)
Jest symbolem kata, oraz występuje w wielu herbach.
Jako narzędzie kata służył do dekapitacji – czyli obcinania głowy. W późniejszych czasach zastąpiony przez gilotynę.
Kategoria:Broń białaKategoria:Narzędziaja:斧
Kilof - narzędzie służące do rozdrabniania wiekszych częsci skalnych i wstępnego rozdrabniania twardego podłoża, które potem można usuwać np. za pomocą łopaty.
Najczęściej używanym przez górników oraz archeologów.
A przy okazji zapraszam na www.jaktrzebatotrzeba.blog.onet.pl
Kategoria:Narzędzia
Obuch
Obuch to tępo zakończona strona takich narzędzi jak młot, siekiera lub oskard.
Obuch - rodzaj broni, czekana, stosowanej w XV - XVIIw. przez rycerzy do rozbijania zbroi przeciwnika. Charakterystyczną cechą obucha było to, że naostrzona była jego dolna krawędź a nie przednia jak w większości toporów.
Kategoria:Broń biała
Stylisko
Stylisko – uchwyt ręcznych narzędzi gospodarskich, budowlanych, ogrodniczych, broni i sprzętu alpinistycznego. Zamiennie stosuje się również nazwę – trzonek lub drzewce. Nazwa stosowana również czasami w odniesieniu do krótkiej, ręcznej broni obuchowej.
Stylisko wykonane jest w postaci drewnianej beleczki, najczęściej o przekroju okrągłym lub owalnym, i wymiarach zależnych od narzędzia do którego zostało wykonane. Z narzędziem połączone przy pomocy sworzni, śrub lub przez zaciśnięcie przez wbity od strony czołowej klin. W styliska wyposażone są takie narzędzia ręczne jak:
- łopaty, szufle – stylisko wykonane z twardego liściastego drewna w postaci wałka o średnicy ok. 40 mm i długości ok. 1 m, często zakończone w górnej części poprzeczną (w kształcie litery T) rękojeścią. W przypadku łopat budowlanych narażonych na duże obciążenia, wykonywane są z rury stalowej o podobnych wymiarach
- widły ogrodnicze i gospodarskie – stylisko wykonane prawie identycznie jak w przypadku łopat
- grabie ogrodnicze i gospodarskie – stylisko wykonane z liściastego lub iglastego drewna w postaci wałka o średnicy ok. 25 mm i długości ok. 1,4 – 2 m. Gwarowo nazywane grabiskiem - cepy – długi (ok. 1,5 – 1,7 m) kij o średnicy 25 – 30 mm, wykonany z cienkiego pnia (tylko okorowanego) twardego liściastego drzewa (brzoza, grab) nazywany dzierżakiem lub gwarowo cepiskiem - miotły, szczotki, mopy – stylisko wykonane z twardego liściastego drewna w postaci wałka o średnicy ok. 20 mm i długości ok. 1,2 – 1,4 m, lub cienkościennej stalowej rurki o podobnych wymiarach, pokrytej cienką warstwą z PCV
- siekiery, młotki, topory – stylisko wykonane z twardego liściastego drewna w postaci beleczki o przekroju owalnym o wymiarach zależnych od wielkości narzędzia. W tym przypadku częściej używana jest nazwa trzonek. Tutaj również, często stosuje się styliska metalowe, w części chwytowej pokryte gumą lub PCV.
- kilofy, czekany (sprzęt alpinistyczny), oskardy – stylisko wykonane podobnie jak w przypadku siekier. W czekanach, w celu zwiększenia wytrzymałości wykonywane najczęściej ze stali lub aluminium.
Kategoria:Narzędzia
Topór
]
Siekiera, tasak, topór – najstarsze, złożone narzędzie nadal używane. Wynaleziony przed rokiem 12000 p.n.e.. Jest rozwinięciem pomysłu kija z obciążonym końcem, który dał początek takim wynalazkom jak: maczuga, młotek, kilof itp. Zmieniał się materiał i zastosowanie, ale zasada działania pozostała nie zmieniona. Początkowo wykonywany z kamienia i rogu, brązu a następnie stali.
Obecnie siekiera składa się zazwyczaj z obucha w kształcie zaostrzonego klina wykonanego ze stali węglowej i styliska z twardego drewna. W obuchu wykonany jest otwór równoległy do ostrza (najczęściej o przekroju prostokątnym), w którym za pomocą klina mocowane jest stylisko. Rzadko spotyka się siekiery o dwóch ostrzach. Często też – w celu obniżenia ceny – ze specjalnie utwardzonej stali wykonuje się tylko sam koniec klina i łączy się go z tańszym i mniej wytrzymałym materiałem reszty obucha.
Obecnie najczęściej używana jest do prac ciesielskich i do rozdrabniania drewnianych szczap opałowych.
Występuje w różnych formach np.:
- jako ciężki, dwuręczny topór bojowy (Berdysz), lub lekki toporek rycerski - jako ciężki, z krótkim drzewcem topór rzeźnicki, lub w formie laski (ciupaga)
Jest symbolem kata, oraz występuje w wielu herbach.
Jako narzędzie kata służył do dekapitacji – czyli obcinania głowy. W późniejszych czasach zastąpiony przez gilotynę.
Kategoria:Broń białaKategoria:Narzędziaja:斧
Ciupaga - laska w formie siekierki o lekkim żeleźcu i wydłużonym stylisku. Posiada mocno okute żeleźce, czasem z "wąsami", pozwalające na podniesienie się np. w czasie wspinaczki.
Popularne ciupagi dla turystów, wykonane całkowicie z drewna, nie nadają się do turystyki górskiej.
kategoria:broń białaKategoria:Podhale
Kat (osoba)
Kat, zwany również egzekutorem lub oprawcą, zajmował się w średniowieczu i później także wymierzaniem sprawiedliwości w imieniu władcy kraju, księstwa, a nawet miasta. Czasami też, zwłaszcza w latach późniejszych, i państwa.
Kat
Ubrany zazwyczaj w jaskrawy strój przywdziewał kaptur koloru czarnego, lub czerwonego i przeprowadzał egzekucję. Najczęściej dokonywał tego toporem, z czasem mieczem, a w późniejszych wiekach ścinał na gilotynie. Kat zajmował się również przesłuchiwaniem podejrzanych, torturowaniem, wymierzał kary chłosty, pręgierza czy łamania kołem.
W średniowieczu zawód kata był elitarny. Do jego wykonywania wymagane było posiadanie dużej wiedzy (m.in. umiejętność czytania i pisania, oraz anatomia). Z czasem kaci w ramach swoich obowiązków mieli łapać bezpańskie zwierzęta (psy i koty), co spowodowało poniżenie tego szacownego stanowiska. W razie potrzeby kaci nastawiali złamania i zwichnięcia.
W Bieczu znajduje się Baszta Katowska (budynek) dawnej szkoły katów. Prawdopodobnie jest to dziewiętnastowieczna legenda, ale mistrzowie z Biecza byli cenieni i wypożyczani na egzekucje do innych miast, oraz szkolili uczniów. Drugą skrajnością byli przestępcy, którym darowano karę w zamian za zostanie katem.
Ciekawostka
Kaci niemieccy zawsze zakładali maski, kiedy wykonywali wyroki śmierci i nie byli na stałej pensji. Zaś ich francuscy koledzy po fachu byli niejako osobami publicznymi i byli na stałej pensji. Były czasy, nawet w XX wieku, kiedy kat był we Francji osobą popularną i powszechnie szanowaną (np. Anatole Deibler). W Niemczech zaś zawód ten uchodził często za hańbiący (zob: Topór z Wandsbek).
Notka językowa
W języku polskim nie ma wielkiego rozróżnienia, prawie zawsze mówimy o kacie, niezależnie od sposobu, w jaki zadaje on śmierć skazanemu. Natomiast np. w j. angielskim kat, który wykonuje wyrok przez powieszenie nazywany jest hangmen, zaś ścinający głowy headsman. W niektórych stanach USA, które stosowały karę śmierci na krześle elektrycznym, kat nazywany był state electrican (zob. Robert Elliott).
Kat, zwany również egzekutorem lub oprawcą, zajmował się w średniowieczu i później także wymierzaniem sprawiedliwości w imieniu władcy kraju, księstwa, a nawet miasta. Czasami też, zwłaszcza w latach późniejszych, i państwa.
Kat
Ubrany zazwyczaj w jaskrawy strój przywdziewał kaptur koloru czarnego, lub czerwonego i przeprowadzał egzekucję. Najczęściej dokonywał tego toporem, z czasem mieczem, a w późniejszych wiekach ścinał na gilotynie. Kat zajmował się również przesłuchiwaniem podejrzanych, torturowaniem, wymierzał kary chłosty, pręgierza czy łamania kołem.
W średniowieczu zawód kata był elitarny. Do jego wykonywania wymagane było posiadanie dużej wiedzy (m.in. umiejętność czytania i pisania, oraz anatomia). Z czasem kaci w ramach swoich obowiązków mieli łapać bezpańskie zwierzęta (psy i koty), co spowodowało poniżenie tego szacownego stanowiska. W razie potrzeby kaci nastawiali złamania i zwichnięcia.
W Bieczu znajduje się Baszta Katowska (budynek) dawnej szkoły katów. Prawdopodobnie jest to dziewiętnastowieczna legenda, ale mistrzowie z Biecza byli cenieni i wypożyczani na egzekucje do innych miast, oraz szkolili uczniów. Drugą skrajnością byli przestępcy, którym darowano karę w zamian za zostanie katem.
Ciekawostka
Kaci niemieccy zawsze zakładali maski, kiedy wykonywali wyroki śmierci i nie byli na stałej pensji. Zaś ich francuscy koledzy po fachu byli niejako osobami publicznymi i byli na stałej pensji. Były czasy, nawet w XX wieku, kiedy kat był we Francji osobą popularną i powszechnie szanowaną (np. Anatole Deibler). W Niemczech zaś zawód ten uchodził często za hańbiący (zob: Topór z Wandsbek).
Notka językowa
W języku polskim nie ma wielkiego rozróżnienia, prawie zawsze mówimy o kacie, niezależnie od sposobu, w jaki zadaje on śmierć skazanemu. Natomiast np. w j. angielskim kat, który wykonuje wyrok przez powieszenie nazywany jest hangmen, zaś ścinający głowy headsman. W niektórych stanach USA, które stosowały karę śmierci na krześle elektrycznym, kat nazywany był state electrican (zob. Robert Elliott).
Gilotyna – przyrząd służący do wykonywania kary śmierci poprzez ścięcie głowy za pomocą dużego, ciężkiego (ok. 40 kg) noża o skośnym ostrzu, który opada pionowo z wysokości 2,3 m pod wpływem grawitacji na szyję skazańca, unieruchomionego w ramie gilotyny.
Historia wynalezienia
Urządzenia podobne do gilotyny były znane już wcześniej w niektórych krajach Europy, jednak we Francji podczas rewolucji francuskiej udoskonalono ją i zastosowano na wielką skalę jako standardową metodę wykonywania egzekucji. W ten sposób gilotyna stała się symbolem terroru z czasów rewolucji francuskiej. Nazwa gilotyna pochodzi od nazwiska pomysłodawcy zastosowania tego urządzenia, deputowanego do Zgromadzenia Narodowego z Paryża i chirurga Josepha Ignace Guillotina. Za opracowanie gilotyny stosowanej we Francji odpowiedzialny jest jednak inny lekarz – Antoine Louis, członek Académie Chirurgical. Dlatego też początkowo nazwana ją Louison lub Louisette, a dopiero potem nazwana została przez prasę gilotyną, mimo rozpaczliwych protestów pomysłodawcy.
Gilotyna była początkowo pomyślana jako bardziej humanitarna metoda wykonywania kary śmierci. We Francji przedrewolucyjnej w stosunku do ludzi szlachetnie urodzonych stosowano ścięcie toporem lub mieczem, a wobec pospólstwa powieszenie. Zdarzało się, że potrzeba było kilka cięć aby odrąbać głowę, a skazaniec, którego wieszano konał przez dłuższy czas.
Pierwszą osobą ściętą na gilotynie 25 kwietnia 1792 był rabuś, który grasował na traktach – Nicolas J. Pelletier. Najsłynniejszymi osobami straconymi na gilotynie byli król Ludwik XVI, królowa Maria Antonina i ten który sam był w znacznym stopniu odpowiedzialny za terror rewolucyjny – Maksymilian Robespierre.
Gilotyna w różnych krajach na świecie
Francja
Gilotyna używana była przede wszystkim we Francji. Zarówno w okresie I Republiki, jak i rządów Napoleona, restauracji i pozostałych okresów historii tego państwa. Natomiast przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu państwa karane były śmiercią przez rozstrzelanie. W czasach istnienia rządu Vichy gilotyną karano też za uczestnictwo w ruchu oporu, czy dokonywanie nielegalnych aborcji. Po przywróceniu Republiki narzędzie śmierci funkcjonowało nadal.
Ostatnia publiczna egzekucja we Francji miała miejsce 10 września1939 roku w Wersalu, kiedy to stracono Eugene Weidmanna. Po tej egzekucji prezydentAlbert Lebrun zniósł publiczne kaźnie.
Ostatnia egzekucja we Francji miała miejsce 10 września1977 kiedy to stracono tunezyjskiego emigranta Hamida Djandoubiego. Prezydent Valery Giscard d'Estaing nie skorzystał z prawa łaski, podobnie zresztą, jak w dwóch poprzednich przypadkach.
W roku 1981 nowy prezydent Francji François Mitterrand zwrócił się do parlamentu o zgodę, na zniesienia kary śmierci we Francji. Wniosek został przyjęty.
Polska
W niepodległej Polsce gilotyny nie stosowano, lecz w dniu 30 czerwca1794 roku przy pomocy tego urządzenia ścięto we Francji dwudziestosześcioletnią Polkę – Rozalię z Chodkiewiczów Lubomirską, którą oskarżono o przyjazne stosunki z wrogami Rewolucji.
W niepodległej Polsce gilotyny nie stosowano, ale w czasie okupacji hitlerowskiej była ona używana na ziemiach wcielonych do Rzeszy (m.in. Poznań).
Niemcy
Za czasów kampanii napoleońskich gilotyna przywędrowała do Niemiec. Wiele landów, w tym Bawaria, Saksonia czy Wirtembergia przyjęły ją – obok ścięcia toporem – jako metodę egzekucji na swoim terytorium. W roku 1871 zjednoczona już Rzesza przyjęła, że przestępstwa, za które przewidziana jest kara śmierci, będzie karana ścięciem na gilotynie lub toporem.
Największe żniwo zebrała gilotyna pod rządami Hitlera. W samych tylko latach 1944-1945, a więc w niecały rok, zdekapitowano w ten sposób 10 000 osób.
Po wojnie gilotyna była używana w zachodniej strefie okupacyjnej Niemiec do lipca 1949 roku, kiedy to wprowadzono moratorium (najwyższy wymiar kary zniesiono dwa lata później), a w strefie sowieckiej (potem NRD) do 1952.
USA
Na terenie Ameryki Północnej stosowano gilotynę w Luizjanie, aż do przejęcia tego terenu przez Amerykanów.
Warto też jako ciekawostkę odnotować fakt, że pod koniec lat 90. XX wieku podczas debaty na temat kary śmierci w amerykańskim stanie Floryda, jeden z członków legislatury stanowej zaproponował zmianę sposobu wykonywania wyroków śmierci z praktykowanego wówczas krzesła elektrycznego na ścięcie gilotyną. Projekt został odrzucony.
Inne kraje
Gilotyna była też używana w Belgii, Persji, Szwecji (ten ostatni kraj już w roku 1794 posiadał własną gilotynę, zaś publiczne zgilotynowanie Alfreda Andersa w 1910 roku było ostatnim wykonanym w tym kraju wyrokiem śmierci), Wietnamie i koloniach francuskich.
Na marginesie
Nazwą „gilotyna” określane są także niektóre inne urządzenia do cięcia, działające na zasadzie noża poruszającego się od góry w ramie lub na zawiasie, przeznaczone do innych celów. Najczęściej używane bywają gilotyny introligatorskie do przycinania pliku arkuszy papieru, a także gilotyny do cięcia metali – szczególnie blach.
introligatorskieKategoria:Kara śmiercija:ギロチンth:กิโยติน
Sir Frederick Augustus Abel, 1st Baronet (17 July1827–6 September1902) was an Englishchemist.
Born in London, Abel studied chemistry for six years under A. W. von Hofmann at the Royal College of Chemistry, then became professor of chemistry at the Royal Military Academy in 1851, and three years later was appointed chemist to the War Department and chemical referee to the government. During his tenure of this office, which lasted until 1888, he carried out a large amount of work in connection with the chemistry of explosives. One of the most important of his investigations had to do with the manufacture of guncotton, and he developed a process, consisting essentially of reducing the nitrated cotton to fine pulp, which enabled it to be safely manufactured and at the same time yielded the product in a form that increased its usefulness.
This work to an important extent prepared the way for the "smokeless powders" which came into general use towards the end of the 19th century; cordite, the type adopted by the British government in 1891, was invented jointly by him and Sir James Dewar. He and Dewar were unsuccessfully sued by Alfred Nobel over infringement of Nobel's patent for a similar explosive called ballistite, the case finally being resolved in the House of Lords in 1895. He also extensively researched the behaviour of black powder when ignited, with the Scottishphysicist Sir Andrew Noble.
At the request of the British government, he devised the Abel test, a means of determining the flash point of petroleum products. His first instrument, the open-test apparatus, was specified in an Act of Parliament in 1868 for officially specifying petroleum products. It was superseded in August 1879 by the much more reliable Abel close-test instrument.
In electricity Abel studied the construction of electrical fuses and other applications of electricity to warlike purposes, and his work on problems of steel manufacture won him in 1897 the Bessemer medal of the Iron and Steel Institute, of which from 1891 to 1893 he was president. He was president of the Institution of Electrical Engineers (then the Society of Telegraph Engineers) in 1877. He became a member of the Royal Society in 1860, and received a royal medal in 1887. He took an important part in the work of the Inventions Exhibition (London) in 1885, and in 1887 became organizing secretary and first director of the Imperial Institute, a position he held till his death in 1902. He was knighted in 1891, and created a baronet in 1893.
Dobrawa
Dobrawa - imię żeńskie pochodzenia słowiańskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "las dębowy".
Dobrawa imieniny obchodzi 15 stycznia.
Osoby noszące imię Dobrawa:
- Dobrawa księżniczka czeska, żona Mieszka I30 stycznia1947 w Szamotułach. W 1969 roku ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie na wydziale aktorskim. W 1970 wyróżniona jako Gwiazda Sezonu Filmowego. Zagrała udział w przeszło 20 filmach, w tym Żywot Mateusza, Polowanie na muchy, Trzecia część nocy, Potop, Lalka (wersja TV). Poza filmem grała na scenie organizacja społeczna zrzeszająca na zasadzie dobrowolności ludzi pracy najemnej.
Podstawowym zadaniem związków zawodowych jest obrona interesów pracowników i działanie na rzecz poprawy ich sytuacji ekonomicznej i społecznej. Związki próbują więc przeciwdziałać zwolnieniom, kontrolują przestrzeganie kodeksu pracy przez pracodawców, zabiegają o wyższe pensje i lepsze warunki pracy dla pracowników. Często prowadzą również działalno
Majuskuła
Majuskuła, inne nazwy to: wielka litera, wersalik – antonimminuskuły – każda z wielkich liter alfabetu.
- Terminu majuskuła używają projektanci krojów pisma oraz historycy (etym. – łac.maiuscula – nieco większa).
- Terminu wersalik używają osoby pracujące z tekstem drukowanym (etym. –
Minuskuła
Minuskuła, inne nazwy to: mała litera, litera tekstowa – antonimmajuskuły – każda z małych liter alfabetu.
- Terminu minuskuła używają projektanci krojów pisma oraz historycy (etym. – łac.minusculus – niewielki).
- Terminu litera tekstowa używają osoby pracujące z tekstem drukowanym.
- Terminu mała litera
