:: wikimiki.org ::

Wojny Napoleońskie

Wojny napoleońskie

Wojny napoleońskie (1800-1815)

Wojna z Austrią

Gdy Napoleon Bonaparte, jako Pierwszy Konsul, przejmował w grudniu 1799 r. dyktatorskie rządy we Francji, wojna drugiej europejskiej koalicji przeciwko rewolucyjnej Francji praktycznie wygasła. Koalicja zawiązała się w grudniu 1798 r. i obejmowała Anglię, Rosję, Turcję, Austrię, Szwecję, Portugalię, Neapol i kilka państw niemieckich, lecz bez Prus. Wojna trwała więc niespełna rok i ograniczyła się prawie wyłącznie do działań ekspedycyjnych armii rosyjskich na terenie Włoch i Holandii, przy minimalnym wsparciu innych koalicjantów. Austria starała się jedynie umocnić swe świeżo zdobyte pozycje w północnych Włoszech, zaś Wielka Brytania, po morskich zwycięstwach, nie przejawiała chęci angażowania swych sił na lądzie. To też Rosja wycofała się z wojny. Wtedy inicjatywę wojenną przejął Napoleon, żądając by Austria wycofała się z Półwyspu Apenińskiego. Gdy ultimatum nie zostało przyjęte, Napoleon, po ryzykownej przeprawie wojsk francuskich przez przełęcz Św. Bernarda w Alpach, rozbił siły austriackie 14 czerwca 1800 r. pod Marengo. Następnie Francuzi zajęli Monachium i zagrozili Wiedniowi, stolicy Austrii. Austriacy po kilku miesiącach zawieszenia broni wznowili działania, ale 3 grudnia gen. Moreau pokonał ich pod Hohenlinden w Bawarii gdzie znakomitą postawą odznaczyli się ułani z polskiej Legii Naddunajskiej. Zmusiło to Austrię do zawarcia 9 lutego 1801 r. pokoju w Luneville, przywracającego stan posiadania, jak po włoskich zwycięstwach Napoleona z 1797 r. W 1802 i 1803 roku Napoleon wysłał 40-tys. korpus interwencyjny, w tym 2 polskie półbrygady (ok. 6 tys. ludzi), utworzone z resztek włoskiego legionu Dąbrowskiego, na wyspę Santo Domingo na Karaibach, będącą kolonią francuską. Doszło tam do buntu Mulatów i Murzynów przeciwko restytucji niewolnictwa. Ciężkie dla Europejczyków warunki klimatyczne, żółta febra i walki, zdziesiątkowały interwencyjne wojska i zmusiły je w listopadzie 1803 r. do kapitulacji.

III koalicja antyfrancuska

Wielka Brytania nie chciała walk lądowych, zwłaszcza wobec wrogości Szwecji i Danii oraz zmiany orientacji rosyjskiej na profrancuską. Ale w 1801 r. po wyparciu Francuzów z Egiptu, zatopieniu przez Nelsona wojennej floty duńskiej u wybrzeży Kopenhagi i śmierci cara Rosji, Pawła I, sojusze znów odwróciły się na korzyść Wielka Brytanii. Wówczas mogła sobie pozwolić na kompromisowy pokój z Francją, jaki zawarty został 25 marca 1803 r. w Amiens. Umocnił on także pozycję Bonapartego w państwie francuskim, gdyż i Francuzi byli zmęczeni wieloletnimi wojnami. Jednak już w 1803 r. stało się jasne, że pokój między Francją i Wielka Brytanią nie będzie trwały. Mnożyły się incydenty na morzach, w których Anglicy rewidowali i zagarniali statki francuskie, Francuzi zaś wznowili morską blokadę wysp brytyjskich oraz internowali Anglików z Francji, konfiskując ich majątki. Zagarnęli też niemiecki Hanower i porty nad Morzem Północnym i zaczęli przygotowywać się do inwazji na Wyspy Brytyjskie. Napoleon przygotował w tym celu 90-tys. armię, jaka miała być przewieziona na statkach, gromadzonych w portach nad Kanałem La Manche. Lecz porty te zostały zablokowane przez okręty angielskie i zamiar inwazji okazał się nierealny. Natomiast bez większych przeszkód Napoleon działał na terenie Italii. Do 1805 r. zaanektował Królestwo Piemontu (Turyn) oraz Republikę Liguryjską (Genua), a także przekształcił Republikę Włoch w Królestwo Włoch, mianując się jego królem. Naruszył w ten sposób historycznie ukształtowany system Niemieckiego Cesarstwa Rzymskiego, rządzonego przez niemieckich cesarzy dynastii Habsburgów. Wszystkie te poczynania Napoleona spowodowały zawiązanie się kolejnej, trzeciej koalicji antyfrancuskiej w składzie: Wielka Brytania, Austria, Rosja, Szwecja i Królestwo Neapolu. Nowa wojna rozpoczęła się we wrześniu 1805 r. od ataku Austrii na Księstwo Bawarii, sprzymierzone z Francją. Wtedy Napoleon ruszył ze swą armią do Niemiec, pobił Austiaków pod Ulm, zajął Wiedeń, po czym wkroczył na Morawy. Tam 2 grudnia Francuzi rozgromili pod Austerlitz połączone siły austriacko-rosyjskie. Austria wycofała się wówczas z koalicji i zawarła z Francją 26 grudnia 1805 roku pokój w Preszburgu. Zaś car Aleksander I wycofał resztki swego korpusu interwencyjnego do Rosji.

Wojna z Prusami

Pod koniec XVIII wieku, w stosunkowo krótkim czasie, kształtowała się nowa mapa Europy. Upadła Rzeczpospolita Polska, którą podzieliły między siebie Rosja, Austria i Prusy. Imperium rosyjskie zagarnęło znaczne obszary północnego wybrzeża Morza Czarnego i część Finlandii. Francja anektowała Belgię, Luksemburg i niemieckie tereny lewego brzegu Renu. Do 1806 r. Napoleon I Bonaparte podporządkował Holandię, Szwajcarię, Włochy i znaczną część Niemiec. Przyłączył też do Francji szereg innych terytoriów, m. in. Dalmację nad Adriatykiem, utworzył królestwa Neapolu i Holandii, gdzie mianował królami swych braci. Dużą zmianą było scalenie licznych zachodnich państewek niemieckich w Związek Reński. W ten sposób zaistniały 3 duże organizmy państwowe niemieckie: Prusy, Austria i Związek Reński, a likwidacji uległa Rzesza Niemiecka, to jest historyczne Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego. Prusy, niezadowolone z utworzenia Związku Reńskiego, wystosowały w tej sprawie ultimatum do cesarza Francji. W odpowiedzi wkroczył on ze swymi armiami do Prus i po dwóch tygodniach, 27 września 1806 r., Francuzi rozgromili wojska pruskie w dwu bitwach pod Jeną i Auerstadt. Następnie zajęli Berlin i prawie całe terytorium Prus po Warszawę. Wojska pruskie, przy pomocy Rosjan, broniły się jeszcze tylko na części Pomorza. Po nierozstrzygniętej krwawej bitwie z Rosjanami pod Iławą, zajęciu Tczewa i Słupska przez Polaków, kapitulacji oblężonego Gdańska i klęsce wojsk rosyjskich 14 czerwca 1807 r. pod Frydlandem, Rosja poprosiła o pokój. Francja zawarła wówczas dwa traktaty pokojowe: z Rosją 7 lipca w Tylży i z Prusami 9 lipca. Na ich mocy Królestwo Prus utraciło swe ziemie na zachód od Łaby, Gdańsk stał się wolnym miastem, a z pruskich terenów II i III rozbiorów Polski utworzono Księstwo Warszawskie. Rosja i Prusy zobowiązały się też do blokady handlowej przeciwko Wielkiej Brytanii, przy czym Napoleon zaakceptował zajęcie przez Rosję szwedzkiej Finlandii i tureckiej Mołdawii. Więc znów alianse się odwróciły.

Wojna w Hiszpanii

Bonaparte nie miał już przeciwników w Środkowej Europie, lecz wojna z Anglią trwała nadal, a smak zwycięstwa zaprawiało goryczą rozbicie flot francuskiej i sprzymierzonej Hiszpanii przez flotę brytyjską admirała Nelsona, co dokonało się 21 października 1805 r. pod Trafalgarem w pobliżu Gibraltaru. W kontynentalnej Europie zapanował pokój, z wyjątkiem Portugalii, gdzie Anglicy mieli swoje bazy morskie, z których robili wypady przeciwko francuskim statkom na morzach. Napoleon postanowił spacyfikować ten ostatni wrogi skrawek kontynentalnej Europy. Posłał więc swe wojska przez terytorium przyjaznej Hiszpanii i do listopada 1807 r. Portugalia została podbita, a Hiszpania faktycznie okupowana przez Francuzów. W następnym roku, w proteście przeciwko przedłużającej się okupacji, wpierw abdykował król hiszpański Karol IV, a następnie wybuchło w Hiszpanii powstanie narodowe przeciwko garnizonom francuskim. Napoleon przy pomocy dodatkowych sił utrzymał wprawdzie w swym władaniu cały Półwysep Iberyjski, lecz wojna partyzancka w Hiszpanii tliła się nadal i angażowała znaczne siły francuskie.

V koalicja

Następna insurekcja miała miejsce w kwietniu 1809 r. w Austrii. Sprzymierzyła się ona z Wielką Brytanią, zawiązując piątą koalicję antyfrancuską. Po czym jej wojska zaatakowały na kilku kierunkach, w tym Saksonię i Księstwo Warszawskie, gdzie rozwinęły się działania wojenne. W tej sytuacji Napoleon I Bonaparte ściągnął część swych wojsk z Hiszpanii, zajął 12 maja Wiedeń, a po klęsce nad Dunajem, z pewnym opóźnieniem, bo dopiero 6 lipca rozprawił się z Austriakami pod Wagram. Austria znów musiała prosić o rozejm i kolejna wojna zakończyła się w październiku traktatem pokojowym w Schönbrunn pod Wiedniem. Austria utraciła ostatecznie swe prowincje nad Adriatykiem, a także prowincje Salzburg i Inn na rzecz Bawarii, oraz ziemie polskie III. zaboru 1795 r., o które powiększone zostało Wielkie Księstwo Warszawskie. W grudniu 1809 r. Napoleon rozwiódł się ze swą pierwszą żoną, Józefiną i poprosił cesarza Rosji Aleksandra I o rękę jego młodszej siostry Anny. Dostał jednak kosza pod pretekstem zbyt młodego wieku wybranki. Nie przejął się tym i ożenił wkrótce z córką cesarza austriackiego Marią Luizą.

Kampania moskiewska

Francja niepodzielnie panowała w zachodniej i środkowej Europie, ale wojna z Anglią trwała nadal. Najistotniejszym jej elementem była blokada wysp brytyjskich. Dokuczała ona coraz bardziej wszystkim, również Rosji, rujnując jej handel. Cesarz Aleksander I nie był też zadowolony z dominacji Napoleona w Europie. Gdy latem 1810 r. jednen z marszałków napoleońskich zasiadł na tronie Szwecji, znajdującej się w strefie wpływów Rosji, Aleksander I kazał otworzyć porty rosyjskie dla statków neutralnych, w tym przewożące także towary angielskie. Napoleon I Bonaparte, wierząc najwidoczniej, że wygrać z W. Brytanią może tylko na drodze jej blokady, powziął wówczas zamiar pobicia i zwasalizowania Rosji. Zgromadził na terenach Prus Wschodnich i Księstwa Warszawskiego wielonarodową Wielką Armię, liczącą ok. 600 tys. ludzi (m.in. 300 tys. Francuzów, Włochów i Belgów, 180 tys. Niemców, 90 tys. Polaków) i 24 kwietnia 1812 r. przekroczył z nią rzekę Niemen, rozpoczynając swą kolejną kampanię wojenną, którą na użytek Polaków nazwał "drugą wojną polską". Rosjanie wycofywali się i unikali decydujących bitew. Dopiero pod Możajskiem pod wsią Borodino, w dniach 5-7 września doszło do wielkiej bitwy. Wzięło w niej udział 250 tys. ludzi, zginęło 80 tys., bitwa nie przyniosła rozstrzygnięcia. Dowodzący wojskami rosyjskimi książę marszałek Kutuzow wycofał je, oddając w połowie września ćwierćmilionową Moskwę, po wcześniejszej ewakuacji mieszkańców, wywiezieniu wszelkich zapasów żywności i podpaleniu miasta przez wypuszczonych na wolność więźniów. Wzniecali oni pożary jeszcze przez kilka dni po wkroczeniu wojsk francuskich, spłonęła nawet część pałacu kremlowskiego, z którego Napoleon musiał salwować się ucieczką. Słał on potem do cara propozycje honorowego zakończenia wojny, lecz po miesiącu bezowocnych oczekiwań na odpowiedź, i gdy już spadły pierwsze śniegi, zarządził 18 października odwrót swej Wielkiej Armii. Jej marsz przez bezkresne przestrzenie, wśród ostrych mrozów, bez kwater, dostatku żywności i przy nieustannych podjazdach kozackich, zamienił się w koszmar. Szczególnie ciężkie straty Francuzi poniesil podczas przeprawy przez rzekę Berezynę na Białorusi. Nad Niemen wróciło tylko kilkadziesiąt tysięcy skrajnie wyczerpanych żołnierzy. Napoleon I Bonaparte opuścił wtedy resztki swej Wielkiej Armii i śpiesznie wrócił do Francji.

Bitwa Narodów

Do lutego 1813 r. Rosjanie zajęli Księstwo Warszawskie, zaś w marcu doszli do Łaby. Wtedy Prusy i Austria zawarły sojusze z Rosją i wypowiedziały wojnę Francji. Tymczasem Napoleonowi udało się we Francji odtworzyć ok. 150-tys. armię i z nią wrócił do Saksonii, a nawet odniósł w maju dwa zwycięstwa pod Lützen) i Budziszynem nad wojskami pruskimi i rosyjskimi, po których zawarto rozejm do 4 sierpnia. Napoleon nie mógł jedank polegać na wojskach Zwiazku Reńskiego, które nie przejawiały ochoty do walki. Bawarczycy otwarcie wystąpili przeciw niemu. Po wznowieniu walk, doszło 16-19 października pod Lipskiem do wielkiej „Bitwy Narodów”, w jakiej starło się 330 tys. Rosjan, Niemców i Szwedów przeciwko 160 tys. Francuzów, Polaków i Sasów, przy czym ci ostatni w trakcie bitwy przeszli na stronę wroga. Zakończyła się ona przegraną Napoleona. Do Francji wraz z Napoleonem wróciło tylko ok. 60 tys. żołnierzy.

Upadek cesarza

W 1814 r. walki przeniosły się na teren Francji, 31 marca padł Paryż, a Senat francuski ogłosił detronizację cesarza Napoleona I Bonapartego, który 11 kwietnia abdykował, po czym internowany został na wyspie Elbie u wybrzeży Italii. Opuściła go wtedy również jego żona Maria Luiza, która wróciła do swej cesarskiej rodziny we Wiedniu. We Francji zostało restaurowane królestwo i władzę przejął król Ludwik XVIII, młodszy brat Ludwika XVI, panującego do Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Koalicja zawarła z nim pokój, zaś we wrześniu rozpoczął się Kongres Pokojowy we Wiedniu, na którym zwycięzcy zamierzali ustalić mapę Europy po wojnach napoleońskich. W trakcie trwania kongresu wiedeńskiego, w marcu 1815, Napoleon Bonaparte uciekł z Elby, po czym powrócił do Francji i Paryża, witany entuzjastycznie przez rodaków. Chciał wskrzesić swą władzę, choćby tylko na zasadach monarchii konstytucyjnej. Z trudem udało mu się jednak zebrać 130 tys. nowego wojska i z tą armią pomaszerował do Belgii, gdzie stacjonowały wojska angielskie marsz. Wellingtona i pruskie marsz. Blűchera. Zamierzał je pobić oddzielnie, lecz plan ten się nie powiódł i bitwa pod Waterloo, niedaleko Brukseli, skończyła się totalną klęską Francuzów, dokładnie w setnym dniu po powrocie Napoleona z Elby. Został on ponownie aresztowany i tym razem zesłany na daleką wyspę Św. Heleny na południowym Atlantyku.

Zobacz też

- Napoleon Bonaparte
- Rewolucja francuska
- kongres wiedeński
- Historia Francji
- Francja
- Bitwy i potyczki epoki napoleońskiej Napoleońskie, Wojny Kategoria:Historia Europy ja:ナポレオン戦争

1800

- 1800 ko:1800년 ms:1800

Napoleon Bonaparte

Napoleon Bonaparte, Napoleon I (kors. Nabulione Buonaparte, fr. Napoléon Bonaparte) (15 sierpnia 1769 w Ajaccio na Korsyce - 5 maja 1821 na Wyspie Świętej Heleny) - pierwszy konsul Republiki 1799-1804, cesarz Francuzów w latach 1804-1814 oraz przejściowo w 1815 (tzw. Sto dni Napoleona), król Włoch w latach 1805-1814. Napoleon był jednym z największych dowódców wojskowych w historii, mężem stanu i prawodawcą (Kodeks Napoleona), choć wielu uważa go za tyrana i agresora.

Kariera wojskowa

Urodził się w Ajaccio na Korsyce, w rodzinie adwokata Carlo Bonaparte i jego żony Letycji. W 1779 roku posłano go do szkoły wojskowej w Brienne. Tam zyskał opinię gbura, który wolał samotność od towarzystwa kolegów. Kontynuował naukę w Ecole Militaire w Paryżu. Po zakończeniu nauki ze stopniem porucznika, mający 16 lat Napoleon został przydzielony do służby w artylerii. W roku 1793 został adiutantem jednego z generałów armii rewolucyjnej i tego samego roku, jako kapitan artylerii wsławił się zdobyciem twierdzy w Tulonie, co przyniosło mu awans na generała brygady. W marcu 1796 roku poślubił owdowiałą Kreolkę Józefinę de Beauharnais. W dwa dni później objął dowództwo nad wojskami francuskimi, walczącymi z Austriakami na terytorium północnej Italii. W latach 1796-1797 odniósł tam wielkie sukcesy militarne, pokonał Austriaków i narzucił im pokój w Campo Formio w 1797. Bonaparte dbał o podległych mu żołnierzy, stosował nieszablonowe metody i strategię walki, decydował też samodzielnie o politycznym kształcie zdobytych terytoriów w Italii. W Mediolanie utworzył Republikę Lombardzką, w Genui - Liguryjską, w Mantui - Cispadańską, uzależniając je wszystkie od Francji. Obalił natomiast Republikę Wenecką, by w pokoju francusko-austriackim z 17 października 1797 r. w Campo Formio oddać ją Austrii za habsburskie Niderlandy (Belgię) i uznanie francuskiej granicy na Renie. Następnie Francuzi wygnali z Rzymu wroga republikanizmu, papieża Piusa VI, tworząc w miejsce państwa papieskiego Republikę Rzymu, a następnie w miejsce kantonów szwajcarskich utworzyli Republikę Helwecką. Po 1797 r. trwała jeszcze wojna Francji z Wielką Brytanią, jako ostatniego państwa z I koalicji antyfrancuskiej, zawiązanej w 1793 r. przeciwko wydarzeniom rewolucyjnym we Francji. By ją zmusić do zakończenia wojny, Napoleon Bonaparte zaproponował podbicie Egiptu, gdzie prowadziła ona wiele interesów i miała duże wpływy, rywalizując skutecznie w tej mierze z Francją. Wyprawa egipska doszła do skutku w maju 1798 r. Wzięło w niej udział 38 tysięcy marynarzy i żołnierzy oraz 175 uczonych i artystów, którzy mieli badać kulturę i historię Egiptu. Po sukcesach, sprowadzających się do zajęcia Malty i Dolnego Egiptu, z Aleksandrią i Kairem, wojska ekspedycyjne spotykały same niepowodzenia: upiorny klimat, choroby tropikalne, zniszczenie floty francuskiej przez eskadrę angielskich okrętów adm. Nelsona pod Abu Kirem u wybrzeży Egiptu, powstanie ludności w Kairze, ingerencja wojsk tureckich, zajęcie Malty przez Anglików. Ostatecznie Francuzi zmuszeni zostali przez siły turecko-angielskie do kapitulacji w 1801 r. Ekspedycja egipska Napoleona udała się więc tylko w swej części naukowo-badawczej. Między innymi znalezienie wówczas w czasie wykopalisk tzw. „kamienia z Rosetty”, to jest płyty z wyrytymi napisami greckimi i hieroglificznymi, pozwoliło na odczytanie w 1822 r. hieroglifów egipskich. Po początkowych zwycięstwach francuskich w Egipcie, Napoleon, nie czekając na ostateczne zakończenie kampanii, powrócił do Francji. Za dotychczasowe wielkie zasługi wojenne, Dyrektoriat mianował go wtedy dowódcą wojskowym Paryża. Wykorzystał to niezwłocznie, przeprowadzając 9 listopada 1799 r. przy pomocy wojska zamach stanu. W jego wyniku Dyrektoriat został obalony, a władza w państwie przeszła w ręce Napoleona Bonapartego, jako pierwszego konsula. Zgodnie ze zmianami konstytucyjnymi miał ją sprawować przez dziesięć lat. 1799]

Mąż stanu

Po przejęciu dyktatorskiej władzy we Francji Napoleon Bonaparte działał bardzo energicznie. Przede wszystkim, starając się o uzyskanie poparcia arystokracji, ogłosił amnestię dla rojalistycznych emigrantów. Mogli oni wracać do kraju, ale zarekwirowanych w trakcie rewolucji majątków im nie zwrócono. Podobnie, normując stosunki z Kościołem katolickim przez zawarcie nowego konkordatu, Napoleon zastrzegł w nim nienaruszalność dokonanych rekwizycji i sprzedaży dóbr kościelnych. Konkordat poza tym był korzystny dla Kościoła: ustalał pensje dla biskupów, wprowadzał religię do szkół państwowych, ułatwiał budowę nowych kościołów, szkół kościelnych itp. By zdobyć przychylność kadry oficerskiej, Napoleon hojnie obdarzał zasłużonych oficerów tytułami hrabiów, baronów, a nawet książąt. Nie podobało się to bardzo starej arystokracji i w 1800 r. grupa rojalistów, tzw. szuanów, przeprowadziła zamach na jego życie przy pomocy "machiny piekielnej", czyli beczki z prochem i żelastwem, która miała eksplodować w chwili, gdy Napoleon udawał się do opery. Zamach się nie udał, zginęły natomiast dziesiątki przypadkowych osób. Spiskowcy zostali szybko wykryci przez policję kierowaną przez ministra Fouchego, z którego usług Bonaparte szeroko korzystał. Napoleon wprowadził szereg reform usprawniających funkcjonowanie państwa. Przyjęcie zasady nominacji sędziów i zaostrzenie walki z rozbojami, fałszerstwami itp. zaowocowało ograniczeniem korupcji i szybkim wzrostem bezpieczeństwa publicznego. Reforma administracji państwowej, w tym ustanowienie prefektów w departamentach, a merów w gminach, utrzymała się do dziś. Tak samo trwały okazał się Kodeks Cywilny Napoleona z 1804 r. Ustalał on podstawy ustroju: wolność osobista, równość wobec prawa, laicyzacja, niewzruszalność własności prywatnej. Kodeks przyjęty potem został w wielu państwach. Zreformowanie urzędów skarbowych i wprowadzenie podatków pośrednich od soli, tytoniu i alkoholi przyczyniło się do szybkiej poprawy finansów państwa, umożliwiając np. wypłatę rent. Poważnym zastrzykiem dla skarbu państwa była sprzedaż w 1803 r. Stanom Zjednoczonym A. P. terytorium Luizjany w środkowej części Ameryki Płn. za 15 milionów dolarów. Była to w ogóle największa transakcja nieruchomościami w dziejach, dzięki której Stany Zjednoczone powiększyły swe terytorium o przeszło dwa miliony kilometrów kwadratowych. Przy czym zaznaczyć należy, że Francja uzyskała te tereny od Burbonów hiszpańskich w zamian za nie swoje Królestwo Etrurii po zwycięstwach francuskich w Italii w 1801 r. Luizjany] Napoleon poprzez subwencje, cła i kredyty aktywnie wspierał rozwój rolnictwa i przemysłu oraz eksport zagraniczny. Spowodowało to ożywienie koniunktury gospodarczej i stabilizację pieniądza. Nastąpiła rozbudowa Paryża, gdzie restaurowano całe dzielnice. Zapanował nowy styl Empire, oparty na wzorach greckich i rzymskich, który rozpowszechnił się w architekturze, meblarstwie, rzemiośle artystycznym, sztuce i modzie. Celem wzmocnienia swej władzy Napoleon koronował się w grudniu 1804 r. na cesarza Francuzów. Koronacja, z wielkim przepychem, odbyła się w Katedrze Notre Dame w Paryżu, koronatem był papież Pius VII, a koronę na głowę włożył sobie sam Napoleon, koronując następnie swą żonę Józefinę. Wszystkie te cywilne sprawy i problemy miały jednakże w okresie rządów Napoleona I Bonapartego znaczenie drugorzędne i zdominowane zostały przez tzw. wojny napoleońskie, jakie Francja prowadziła prawie bez przerwy od 1800 do 1815 r. Było ich kilkanaście i brały w nich udział, w zmiennych koalicjach, wszystkie państwa europejskie. Fronty wojny rozciągały się od Portugalii do Moskwy i od Anglii i Szwecji do Italii. Obejmowały także Egipt, wyspę Santo Domingo na Karaibach i inne terytoria Ameryki Północnej. Napoleon walczył przeciwko Austrii w północnych Włoszech i w samej Austrii oraz Niemczech odnosząc wielkie zwycięstwa pod Marengo, Ulm, Austerlitz, Wagram; przeciwko Wlk. Brytanii w Egipcie (bitwa pod piramidami) i Hiszpanii, ponosząc jednak klęski na morzu pod Abu Kir oraz Trafalgarem; pokonał Prusy w bitwach pod Jeną i Auerstedt oraz Rosję w bitwach pod Iławą, Frydlandem i Borodino. Przegrał jednak wielką wojnę z Rosją w 1812-1813 roku. W wyniku podbojów i aneksji Francja w 1812 r. powiększyła swe terytorium do 750 tys. km², mając 44 mln mieszkańców. Przyłączone zostały do niej: Belgia, Holandia, prowincje niemieckie nad Morzem Północnym, prowincja Iliryjska na Bałkanach oraz znaczna część terenów włoskich wzdłuż zachodnich wybrzeży Morza Śródziemnego, po Rzym włącznie. Ponad to w bezpośredniej zależności od Francji znajdowały się królestwa Hiszpanii i Włoch, niemiecki Związek Reński, szwajcarska Republika Helwecka i Księstwo Warszawskie.
Napoleon Bonaparte rozwiódł się z Józefiną, ponieważ nie dała mu potomka i ożenił się z córką pokonanego cesarza austriackiego, Marią Ludwiką. Po klęsce Francuzów w kampanii moskiewskiej, wojna rozgorzała w 1813 r. ponownie na terytoriach niemieckich. Napoleonowi udało się sprowadzić z Francji nową 150-tysięczną armię i nawet początkowo odniósł zwycięstwa w bitwach pod Lūtzen, Drezno i Budziszynem. Doznał jednakże sromotnej klęski w wielkiej Bitwie Narodów pod Lipskiem, rozegranej w dniach 16-19 października 1813 r. i ostatecznie pod Waterloo na terytorium Belgii. Waterloo Wojny napoleońskie zakończyły się na terenach Francji i Belgii w 1815 r. kapitulacją Francji i internowaniem zdymisjonowanego cesarza Napoleona I Bonapartego, początkowo na wyspie Elbie u wybrzeży Włoch, a ostatecznie na Wyspie Świętej Heleny na południowym Atlantyku. Klęska Wielkiej Armii Napoleona przesądzona została na polach bitewnych, wszak przyczynili się do tego także sami Francuzi. W szczególności arystokracja francuska była zaniepokojona ciągłymi wojnami, rojaliści marzyli o powrocie monarchii, republikanów raziła arbitralność Napoleona, kupców rujnowała blokada kontynentalna Wielkiej Brytanii. Toteż miały miejsca różne spiski i zdrady, których przykładem może być np. tajna współpraca francuskiego ministra dyplomacji, księcia Charles Talleyranda z carem Rosji Aleksandrem I. Na zesłaniu na Wyspie Świętej Heleny, Napoleon I Bonaparte przebywał 6 lat. Tam w samotności pisał wspomnienia ze swych kampanii wojennych, w czasie których stoczył 60 bitew, przeważnie zwycięskich. Zmarł w 1821 r. w wieku 52 lat. W 1840 r. jego zwłoki przewiezione zostały do Paryża i tam złożone w sarkofagu w kościele Inwalidów. W czasie ekshumacji okazało się, że zwłoki zachowały się w znakomitym stanie. Fakt ten, połączony z przeprowadzonymi wiele lat później badaniami kosmyków jego włosów nasunął poważne podejrzenia, że Napoleon został otruty arszenikiem. Nie ma jednak na to jednoznacznych dowodów, gdyż francuskie władze nie zgadzają się na ekshumację jego zwłok. Zobacz też: Podział władzy we Francji według konstytucji z 1799 r. Podział władzy we Francji według konstytucji z 1799 r. ]] Kategoria:Władcy Francji ko:나폴레옹 보나파르트 ja:ナポレオン・ボナパルト simple:Napoleon th:นโปเลียน โบนาปาร์ต

Konsul

Konsul (łac. consul)
- Konsul - urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym,
- Konsul rzymski - urząd w starożytnym Rzymie,
- Konsul - tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu we Francji, w okresie I Republiki,
- Konsul - film Mirosława Borka z 1989 r. oparty na epizodzie z życia hochstaplera Czesława Wiśniaka, znanego też jako Jacek Ben Silberstein. Rolę tytułową zagrał Piotr Fronczewski.
- Consul - model samochodu marki Ford,
- Consul - marka ręcznych maszyn do pisania w kilku modelach, w tym model walizkowy. ja:執政官

1799

- 1799 ko:1799년 ms:1799 th:พ.ศ. 2342

1800

- 1800 ko:1800년 ms:1800

Wiedeń

Wiedeń (niem. Wien, łac. Vindobona) jest stolicą Austrii,jej największym miastem oraz kulturalnym i politycznym centrum kraju, położony nad Dunajem, na krańcu Lasu Wiedeńskiego; obszar 415 km², ludność 1 597 000 (2001). Wiedeń stanowi także jeden z dziewięciu krajów związkowych Austrii. Jest to jedno z bardziej znanych miast zachodniej Europy i jest ważnym miejscem historii i i kultury Europy.

Podział administracyjny

Wiedeń dzieli się na 23 dzielnice (Bezirke), które nie są jednak samodzielnymi jednostkami administracyjnymi (samorządowymi), odpowiadającymi powiatom w pozostałych landach Austrii, a tylko częściami jednolitej administracji miejskiej. Mają jednak pewne (wąskie) uprawnienia i są okręgami wyborczymi do rady miasta, co daje im pewną tożsamość polityczną. Dzielnice Wiednia to: #Innere Stadt (centrum) #Leopoldstadt #Landstraße #Wieden #Margareten #Mariahilf #Neubau #Josefstadt #Alsergrund #Favoriten #Simmering #Meidling #Hietzing #Penzing #Rudolfsheim-Fünfhaus #Ottakring #Hernals #Währing #Döbling #Brigittenau #Floridsdorf #Donaustadt #Liesing

Historia

- osada celtycka założona w V wieku p.n.e.
- w czasach imperium rzymskiego twierdza Castrum Vindabona
- 1221 - prawa miejskie
- 1278 - pod panowaniem dynastii Habsburgów
- stolica Świętego Cesarstwa Rzymskiego
- 1529 i 1683 odparcie oblężenia tureckiego
- bitwa pod Wiedniem (odsiecz wiedeńska pod wodzą Jana III Sobieskiego)
- od XVIII wieku wielka metropolia
- W okresie klasycystycznym Wiedeń stał się sławnym ośrodkiem muzycznym, głównie za sprawą trzech tworzących tam wówczas geniuszy muzycznych: Beethovena, Haydna i Mozarta
- 1814-1815 - kongres wiedeński
- 2. połowa XIX wieku zburzonie murów miejskich i budowa Ringu
- przed I wojną światową Wiedeń był czwartym pod względem liczby mieszkańców miastem Europy (ponad 2 mln)
- 1918 - stolica republiki

Lotniska

Na południowo-wschodniej części Wiednia znajduje się Międzynarodowe Lotnisko w Wiedniu-Schwechat, przez które w 2004 przewinęło się 14,8 mln podróżnych.

Kulinarne specjały

Tort Sachera, ciasto czekoladowe z Hotelu Sacher, znane jest dziś na całym świecie.

Zabytki i turystyka

- Centrum (Innere Stadt)
- Katedra św. Szczepana (Stephansdom)
- kościół kapucynów - krypta z nagrobkami Habsburgów
- romański kościół św. Ruprechta (XI wiek)
- Hofburg
- Staatsoper
- Burgtheater
- Kunsthistorisches Museum
- Albertina
- Kolumna Morowa
- Belweder
- Kościół św. Karola Boromeusza
- Hundertwasserhaus
- Pałac Schönbrunn (Schloss Schönbrunn)
- Centralny Cmentarz (Zentralfriedhof)
- Prater
- Kahlenberg
- Wieża Dunaju (Donauturm) ! ko:빈 ja:ウィーン simple:Vienna

1801

- 1801 ko:1801년 nb:1801

1797

- 1797 ko:1797년 ms:1797 simple:1797

Jan Henryk Dąbrowski

Jan Henryk Dąbrowski, herbu Dąbrowski (ur. 2 sierpnia 1755 r. w Pierzchowcu nad Rabą (dziś Pierzchów) koło Bochni - zm. 6 czerwca 1818 r. w Winnogórze koło Poznania), polski generał. Służbę rozpoczął w 1770 w stopniu podchorążego w wojsku saskim. Od 1780 w stopniu porucznika służył w gwardii elektorskiej w Dreźnie. Generał w powstaniu kościuszkowskim, wsławił się obroną Warszawy i wyprawą do Wielkopolski. 18 listopada 1794 dostał się do niewoli rosyjskiej. W 1796 dotarł do Paryża i uzyskał od rządu francuskiego pozwolenie zorganizowania we Włoszech Legionów Polskich. W 1797 podpisał w Mediolanie układ z rządem lombardzkim powołujący legiony. Na czele I Legii walczył w wielu miejscach m. in. 3 lipca 1797 w bitwie pod Reggio, brał udział w zdobyciu Rzymu 3 maja 1798, w bitwie nad Trebbią (17-19 czerwca 1799). W Apeninach został ranny. Po bitwie pod Marenga na polecenie Bonapartego utworzył dwa nowe legiony. Po pokoju w Amiens przeszedł na służbę Republiki Cisalpińskiej w stopniu generała dywizji. W 3 listopada 1806, po zwycięskiej bitwie pod Jeną i wkroczeniu wojsk francuskich na tereny polski, wydał wraz z Wybickim w Poznaniu odezwę do Polaków. W czasie kampanii polskiej walczył pod Grudziądzem, Tczewem, w czasie oblężenia Gdańska został ranny. Brał udział w kampanii 1809. W 1812 dowodził jedną z trzech dywizji polskich piątego korpusu. 26 listopada w bitwie nad Berezyną został ciężko ranny - w czasie obrony jednego z dwóch mostów na Berezynie. W 1813 walczył pod Teltawem, Grossbeeren, Juterbogk i w bitwie pod Lipskiem. Po śmierci Poniatowskiego został naczelnym wodzem armii Księstwa Warszawskiego. Po upadku Napoleona powrócił do Warszawy i stanął na czele Komitetu Organizacyjnego Wojskowego, którego celem było zorganizowanie wojska nowo utworzonego Królestwa Polskiego. W kongresówce był senatorem i wojewodą, z powodów zdrowotnych usunął się od sprawa publicznych i osiadł w swoich dobrach w Winogórze w Wielkim Księstwie Poznańskiem gdzie zmarł 6 czerwca 1818 r. Dla Legionów Dąbrowskiego Józef Wybicki, żołnierz i poeta, w 1797 roku napisał Pieśń Legionów Polskich we Włoszech, która od początku przyjęta z aplauzem przez wojsko generała, nazywana była Mazurkiem Dąbrowskiego. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości stała się hymnem państwowym. Dąbrowski, Jan Henryk

1803

- 1803 ko:1803년 ms:1803

Paweł I

- Paweł I - papież 757-767
- Paweł I - car rosyjski 1796-1801
- Paweł I (król Grecji) - król 1947 - 1964

Hanower

Hanower (niem. Hannover) to miasto w Niemczech, stolica kraju związkowego Dolna Saksonia (Niedersachsen), położone nad rzeką Leine. 516 300 mieszkańców ( 2004 ) Rozwinięty przemysł środków transportu (samochody, lokomotywy, wagony), elektrotechniczny (zakłady Telefunken), chemiczny, włókienniczy, gumowy i spożywczy (czekolada). W mieście odbywają się międzynarodowe targi przemysłowe będące jednymi z największych na świecie. W 2000 Hanower był gospodarzem Światowej Wystawy EXPO 2000. Co roku odbywają się tu największe targi IT na świecie zwane CeBit. 2000 2000 2000

Historia

- Pierwsze wzmianki o osadzie targowej w miejscu dzisiejszego miasta pochodzą z 1022.
- W XII w. rezydencja Henryka Lwa.
- Prawa miejskie w 1241 r.
- W XIV w. członek Hanzy.
- Od 1634 księstwo.
- Od 1692 elektorat.
- Od 1714 w unii personalnej z Wielką Brytanią (do 1837).
- 1807 - 1813 włączony do królestwa Westfalii, część do Francji.
- Od 1814 królestwo.
- W 1866 wcielony do Prus.
- Od 1946 roku stolica Dolnej Saksoni. Link zewnętrzny: [http://www.hannover.de Strona internetowa miasta Hanower]. als:Hannover ko:하노버 ja:ハノーファー Kategoria:Dolna Saksonia

Wyspy Brytyjskie

Wyspy Brytyjskie (ang. The British Isles) - grupa wysp na północno-zachodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy. Największe wyspy i grupy wysp: Wielka Brytania, Irlandia, Hebrydy, Szetlandy, Orkady, Man, Wight, Anglesey, Arran. Łączna powierzchnia ok. 315 tys. km². Wyspy Brytyjskie wchodzą w skład terytoriów dwu państw: Irlandii i Wielkiej Brytanii.

Wyspy Brytyjskie
(liczbami oznaczono mniejsze wyspy: 1 - Arran, 2 - Anglesey, 3 - Wigth, 4 - Scilly)

Grafika:wyspy_brytyjskie.gif

Kategoria:Geografia Europy ko:영국 제도 ja:ブリテン諸島

1805

- 1805 ko:1805년 ms:1805 simple:1805

Habsburgowie

Habsburgowie - dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od zamku Habsburg (Habichtsburg - Jastrzębi Gród) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Jej przedstawiciele panowali m. in. w krajach niemieckich, cesarstwie, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

Dzieje

Potomek Guntrama, Rudolf hrabia von Habsburg został wybrany królem niemieckim w 1273 jako Rudolf I. W 1278 przekazał swym synom w dziedziczne władanie Austrię i Styrię po wygasłej dynastii Babenbergów. Ziemie te stały się podstawą potęgi Habsburgów. Kilkakrotnie sięgali po tron czeski. Po raz pierwszy w 1306 książę Rudolf III ożenił się z wdową po królu Wacławie II, Ryksą Elżbietą. Nie pozostawił jednak męskiego następcy i tron w Pradze przejęli Luksemburgowie. W połowie XIV wieku ród podzielił się na dwie linie: albertyńską i leopoldyńską. Pierwsza w 1437 odziedziczyła po Luksemburgach trony Czech i na Węgier. Linia ta wygasła w 1457 na Władysławie V Pogrobowcu. Siostra Władysława, Elżbieta Rakuszanka była żoną Kazimierza Jagiellończyka, przeszła do historii jako Matka Królów. Młodsza linia leopoldyńska osiągnęła w 1440 elekcyjny tron Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego i zasiadała na nim aż do wygaśnięcia dynastii w 1740. W 1453 cesarz Fryderyk III nadał wszystkim członkom rodu Habsburgów tytuł arcyksiażąt. Twórcą hegemonii dynastii był cesarz Maksymilian I (1459-1519), który zapewnił Habsburgom, dzięki dziedziczeniu (i odpowiednio dobranym mariażom) władzę w Niderlandach i Hiszpanii. To z czasami jego panowania wiąże się dewiza: "Belli gerant alli, tu felix Austriae Nube" (Niech inni prowadzą wojny, Ty, szczęśliwa Austrio zawieraj małżeństwa), co odpowiadało prowadzonej od czasów Maksymiliana polityce matrymonialnej Habsburgów. Szczyt potęgi dynastii Habsburgów przypada na rządy Karola V (1500-1558). Był pierwszym władcą w dziejach świata, nad którego imperium nigdy nie zachodziło słońce (decydowały o tym hiszpańskie posiadłości kolonialne w Ameryce i Azji). Dynastia podzieliła się na dwie główne linie. Hiszpańską zapoczątkował Filip II, syn Karola V, który w 1580 objął także tron portugalski. Jego potomkowie zasiadali na tronie w Lizbonie do 1640. Linia hiszpańska wygasła wraz z bezpotomną śmiercią Karola II (1661-1700). Linię austriacką zapoczątkował brat Karola V Ferdynand I (1503-1564). W 1526 odziedziczył w wyniku ugody po Jagiellonach trony Węgier i Czech. W 1556 został wybrany także cesarzem. Arcyksiążęta Ernest i Maksymilian III kandydowali do tronu polsko-litewskiego w pierwszych wolnych elekcjach w 1575 i 1587. W czasie panowania Ferdynanda II podczas wojny trzydziestoletniej przejściowo utracili tron czeski (wybrano tam na króla Fryderyka V, elektora Palatynatu - tzw. "król zimowy" 1619/1620) i węgierski (1619-1621 wybrano królem księcia Siedmiogrodu Gabora Bethlena). Wobec kryzysu dynastii (brak męskich potomków) cesarz Karol VI ogłosił w 1713 tzw. sankcję pragmatyczną. Według jej postanowień w przypadku wygaśnięcia linii męskiej rodu, wszystkie kraje dziedziczy linia żeńska, tj. najbliższa krewna ostatniego z rodu. Postanowienia te weszły w życie w 1740, gdy zmarł Karol VI. Ostatnią przedstawicielką tej linii, jak i całego rodu, była córka cesarza i księżniczki Elżbiety von Braunschweig-Wolfenbeutel, późniejsza władczyni Austrii, Czech i Węgier Maria Teresa (1717-1780). Razem z mężem Franciszkiem I Lotaryńskim stali się fundatorami nowej Dynastii Habsbursko-Lotaryńskiej.

Linki zewnętrzne

- Genealogia Habsburgów (ang.) - [http://www.genealogy.euweb.cz/habsburg/habsburg1.html M. Marek, Genealogy.eu]
- [http://www.chh.de.free.fr/archiv/Sonstiges/habsburg.php Genealogical tree of the house of Habsburg (till Maria Theresia)] Kategoria:Rody arystokratyczne Kategoria:Dynastie !Habsburgowie ja:ハプスブルク家

Bawaria

Bawaria (niem. Bayern) to najdalej położony na południe i o największej powierzchni kraj związkowy w Niemczech.

Informacje ogólne

- stolica: Monachium
- liczba mieszkańców: 12,4 milionów (sierpień 2003)
- powierzchnia: 70549,32 km²
- gęstość zaludnienia: 164 mieszk./km²
- premier: Edmund Stoiber (CSU)
- ważniejsze miasta: Monachium, Norymberga, Augsburg, Würzburg, Ingolstadt, Regensburg, Fürth i Erlangen
- klimat - umiarkowany; średnia temperatura stycznia - 2 stopnie C, lipca 17 stopni C; średni roczny opad 600 - 1000 mm.

Geografia

Bawaria graniczy z Austrią, Czechami oraz krajami związkowymi Badenią-Wirtembergią, Hesją, Turyngią oraz Saksonią. Przez kraj płyną dwie duże rzeki: Dunaj i Men. Rzeki połączone są Kanałem Ren-Men-Dunaj.

Podział administracyjny

Siedem okręgów regencyjnych (Regierungsbezirke): Dolna Frankonia (Würzburg), Górna Frankonia (Bayreuth), Środkowa Frankonia (Ansbach), Szwabia (Augsburg), Górny Palatynat (Regensburg), Górna Bawaria (Monachium) i Dolna Bawaria (Landshut). Mieszkańcy każdego z tych regionów posiadają nieco odrębną kulturę i rozpoznawalny akcent językowy.

Rolnictwo i przemysł

Bawaria jest najbogatszym regionem współczesnych Niemiec. Wysoko rozwinięty jest tam przemysł elektroniczny, maszynowy (w tym samochodowy), lotniczy, włókienniczy, rafineryjny (ropa dostarczana jest rurociągami z portów Morza Śródziemnego). Nazwa znanego producenta samochodów - BMW - znaczy "Bawarskie Zakłady Samochodowe" (Bayerische Motoren Werke). Wysoko rozwinięte i wydajne jest też bawarskie rolnictwo. Bawaria szczyci się największą w Niemczech produkcją mleka, serów i wyrobów mleczarskich.

Kultura i sport

serów] Religia Bawaria jest krajem o tradycji katolickiej. Z miejscowości Marktl am Inn w południowo-wschodniej Bawarii pochodzi papież Benedykt XVI. Znani Bawarczycy:

- papież Benedykt XVI (Joseph Ratzinger)
- malarze Hans Holbein starszy, Albrecht Dürer, Lucas Cranach, Franz Marc
- kompozytorzy Richard Wagner i Richard Strauss
- pisarze Thomas Mann i Bertolt Brecht
- naukowcy - laureaci nagród Nobla Konrad Lorenz and Wilhelm Conrad Röntgen Słynny festiwal piwa Oktoberfest odbywa się we wrześniu (od 1811 roku) i jest największym festiwalem tego typu na świecie. Początek imprezy jest wyznaczany na dwa tygodnie przed pierwszą niedzielą października, a festiwal trwa dwa tygodnie (dokładnie od piątku do niedzieli czyli 17 dni). W Bawarii znajdują się znane ośrodki sportów zimowych (jak: Garmisch Partenkirchen czy Berchtesgaden) oraz wodnych. W Monachium, Würzburg i Erlangen znajdują się uniwersytety. Zabytki
- Zamek Neuschwanstein

Historia Bawarii

W VIw. obecna Bawaria wchodziła w obszar państwa plemiennego Bawarów. Od 788r. znajdowała się w granicach państwa Franków. Następnie w Rzeszy Niemieckiej. Od 1180 do 1918 Bawaria była rządzona przez członków dynastii Wittelsbachów, którzy od 1623r. byli elektorami. W 1806 stała się królestwem. W 1815 do Bawarii włączono Palatynat Reński. Od 1818r. Bawaria stała się monarchią konstytucyjną. W 1871r. została włączona do cesarstwa niemieckiego, z zachowaniem odrębności, które zlikwidowano w 1919r. W 1949r. weszła w skład Republiki Federalnej Niemiec.

Zobacz też

- Władcy Bawarii

Linki zewnętrzne

- [http://www.bayern.de/ Strona Bawarii]
- [http://www.oktoberfest.de/ Oficjalna strona internetowa festiwalu Oktoberfest] Kategoria:Podział administracyjny Niemiec
- als:Bayern ko:바이에른 주 ja:バイエルン州 simple:Bavaria

Bitwa pod Ulm

Bitwa pod Ulm - bitwa stoczona pod Ulm w dniach 8 do 15 października 1805 pomiędzy oddziałami francuskiej Wielkiej Armii dowodzonej przez Cesarza Napolona I a silami austriackimi dowodzonymi przez generała Karla Macka von Leiberich. Oddziały francuskie liczyły około 70 tys żołnierzy. Siły austriackie 40 tys. Klęskę poniosły oddziały austriackie, zginęło około 4 tys. żołnierzy (straty francuskie ok. 3 tys. żołnierzy), ponad 35 tysięcy trafiło do niewoli. Francuzi zdobyli 65 armat. Kategoria:Bitwy Kategoria:Historia Europy

Bitwa pod Austerlitz

Bitwa pod Austerlitz, zwana także bitwą trzech cesarzy - jedna z najważniejszych bitew wojen napoleońskich i decydująca bitwa wojny z trzecią koalicją antynapoleońską, stoczona 2 grudnia 1805 między francuską Wielką Armią, a połączonymi armiami, austriacką i rosyjską. Po fiasku planów inwazji na Anglię, Napoleon skierował swą Wielką Armię przeciwko wojskom trzeciej koalicji (Rosja, Anglia, Austria, Szwecja i Królestwo Neapolu) Najpierw pokonał 15 października w bitwie pod Ulm wojska austriackiego generała Macka, które broniły północnego podejścia do Wiednia. Stolica Austrii została zajęta, a wojska napoleońskie skierowały się na północny-wschód, aby zmierzyć się z połączonymi w Ołomuńcu wojskami austro-rosyjskimi. generała Macka Bitwa rozegrała się pod Austerlitz na Morawach, obecnie miasto na terytorium Republiki Czeskiej - Slavkov u Brna . Stosunek sił przed bitwą był niekorzystny dla Francuzów: 73 000 żołnierzy wobec 90 000 żołnierzy połączonej armii austriacko-rosyjskiej dowodzonej przez Kutuzowa- raczej przez cara Aleksandra]. Bitwa rozpoczęła się 2 grudnia około 7^oo rano atakiem sił austriacko-rosyjskich na pozycje francuskie pod wsiami Telnice i Sokolnice. Broniący tego odcinka frontu marszałek Davout miał do dyspozycji 9 000 żołnierzy przeciw 27 000 przeciwnika, mimo to utrzymał pozycję i powstrzymał ataki. Kutuzow, chcąc rozbić centrum Francuzów rzucił do walki dalsze korpusy, które przez Wzgórza Prackie atakowały w kierunku linii francuskich, jednak ze względu na utrzymującą się w dolinach mgłę nie mogły dostrzec wojsk francuskich. Około 11^oo Napoleon rzucił do ataku na Wzgórza Prackie dywizję Soulta, która przy dźwiękach muzyki wojskowej zmusiła przeciwnika do pośpiesznego odwrotu, odcinając jednocześnie kolumny walczące z Davoutem. Car Aleksander I chcąc ratować sytuację polecił Kutuzowi rzucić do walki najlepsze oddziały - gwardyjski pułk preobrażeński i siemionowski oraz kawalerię pod dowództwem wielkiego księcia Konstantego. Kawaleria rosyjska z impetem uderzyła na Francuzów roznosząc w pył dwa pułki piechoty, lecz Napoleon zażegnał niebezpieczeństwo wysłając przeciwko Rosjanom kilka szwadronów mameluków gwardii cesarskiej i strzelców konnych pod dowództwem swego adiutanta, generała Rappa. Kontrszarża francuska zatrzymała jazdę rosyjską i zmusiła ją do odwrotu, a atak gwardii carskiej został powstrzymany przez grenadierów starej gwardii, którzy zadali Rosjanom ciężkie straty. Wycofujące się oddziały austriacko-rosyjskie zostały zdziesiątkowane przez artylerię francuską. Armia austriacko-rosyjska straciła około 15 000 zabitych i rannych, 30 000 wziętych do niewoli i 186 armat. Napoleon przy stracie około 7 000 zabitych i rannych triumfował, a jego zwycięstwo historycy wojskowości określili jako drugie, po Kannach Hannibala, arcydzieło taktyczne w historii wojen. 4 grudnia cesarz austriacki Franciszek poprosił o rozejm. Podpisany 26 grudnia 1805 roku traktat pokojowy w Preszburgu (obecnie Bratysława) zakończył wojnę z trzecią koalicją antyfrancuską. Określenie bitwa trzech cesarzy nie jest do końca prawidłowe, ponieważ na polu bitwy był tylko Napoleon Bonaparte i car Aleksander I. Linki zewnętrzne
- http://www.austerlitz2005.com Austerlitz, Bitwa pod Kategoria:Historia Europy ja:アウステルリッツの戦い

1805

- 1805 ko:1805년 ms:1805 simple:1805

Pokój w Preszburgu

Pokój w Preszburgu, pokój preszburski, został zawarty 26 grudnia 1805 roku w Preszburgu (obecnie Bratysława), po bitwie pod Austerlitz, pomiędzy Napoleonem I a Austrią. Austria utraciła Wenecję, Tyrol, Vorarlberg i posiadłości w Górnej Szwabii, a otrzymała Salzburg. Musiała ponadto wypłacić kontrybucję wojenną w wysokości 40 milionów franków. Kategoria:Historia Europy

Prusy

- Prusy - (łac. Borussia, Prutenia, Prussia, niem. Preussen) - kraina historyczna między dolnym Niemnem a dolną Wisłą, w średniowieczu zamieszkana przez Prusów i pokrewnych im Jaćwingów.
- Prusy - państwa istniejące na historycznych terenach Prus, takie jak:
- Prusy Książęce - inaczej Księstwo Pruskie, czyli państwo powstałe w 1525 po likwidacji państwa krzyżackiego;
- Brandenburgia-Prusy - państwo istniejące w latach 1618-1701, będące unią Księstwa Pruskiego i Brandenburgii;
- Królestwo Pruskie - państwo istniejące w latach 1701-1918, a od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.
- Prusy to także nazwa różnych ziem i prowincji polskich i niemieckich:
- Prusy Królewskie
- Prusy Wschodnie
- Prusy Nowowschodnie
- Prusy Zachodnie
- Prusy Południowe
- Miejscowości
- Prusy (Aube) - miejscowość i gmina we Francji, w regionie Szampania-Ardeny

Austria

Austria, Republika Austrii (Österreich, Republik Österreich) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu landów. Graniczy od zachodu ze Szwajcarią (164 km) i Liechtensteinem (35 km), Włochami (430 km) i Słowenią (330 km) od południa, Węgrami (366 km) i Słowacją (91 km) od wschodu i Niemcami (784 km) oraz Czechami (632 km) od północy. Łączna długość granic lądowych wynosi 2 562 km. Nie ma dostępu do morza. Stolica Austrii znajduje się na wschodzie kraju w Wiedniu. Wiedniu

Geografia

- Najwyższy punkt: Grossglockner 3 797 m
- Najniższy punkt: Neusiedler See 115 m
- Najdłuższa rzeka: Dunaj
- Największe jezioro: Jezioro Bodeńskie

Gospodarka

- PKB: 27 001 USD na osobę (według parytetu siły nabywczej na rok 2000)

Polityka

Austria posiada 4 głosy w Radzie Unii Europejskiej i 21 miejsc w Parlamencie Europejskim. W Komisji Europejskiej reprezentował ją od 1995 do 2004 Franz Fischler (wcześniej minister rolnictwa Austrii), od 2004 Benita Ferrero-Waldner (wcześniej minister spraw zagranicznych Austrii). Premierem rządu jest od 2000 Wolfgang Schüssel, przewodzący koalicji konserwatystów i narodowców. Funkcję prezydenta sprawuje od 8 lipca 2004 Heinz Fischer.

Kraje związkowe Austrii

Austria składa się z następujących krajów związkowych (Bundesland):
- Burgenland
- Dolna Austria
- Górna Austria
- Karyntia
- Salzburg
- Styria
- Tyrol
- Vorarlberg
- Wiedeń

Historia

- 500 - 200 p.n.e. - tereny dzisiejszej Austrii zamieszkiwane przez plemiona celtyckie
- 14 p.n.e. - pobicie tych ziem przez Rzym
- IX wiek - Marchia Wschodnia (Ostmark) Karola Wielkiego
- 976-1246 - panowanie dynastii Babenbergów
- od 1276 - panowanie dynastii Habsburgów
- 1526 - bitwa pod Mohaczem - uzyskanie tronów Czech i Węgier.
- 1683 - zwycięstwo wojsk Jana III i niemieckich nad armią turecką pod Wiedniem
- 1699 - pokój w Karłowicach z Turcją.
- 1714 - Pokój w Utrechcie z Francją i Hiszpanią.
- 1720 - Zamiana Sardynii na Sycylię z Sabaudią.
- 1735 - Strata na rzecz Burbonów hiszpańskich Neapolu i Sycylii.
- 1740-63 wojny o Śląsk z Prusami przegrane przez Austrię. Habsburgowie tracą na rzecz Prus większość Śląska (bez Opawy i Cieszyna).
- 2 poł. XVIII wieku - panowanie Marii Teresy. Pierwsze reformy w duchu centralizmu i "oświeconego absolutyzmu".
- koniec XVIII wieku - reformy Józefa II, ograniczające wpływy szlachty i Kościoła na władzę państwową, reforma edukacji, armii i sądownictwa.
- 1772/1795 - Austria uczestniczy w rozbiorach Polski wzbogacając swe terytorium o Galicję.
- 1775 - przyłączenie Bukowiny do Austrii
- 1792 - początek wojen z rewolucyjną Francją
- 1804 - z ziem należących do Habsburgów austriackich powstaje Cesarstwo Austriackie.
- 1806 - Święete Cesarstwo Rzymskie (I Rzesza) rządzone przez Habsburgów od XIII wieku zostaje rozwiązane pod presją zwycięskiego Napoleona.
- 1809 - Po pokoju w Schoenbrunn cesarz utracił tereny północnej Galicji (Lublin, Kielce, Kraków) na rzecz Księstwa Warszawskiego i Dalmację i Słowenię na rzecz Cesarstwa Francji.
- 1815 - kongres wiedeński - potwierdzenie utraty przez Habsburgów Belgii i ziem III rozbioru Polski, odzyskanie terenów Dalmacji i Słowenii. Zyskanie Wenecji. Powstanie Związek Niemiecki, na którego czele stanął cesarz Austrii.
- 1846 - przyłączenie Rzeczpospolitej Krakowskiej.
- 1848-49 - Wiosna Ludów i wojna austriacko-węgierska o niepodległość państwa Madziarów. Austriacy przy pomocy Rosjan stłumili rewolucję. Ciężkie represje an terenie Węgier.
- 1853-55 - Wrogie Rosji stanowisko Austrii w czasie wojny krymskiej. Pogorszenie stosunków z Rosją.
- 1859 Wojna austriacko-francuska: Bitwa pod Solferino - utrata Lombardii na rzecz Sardynii. Klęska austriacka przyczyną zjednoczenia Włoch pod berłem króla Sardynii.
- 1866 Wojna austriacko-pruska o supremację na terenie Niemiec. Przegrana Austriaków pod Sadową i utrata hegemonii w Niemczech na rzecz Prus, utrata na rzecz, sprzymierzonych z Prusami, Włoch (od 1861 roku) terytoriów Wenecji.
- od 1867 - w wyniku klęski w wojnie z Prusami nastąpiły reformy państwowe. Powstanie dualistycznej monarchii Austrii i Wegier. Austria (Przedlitawia) objęła tereny Austrii właściwej, Słowenii, Dalmacji, Czech, Moraw, Śląska, Galicji i Bukowiny. Galicja cieszyła się rozszerzoną autonomią z sejmem i rządem. Nastąpiła demokratyzacja systemu władzy w państwie.
- 1878 W toku wojny rosyjsko-tureckiej, Austria rozpoczęła zbrojną okupację Bośni i Hercegowiny.
- 1908 aneksja Bośni i Hercegowiny;
- 1914 Austo-Węgry przystąpiły do wojny światowej po stronie Niemiec. Okupowały tereny Królestwa Polskiego, gdzie ustanowione zostało m.in. generał-gubernatorstwo austriackie ze stolicą w Lublinie.
- 1916 śmierć Franciszka Józefa, na tron wstąpił cesarz Karol I.
- 1918 plan Karla Rennera i Otto Bauera ("Zagadnienie narodowości a socjaldemokracja") utworzenia w ramach Cesarstwa Austro-Węgierskiego federacji narodów (zakończył się fiaskiem). Aurel Popovici przedstawił plan zbudowania w ramach Austrii 15 kantonów narodowościowych. Na propozycję nie godzą się głównie Weęgrzy, którzy straciliby w wyniku reformy kluczową pozycję w związku z Austrią.
- 1918 - powstała republika z socjaldemokratą Karlem Rennerem na czele. Nastąpiło odłączenie się Węgier, Czechosłowacji (problem z Niemcami Sudeckimi) i ziem jugosłowiańskich.
- 1920 Austria podpisała traktat z Saint-Germain-en-Lay, w którym zgodziła się ze stratami terytorialnymi, ograniczeniem liczby wojska oraz z zakazem połączenia się z Niemcami. Nastąpiły plebiscyty w Karyntii i w Burgenlandzie wygrane przez Austrię. Oba landy w większości wróciły do Austrii.
- 1929 Zawarty został układ o unii celnej, walutowej i ekonomicznej między Republiką Austrii a Niemcami (zwany "ukrytym anszlusem"), unieważniony wkrótce decyzją Rady Ligi Narodów.
- 1932 - 1938 rządy przedstawicieli Partii Chrześcijańsko-Społecznej pod wodzą Engelberta Dolfussa i Kurta von Schuschnigga. Austria próbowała opierać swe bezpieczeństwo międzynarodowe na paktach z Włochami i Wielką Brytanią. Austrofaszyści w przeciwieństwie do narodowych socjalistów i socjaldemokratów byli przeciwni Anschlussowi. Zaznaczył się silny wpływ Kościoła katolickiego na bieg spraw w kraju.
- 13 marca 1938 - Anschluss Austrii (przyłączenie) do III Rzeszy jako prowincja Ostmark. Na czele rządu stał Arthur Seyss-Inquart. Anschluss został poparty przez socjaldemokratów austriackich (vide: Karl Renner).
- jesień 1938 do Austrii przyłączona została część ziem sudeckich odebranych Czechosłowacji.
- kwiecień 1945 - wojska radzieckie opanowały większość terytorium Austrii i zdobyły Wiedeń. Powstał rząd Karla Rennera, opierający się na koalicji socjalistów, chadeków i komunistów. Zyskał akceptację ZSRR, później także i zachodnich aliantów.
- 4 lipca 1945 4 mocarstwa zawarły porozumienie w sprawie Austrii, powstała Rada Sojusznicza sprawująca władzę zwierzchnią nad krajem. Miała prawo zatwierdzić konstytucję, poza tym akceptowała (lub nie) decyzje prowizorycznego rządu i parlamentu austriackiego. Taka akceptacja wymagała zgody wszystkich 4 mocarstw.
- podział Austrii na strefy okupacyjne - amerykańską, brytyjską, francuską i radziecką; Wiedeń podobnie jak Berlin podzielony na 5 sektorów (w tym jeden zarządzany wspólnie)
- 20 grudnia 1945 Premier Karl Renner został wybrany na stanowisko prezydenta II Republiki, premierem został chadek Leopold Figl. Utworzył on rząd oparty na koalicji komunistów, socjalistów i chadeków (mimo iż chadecja posiada samodzielnie większość w Radzie Narodowej). Rządy socjalistyczno-chadeckie trwały do 1966 roku. W 1948 roku gabinet opuścili komuniści (w wyniku protestu przeciwko planowi Marshalla).
- 1946 Reformy społeczne w kraju, m.in. upaństwowienie wielkich przedsiębiorstw (banki, kopalnie). Pierwsze ustawy denazyfikacyjne - obostrzone na żądanie aliantów.
- 1953 Zmiana szefa rządu - Leopolda Figla zastąpił Julius Raab.
- kwiecień 1955 - w Moskwie kanclerz Austrii Julius Raab i minister spraw zagranicznych Leopold Figl podpisali porozumienie.
- 15 maja 1955 Traktat państwowy w sprawie odbudowy niezawisłej demokratycznej Austrii podpisany przez ministrów spraw zagranicznych ZSRR, Wielkiej Brytanii, USA, Francji i Austrii;
- 27 lipca 1955 - wejście w życie traktatu;
- 26 października 1955 - parlament Austrii uchwalił konstytucję oraz deklarację o wieczystej neutralności.
- 26 października 1955 - ostatni żołnierz Armii Radzieckiej opuścił granice Austrii.
- 16 kwietnia 1955 Austria została przyjęta do Rady Europy.
- 6 grudnia 1955 cztery mocarstwa ostatecznie uznały wieczystą neutralność Austrii.
- 15 grudnia 1955 Austria została przyjęta do ONZ.
- 1960 przystąpienie do EFTA;
- 1961 w Wiedniu odbyła się konferencja międzynarodowa z udziałem Johna Kennedy'ego i Nikity Chruszczowa.
- 1966 chadecy przejęli całkowitą władzę w państwie. Rozpoczęły się rządy Josepha Klausa.
- 1968 Zgoda na powrót Ottona Habsburga do kraju. Nie udało mu się jednakże odzyskać swego majątku.
- 1970 wygrana w wyborach socjalistów Brunona Kreisky'ego. Rządy mniejszościowe z poparciem Partii Wolnościowej, później samodzielne rządy socjaldemokratów.
- 1971 Były minister spraw zagranicznych Kurt Waldheim został wybrany na sekretarza generalnego ONZ. Przedłużono jego kadencję w 1976 roku.
- 1973 Austria w przeciwieństwie do innych krajów Europy Zachodniej poparła w konflikcie żydowsko-arabskim Arabów, przez co naraziła się na pogorszenie stosunków z Izraelem.
- 1981 Kurt Waldheim odszedł ze stanowiska sekretarza ONZ.
- 1983 Przegrana socjaldemokratów w wyborach. Doszło do utworzenia koalicji narodowców i socjalistów pod przywództwem Freda Sinowatza.
- 1986 Kurt Waldheim został prezydentem Austrii. W 1987 roku rozpoczął się jego bojkot przez Stany Zjednoczone (ma zakaz wstępu do tego kraju, nieuchylony do dziś) oraz Izrael (wycofał swego ambasadora z Austrii). Powodem są zarzuty o udział w eksterminacji greckich Żydów podczas II wojny światowej.
- 1987 Po krótkotrwałej koalicji socjaldemokratów z populistami z Partii Wolnościowej powrót do idei koalicji "czerwono-czarnej". Szefem rządu został Franz Vranitzky.
- 1989 rząd złożył wniosek o podjęcie negocjacji członkowskich ze wspólnotami europejskimi.
- 1992 w wyborach prezydenckich zwyciężył Thomas Klestil. Koniec bojkotu Austrii przez USA i Izrael.
- 1 stycznia 1995 Austria została pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej. Zachowała jednakże neutralność (pozostaje poza strukturami UZE). Przedstawiciel Austrii został komisarzem ds. rolnictwa w komisji Jacquesa Santera.
- 1997 kanclerz Viktor Klima objął urząd. Franz Vranitzky odszedł na polityczną emeryturę.
- 1998 Austria sprawowała półroczne przewodnictwo w Unii Europejskiej.
- 1999 Austriak Walter Schwimmer wygrył rywalizację z Hanną Suchocką o funkcję sekretarza generalnego Rady Europy.
- 2000 skandal międzynarodowy związany z dojściem do władzy Partii Wolnościowej Jörga Haidera jako juniorpartnera chadecji. Kanclerzem został Wolfgang Schüssel (ÖVP - Partia Ludowa). Rozpoczął się prawie roczny bojkot Austrii na forum Unii Europejskiej zakończony po opublikowaniu raportu "trzech mędrców".
- 2002 Kryzys rządowy w Austrii w związku z odroczeniem reformy podatkowej. Ponowne wybory do Rady Narodowej - przytłaczająca wygrana chadeków (44% głosów). Rozpoczął pracę Konwent Konstytucyjny mający za zadanie opracować nową konstytucję dla kraju (poprzednia pochodziła jeszcze z 1920 roku).
- 2003 Sformowanie nowego gabinetu kanclerza Schüssela.
- 2004 Wybory prezydenckie w Austrii.

Demografia

Dane można znaleźć w CIA Factbook [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/]
Zobacz też

- hymn państwowy, godło Austrii, flaga Austrii
- Austro-Węgry
- Polskie odpowiedniki niemieckich nazw geograficznych
Linki zewnętrzne

- [http://www.parlinkom.gv.at Parlament Austriacki]
- [http://www.hofburg.at Prezydent Austrii]
- [http://www.austria.gv.at Rząd Austrii]
- [http://europa.eu.int/austria Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej]
- [http://www.kurier.at Kurier on-line]
- [http://www.derstandard.at Der Standard on-line]
- [http://www.diepresse.at Die Presse on-line]
- [http://www.apa.at Austriacka Agencja Prasowa]
- [http://www.panstwaeuropy.friko.pl/pe/austria.html Informacje o Austrii]
- fiu-vro:Austria Kategoria:Państwa członkowskie Unii Europejskiej zh-min-nan:Tang-kok als:Österreich ko:오스트리아 ms:Austria ja:オーストリア simple:Austria th:ประเทศออสเตรีย

Związek Reński

Związek Reński został utworzony 12 lipca 1806 roku poprzez wystąpienie formalne 16 państw z zachodnich i południowych Niemiec z Rzeszy Niemieckiej. Cesarz Świetego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego Franciszek II kilka tygodni później zrzekł się tytułu cesarskiego, pozostając przy przybranym w 1804 roku w odpowiedzi na koronację Napoleona I tytule cesarza austriackiego (jako Franciszek I). Utworzenie Związku Reńskiego było rezultatem zwycięskiej dla Napoleona wojny z Austrią i Rosją w 1805 roku zakończonej traktatem w Preszburgu. Władcy niemieccy pod naciskiem Napoleona postanowili wystapić z Rzeszy i zawiązać konfederację pod jego protektoratem. W ramach Związku przeprowadzono likwidację drobnych państewek niemieckich i włączenie ich do większych terytoriów - mediatyzację, objeła ona przede wszystkim terytoria kościelne i i tzw. wolnych rycerzy Rzeszy. Państwa wchodzące w skład Związku formalnie zachowały suwerenność - mogły prowadzić politykę zagraniczną, ale faktycznie pozostawały pod przemożnym wpływem Napoleona, tak więc Związek Reński pozostawał w sojuszu wojskowym z Cesarstwem Francji, był on zobowiązany do wystawienia na czas wojny 63 tysięcznego wojska, w zamian Napoleon miał wystawić w razie konfliktu zagrażającego państwom skonfederowanym 200 tysięczny korpus. Akt konstytujący związek z 12 lipca 1806 roku powoływal jako organ centralny Sejm Związkowy mający składać się z dwóch izb - kolegiów, jedna z nich miała składać się z władców terytorialnych posiadjących tytuły królów lub wielkich książąt (uzyskane w wyniku pokoju w Preszburgu), druga z pozostałego grona książąt. Nigdy nie doszło do zwołania Sejmu.
Na czele Związku stał arcykanclerz, przewodniczący zarazem obradom Sejmu, którym miał być arcybiskup Moguncji Karol von Dalberg zwolennik polityki Napoleona. Stanowisko przewodniczącego Związku miało charakter czysto nominalny z racji faktycznego zwierzchnictwa Napoleona. W skład Związku Reńskiego nie weszły z terytoriów dawnej Rzeszy Niemieckiej jedynie Prusy, Austria, Holsztyn (w którym panowali królowie duńscy) oraz tereny na zachód od Renu (wcielone do Francji). Związek rozpadł się w 1813 roku, kiedy to kolejne państwa wchodzące w skład Związku przystepowały do koalicji przeciw Napoleonowi.
Warto zwrócić uwagę na pośrednie związki Polski ze Związkiem Reńskim poprzez fakt unii personalnej w której pozostawało Księstwo Warszawskie i Królestwo Saksońskie. Na terenie Związku doszło także do recepcji wielu rozwiązań prawnych zaczerpniętych z Cesarstwa Francuskiego, część krajów przyjęła na przykład Kodeks Napoleona (cywilny) lub wzorowała się na nim we własnym ustawodawstwie. Kategoria:Historia Niemiec ja:ライン同盟

programy heavy metal Zapraszamy wynajem autokar�w cytaty

:: RELATED NEWS ::

John Augustine Zahm
John Augustine Zahm est un scientifique, un explorateur et un écrivain américain, né le 14 juin 1851 à New Lexington et mort le 11 novembre 1921