:: wikimiki.org ::

Október 1964

Október 1964

Á Íslandi

Fædd Dáin

Erlendis

- 6. júlí - Malaví hlýtur sjálfstæði frá Bretlandi.
- 21. september - Malta fær sjálfstæði frá Bretlandi. Fædd Dáin
- 3. júní - Frans Eemil Sillanpää, finnskur rithöfundur og nóbelsverðlaunahafi (f. 1888).

Nóbelsverðlaunin

- Eðlisfræði - Charles Hard Townes, Nicolay Gennadiyevich Basov, Aleksandr Prokhorov
- Efnafræði - Dorothy Crowfoot Hodgkin
- Læknisfræði - Konrad Bloch, Feodor Lynen
- Bókmenntir - Jean-Paul Sartre (afþakkaði verðlaunin)
- Friðarverðlaun - Martin Luther King Jr Flokkur:1964 ja:1964年 ko:1964년 nb:1964 simple:1964

6. júlí

6. júlí er 187. dagur ársins (188. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 178 dagar eru eftir af árinu.

Á Íslandi

Helstu atburðir Fædd Dáin

Erlendis

Helstu atburðir
- 1964 - Malaví hlýtur sjálfstæði frá Bretlandi. Fædd
- 1946 - George W. Bush, 43. forseti Bandaríkjanna. Dáin Flokkur:Júlí ja:7月6日 ko:7월 6일 nb:6. juli th:6 กรกฎาคม

Malaví

Malaví er landlukt land í suð-austurhluta Afríku sem liggur á milli Mósambík, Sambíu og Tansaníu. Helsta einkenni Malaví er Malaví-vatn sem þekur tæplega 1/5 hluta landsins, en samtals er flatarmál Malaví 120 þús. ferkílómetrar. Malaví er eitt af þéttbýlustu löndunum í Afríku og búa alls 11 milljónir manna í landinu. Fólkið lifir helst á landbúnaði og stundar veiðar í Malaví-vatni. Mikil fátækt ríkir í landinu en ríkari lönd keppast við að breyta því til hins betra.

Saga

Áður en Bretar tóku svæðið, sem nú er Malaví sem nýlendu, voru þar ólíkir þjóðflokkar, meðal annars fulltrúar úr hópi arabískra þrælasölumanna sem bjuggu á Sansibar. Þessir þjóðflokkar eru nú stærstu þjóðflokkar Malaví. Trúboð var í Malaví og er talið að David Livingstone hafi verið einna fyrstur Evrópubúa til að stíga fæti á svæðið. Í hans fótspor fetuðu síðan trúboðarnir og þeir halda enn til á svæðinu, sérstaklega norðantil í landinu. Bretar gerðu Malaví að verndarsvæði sínu árið 1891 og nýlenduna Nýasaland bjuggu þeir til árið 1907. Þetta er því mjög síðbúin nýlenda, enda gerðu íbúar landsins uppreisn árið 1915 en flestir þeirra sem létu lífið voru svartir. 1953 gengu Nýasaland, Norður-Ródesíu (nú Sambía) og Suður-Ródesíu (nú Simbabve) í ríkjasamband (Sambandsríki Ródesíu og Nýasalands) vegna ákvörðunar Breta. Var þessi ákvörðun ekki til að auka hrifningu svartra íbúa landsins á drottnurum sínum. Árið 1958 kom Dr. Hastings Kamuzu Banda tilbaka til heimalands síns eftir að hafa verið við nám í Bretlandi og við störf í Bandaríkjum Norður-Ameríku. Strax við komuna á flugvöllinn eignaðist hann marga áhangendur sem sáu ekki sólina fyrir honum og héldu fram að hann væri frelsari landsins. Banda var einkum laginn við stjórnstörf og komst til valda í Nyasaland African Congress, sem átti eftir að verða flokkur hans til dánardags. Nafnið breyttist fljótlega í Malawi Congress Party og unnu þeir stórsigur í kosningum um nýtt löggjafarþing árið 1961. Tveimur árum seinna settist Banda í stól forsætisráðherra. Árið 1964 varð Malaví sjálfstætt ríki eftir ötult starf frá flokki Hastings Banda. 1968 lýsti hann sig forseta landsins til dauðadags og ríkti síðan í þrjá áratugi, eða til ársins 1997. Tveimur árum seinna voru haldnar lýðræðiskosningar í landinu og komust flokkur Bingu wa Mutharika að stjórnartaumunum. Milli Banda og Mutharika ríkti maður að nafni Bakili Muluzi.

Náttúra

Sigdalurinn mikli liggur eftir Malaví endilöngu frá norðri til suðurs og er Malavívatn meðal annars ofan í þessum sigdal. Auk veiði í vatninu eru líka miklar plantekrur í landinu, þar sem ræktað er te og kaffi auk hrísgrjóna, maís og kartaflna. Fátt er um stór spendýr í landinu vegna mannmergðar. Helst ber þó að nefna ljón en engir fílar eru þar. Stór svæði í landinu eru þjóðgarðar sem girtir eru af en vegna fátæktar stelur fólk girðingahlutum svo dýrin sleppa oftar en ekki út. Landið er fjöllótt og gróðursælt, en þar getur verið nokkuð mikill hitamunur vegna hæðarmismunar. Ræktarlandið er gott og frjósamt en er þó háð úrkomu.

Malaví-vatn

Malaví-vatn er alls 24 þús. ferkílómetrar að stærð og er mikið líf í því og umhverfis það. Byggðin er þéttust á bökkum vatnsins. Í vatninu eru nokkrar eyjar, flestar austanmegin í því. Einungis tvær þeirra eru byggðar og lifa eyjaskeggjar á að rækta banana og mangó auk þess sem þeir veiða úr vatninu. Menn hafa haft miklar áhyggjur af fiskistofnum í vatninu, vegna þess að veiðimenn veiddu helst á eintrjáningum á grunnsævi. Talið var að grunnsjávarfiskar ættu því undir högg að sækja en þetta hefur verið bætt með því að koma stórvirkari veiðibátum, sem jafnast á við íslenska báta, út á meira dýpi. Heimamenn hafa fengið hjálp frá Slippstöðinni á Akureyri og var bátur frá þeim afhentur Malövum árið 1993. Einnig hefur Landhelgisgæslan hjálpað þeim við kortlagningu á botni vatnsins á árabilinu 2000 til 2004.

Heimildir

- Auður H. Ingólfsdóttir. 1999. Smárit ÞSSÍ, nr.1 – Malaví. Þróunarsamvinnustofnun Íslands, Reykjavík. Flokkur:Malaví ja:マラウイ ko:말라위 ms:Malawi zh-min-nan:Malaŵi

21. september

21. september er 264. dagur ársins (265. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 101 dagar eru eftir af árinu.

Á Íslandi

Helstu atburðir Fædd Dáin
- 1974 - Sigurður Nordal, rithöfundur og fræðimaður (f. 1886).

Erlendis

Helstu atburðir
- 1937 - Fræg skáldsaga eftir Tolkien, The Hobbit (Hobbitinn) var fyrst gefin út.
- 1964 - Malta fær sjálfstæði frá Bretlandi. Fædd Dáin
- 1576 - Girolamo Cardano, ítalskur eðlis- og stærðfræðingur (f. 1501). Flokkur:September ja:9月21日 ko:9월 21일 nb:21. september simple:September 21

3. júní

3. júní er 154. dagur ársins (155. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 211 dagar eru eftir af árinu.

Á Íslandi

Helstu atburðir
- 1844 - Síðustu tveir geirfuglarnir sem vitað er um veiddir í Eldey. Fædd Dáin

Erlendis

Helstu atburðir Fædd Dáin
- 1964 - Frans Eemil Sillanpää, finnskur rithöfundur og nóbelsverðlaunahafi (f. 1888). Flokkur:Júní ja:6月3日 ko:6월 3일 nb:3. juni simple:June 3 th:3 มิถุนายน

Nóbelsverðlaun í bókmenntum

Nóbelsverðlaunahafar í bókmenntum:
- 1901 - Sully Prudhomme
- 1902 - Theodor Mommsen
- 1903 - Bjørnstjerne Martinus Bjørnson
- 1904 - Frédéric Mistral, José Echegaray y Eizaguirre
- 1905 - Henryk Sienkiewicz
- 1906 - Giosuè Carducci
- 1907 - Rudyard Kipling
- 1908 - Rudolf Christoph Eucken
- 1909 - Selma Lagerlöf
- 1910 - Paul Johann Ludwig Heyse
- 1911 - Count Maurice (Mooris) Polidore Marie Bernhard Maeterlinck
- 1912 - Gerhart Johann Robert Hauptmann
- 1913 - Sir Rabindranath Tagore
- 1915 - Romain Rolland
- 1916 - Carl Gustaf Verner von Heidenstam
- 1917 - Karl Adolph Gjellerup, Henrik Pontoppidan
- 1919 - Carl Friedrich Georg Spitteler
- 1920 - Knut Hamsun
- 1921 - Anatole France
- 1922 - Jacinto Benavente
- 1923 - William Butler Yeats
- 1924 - Wladyslaw Stanislaw Reymont
- 1925 - George Bernard Shaw
- 1926 - Grazia Deledda
- 1927 - Henri Bergson
- 1928 - Sigrid Undset
- 1929 - Thomas Mann
- 1930 - Sinclair Lewis
- 1931 - Erik Axel Karlfeldt
- 1932 - John Galsworthy
- 1933 - Ivan Alekseyevich Bunin
- 1934 - Luigi Pirandello
- 1936 - Eugene Gladstone O'Neill
- 1937 - Roger Martin du Gard
- 1938 - Pearl S. Buck
- 1939 - Frans Eemil Sillanpää
- 1944 - Johannes Vilhelm Jensen
- 1945 - Gabriela Mistral
- 1946 - Hermann Hesse
- 1947 - André Paul Guillaume Gide
- 1948 - Thomas Stearns Eliot
- 1949 - William Cuthbert Faulkner
- 1950 - Earl (Bertrand Arthur William) Russell
- 1951 - Pär Fabian Lagerkvist
- 1952 - François Mauriac
- 1953 - Sir Winston Leonard Spencer Churchill
- 1954 - Ernest Miller Hemingway
- 1955 - Halldór Kiljan Laxness
- 1956 - Juan Ramón Jiménez
- 1957 - Albert Camus
- 1958 - Boris Leonidovich Pasternak
- 1959 - Salvatore Quasimodo
- 1960 - Saint-John Perse
- 1961 - Ivo Andric
- 1962 - John Ernest Steinbeck
- 1963 - Giorgos Seferis
- 1964 - Jean-Paul Sartre (afþakkaði verðlaunin)
- 1965 - Michail Aleksandrovich Sholokhov
- 1966 - Shmuel Yosef Agnon, Nelly Sachs
- 1967 - Miguel Angel Asturias
- 1968 - Yasunari Kawabata
- 1969 - Samuel Barclay Beckett
- 1970 - Aleksandr Isaevich Solzhenitsyn
- 1971 - Pablo Neruda
- 1972 - Heinrich Böll
- 1973 - Patrick Victor Martindale White
- 1974 - Eyvind Johnson, Harry Martinson
- 1975 - Eugenio Montale
- 1976 - Saul Bellow
- 1977 - Vicente Aleixandre
- 1978 - Isaac Bashevis Singer
- 1979 - Odysseas Elytis
- 1980 - Czeslaw Milosz
- 1981 - Elias Canetti
- 1982 - Gabriel García Márquez
- 1983 - William Gerald Golding
- 1984 - Jaroslav Seifert
- 1985 - Claude Simon
- 1986 - Wole Soyinka
- 1987 - Joseph Brodsky
- 1988 - Naguib Mahfouz
- 1989 - Camilo José Cela
- 1990 - Octavio Paz
- 1991 - Nadine Gordimer
- 1992 - Derek Walcott
- 1993 - Toni Morrison
- 1994 - Kenzaburo Oe
- 1995 - Seamus Heaney
- 1996 - Wislawa Szymborska
- 1997 - Dario Fo
- 1998 - José Saramago
- 1999 - Günter Grass
- 2000 - Gao Xingjian
- 2001 - Vidiadhar Surajprasad Naipaul
- 2002 - Imre Kertész
- 2003 - John Maxwell Coetzee
- 2004 - Elfriede Jelinek
- 2005 - Harold Pinter Eftirfarandi konur hafa hlotið Nóbelsverðlaunin í bókmenntum: Selma Lagerlöf, Grazia Deledda, Sigrid Undset, Pearl S. Buck, Gabriela Mistral, Nelly Sachs, Toni Morrison, Nadine Gordimer, Wislawa Szymborska og Elfriede Jelinek. Aðrir verðlaunahafar eru karlmenn.

Tenglar

- http://www.nobel.se/literature/laureates/index.html Flokkur:Listar Flokkur:Bókmenntaverðlaun Flokkur:Nóbelsverðlaun ja:ノーベル文学賞 ko:노벨 문학상 th:รายชื่อผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม

1888

Á Íslandi

- 3. janúar - Bæjarstjórnarkosning í Reykjavík. Kristín Bjarnadóttir frá Esjubergi neytir atkvæðisréttar síns fyrst reykvískra kvenna.
- 20. ágúst - Þingvallafundur haldinn um stjórnarskrármálið.
- 22. nóvember - Mikið tjón vegna óveðurs og stórflóðs um suðvestanvert landið. Fædd
- 12. mars - Þórbergur Þórðarson, rithöfundur (d. 1974) Dáin

Erlendis

Fædd
- 16. september - Frans Eemil Sillanpää, finnskur rithöfundur og nóbelsverðlaunahafi (d. 1964). Dáin Flokkur:1888 ko:1888년 nb:1888 simple:1888

Nóbelsverðlaunin

Nóbelsverðlaunin eru veitt árlega til einstaklinga eða samtaka sem hafa veitt framúrskarandi framlög til samfélagsins, hvort sem er í gegnum rannsóknir, listsköpun eða öðru. Litið er á þessi verðlaun sem æðstu viðurkenningu sem fólk getur fengið fyrir framlög til mannkynsins. Verðlaunin voru sett á fót sem hinsta ósk hins sænska Alfred Nobels (1833-1896), sem fann upp dýnamítið. Hann var hneykslaður á því hvernig uppfinning hans var notuð til illra verka og vildi að verðlaunin færu til þeirra sem gerðu heiminn að betri stað til að lifa í. Fyrstu verðlaunin voru afhent við athöfn árið 1901, í gamla konunglega músíkskólanum í Stokkhólmi og voru veitt í greinunum bókmenntir, eðlisfræði, efnafræði og læknisfræði. Síðan þá hafa verðlaunin verið veitt árlega af konungi Svíþjóðar. Verðlaunin eru afhent 10. desember (dagurinn sem Nobel dó) hvers árs en oftast er tilkynnt hverjir verðlaunahafarnir eru í október. Í dag eru veitt verðlaun í eftirfarandi flokkum: Eðlisfræði - Efnafræði - Læknisfræði - Bókmenntir - Frið - Hagfræði Upprunalega voru þó ekki veitt verðlaun fyrir Hagfræði en árið 1968 setti Ríkisbanki Svíþjóðar á fót „Verðlaun Sænska Ríkisbankans í hagfræði og tengdum vísindum í minningu Alfred Nobels“ þessi verðlaun voru svo sett undir Nóbels verðlauna stofnunina. Flokkur:Nóbelsverðlaun ja:ノーベル賞 ko:노벨상 simple:Nobel Prize th:รางวัลโนเบล zh-min-nan:Nobel Chióng

Jean-Paul Sartre

Jean-Paul Sartre (f. 21. júní 1905 í París; d. 15. apríl 1980 í París) var franskur rithöfundur, heimspekingur og gagnrýnandi. Árið 1964 voru honum veitt bókmenntaverðlaun Nóbels en hann afþakkaði þau með þeim ummælum, að „enginn ætti að vera heiðraður fyrir það eitt að lifa“. Verk:
- L'imagination (Ímyndunin), 1936
- La transcendance de l'égo (Hið óræða sjálf), 1937
- La nausée (Ógleðin), 1938
- Le mur (Múrinn), 1939
- L'imaginaire, 1940
- Les mouches (Flugurnar, leikrit), 1943
- L'être et le néant (Tilveran og tómið), 1943
- Réflexions sur la question juive (Vangaveltur um gyðingdóminn), 1943
- Huis-clos (Fyrir luktum dyrum), 1945
- Les Chemins de la liberté (Leiðir til frelsis) þríleikur: :
- L'age de raison (Öld skynseminnar), 1945 :
- Le sursis (Gálgafrestur), 1947 :
- La mort dans l'Âme (Járn í sálinni), 1949
- Morts sans sépulture (Sigurvegararnir), 1946
- L'existentialisme est un humanisme, 1946
- La putain respectueuse (Gleðikonan lotningarfulla) 1946
- Qu'est ce que la littérature? (Hvað eru bókmenntir?), 1947
- Baudelaire, 1947
- Situations, 1947-1965
- Les mains sales (Óhreinar hendur), 1948
- Le diable et le bon dieu (Kölski og guð almáttugur), 1951
- Les séquestrés d'Altona (Hinir dæmdu frá Altona), 1959
- Critique de la raison dialectique, 1960
- Les mots (Orðin), 1964 - sjálfsævisaga
- L'idiot de la famille (Ættarfíflið), 1971-1972 - um Gustave Flaubert
- Cahiers pour une morale, 1983, kom út að höfundinum látnum

Tengt efni

- Fyrirbærafræði
- Meginlandsheimspeki
- Tilvistarstefna Sartre, Jean-Paul Sartre, Jean-Paul Sartre, Jean-Paul ja:ジャン＝ポール・サルトル ko:장 폴 사르트르 th:ฌอง ปอล ซาร์ต

פרשן המקרא

פרשנות המקרא שלאחר חז"ל מתחלקת לשתי תקופות עיקריות- פרשנות ימי הביניים, שראשיתה אצל רס"ג, מנחם ודונש בסוף האלף הראשון לסה"נ וסיומה אצל רלב"ג בתחילת המאה ה-14. מאז, במשך תקופה של כמעט 400 שנה לא נכתבו כמעט ספרי פרשנות, ומה שנכתב היה ברובו פרשנות על רש"י או על הערות המסורה. יצירת הפרשנות לתנ"ך התחדשה בתחילת המאה ה-17 עם פירוש אור החיים, והתגברה בעקבות תנועת ההשכלה והתגובות השונות לה. מאז הקמת מדינת ישראל התגבר מאוד העיסוק בתנ"ך ונכתבו פירושיה של נחמה ליבוביץ והמפעל הגדול של "דעת מקרא".

פרשנות קדומה

- פילון האלכסנדרוני, מצרים, (המאה ה-1)
- התרגומים- אונקלוס, ירושלמי, ויונתן בן עוזיאל.
- רבי סעדיה גאון (רס"ג), מצרים?, 882 - 942

פרשנות פילולוגית

- מנחם בן סרוק 920 - 970 בערך
- דונש בן לברט
- יהודה חיוג'
- רבי משה אבן ג'יקטילה, (אמצע המאה ה-11)
- רבי יהודה אבן בלעם, (אמצע המאה ה-11)

פרשנות ימי הביניים

פרשני ספרד

- רבי אברהם אבן עזרא (ראב"ע), 1089 - 1164
- רבי משה בן נחמן (רמב"ן), 1194 - 1270
- רבי בחיי בן אשר אבן חלוה ("רבינו בחיי"), 1255 - 1340
- רבי יעקב בן אשר ("בעל הטורים"), 1269 - 1343?
- רבי יצחק עראמה, תחילת המאה ה-15 - 1494
- דון יצחק אברבנאל, 1437 - 1508 פרשני צרפת

- רבי שלמה יצחקי (רש"י), 1040 - 1105
- רבי יוסף קרא
- רבי שמואל בן מאיר (רשב"ם), 1080? - 1158?
- רבי ישעיה הראשון מטראני (רי"ד) (חיבורו: "נימוקי החומש"), 1190? - 1255?
- רבי חזקיה בן מנוח ("חזקוני")
- רבי יוסף בכור שור
- רבי אליעזר מבלגנצי פרשני פרובנס ואיטליה

- רבי יוסף קמחי 1105 - 1170 בערך
- רבי משה קמחי, מת ב-1190 בערך
- רבי דוד קמחי (רד"ק) 1160 - 1235
- רבי מנחם בן שמעון
- רבי ישעיה מטראני
- רבי יוסף אבן כספי, 1279 - 1340
- רבי לוי בן גרשום (רלב"ג) 1288 - 1344
- רבי עובדיה מברטנורא (חיבורו: "עמר נקא"), 1445 - 1510
- רבי עובדיה ספורנו, 1470? - 1550?

הפרשנות החדשה

- רבי אליהו מזרחי (רא"ם), תורכיה, 1455? - 1526
- רבי יהודא ליווא מפראג (מהר"ל מפראג) (חיבורו: "גור אריה"), 1512 - 1609
- רבי מרדכי יפה (חיבורו: "לבוש האורה"), פולין, 1530 - 1612
- רבי שלמה אפרים מלונטשיץ (חיבורו: "כלי יקר"), פולין, 1550? - 1619
- רבי ידידיה שלמה רפאל מנורצי (חיבורו: "מנחת שי"), (תחילת המאה ה-17)
- רבי שבתי בס (חיבורו: "שפתי חכמים"), 1641 - 1718
- רבי דוד אלטשולר ובנו רבי הלל אלטשולר (חיבוריהם: "מצודת דוד", "מצודת ציון"), (המאה ה-17 - ה-18)
- רבי חיים בן עטר (חיבורו: "אור החיים"), מרוקו, 1703? - 1750?
- רבי דוד פארדו (חיבורו: "משכיל לדוד"), איטליה, 1718 - 1792
- רבי משה מנדלסון, גרמניה, (1729 - 1786)
- רבי משה סופר ("חת"ם סופר"), סלובקיה, 1762 - 1839
- שמואל דוד לוצאטו (שד"ל), 1800 - 1865
- רבי שמשון רפאל הירש (רש"ר הירש), גרמניה, 1808-1888
- רבי מאיר ליבוש (מלבי"ם), 1809 - 1879
- רבי נפתלי צבי יהודה ברלין (נצי"ב) (חיבוריו: "העמק דבר", "הרחב דבר"), 1817 - 1893
- רבי דוד צבי הופמן (רד"צ הופמן) 1843 - 1921
- רבי מאיר שמחה הכהן מדווינסק (חיבורו: "משך חכמה"), 1843 - 1926
- בנו יעקב, גרמניה, 1862 - 1945

הפרשנות בארץ ישראל

- שמואל לייב גורדון, 1867 - 1933
- משה צבי סגל, 1876 - 1968
- משה דוד קאסוטו, 1883 - 1951
- יחזקאל קויפמן, 1889 - 1963
- נחמה ליבוביץ (ה"מורה"), ישראל, 1905 - 1997
- סדרת דעת מקרא, עם פירושיהם של עמוס חכם, יהודה קיל ועוד, בהוצאת מוסד הרב קוק.
-

Gry Playstation zak�ady bukmacherskie gambling Casino hmb

:: RELATED NEWS ::

Planet Persephone
:For the Doctor Who serial, see The Tenth Planet. Ever since the discovery of Pluto, the existence of a tenth planet has been speculated by astronomers and the general public alike. Tenth planets have frequently appeared in fiction, and media reports of new trans-Neptunian object (TNO) discoveries have also used the label with some frequency.

Tenth planets in astronomy

The Plan

Planet Proserpina
:For the Doctor Who serial, see The Tenth Planet. Ever since the discovery of Pluto, the existence of a tenth planet has been speculated by astronomers and the general public alike. Tenth planets have frequently appeared in fiction, and media reports of new trans-Neptunian object (TNO) discoveries have also used the label with some frequency.

Tenth planets in astronomy

The Plan

D. B. Wyndham Lewis
(Dominic) Bevan Wyndham-Lewis FRSL (March 9, 1891–November 21, 1969) was a British writer best known for his humorous contributions to newspapers and for controversial

Hermerico
Hermerico (reigned 409 – 438, died 441) king of the eastern Germanic Suebi, who had migrated to the eastern shore of the Rhine, led his people across the frozen river in the famous influx of loosely allied peoples—including the Vandals and Alans—in December 409. They passed quickly ac